CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP CHẾ BIẾN CÀ PHÊ
1.4. Nhân tố ảnh hưởng đến phát triển công nghiệp chế biến cà phê
1.4.2. Chỉ tiêu đánh giá nhân tố ảnh hưởng đến phát triển CNCB cà phê
Để nghiên cứu sự phát triển toàn diện CNCBCP cả chiểu rộng và chiều sâu, căn cứ vào nội dung và các nhân tố ảnh hưởng, luận án xác định các chỉ tiêu đánh giá sự ảnh hưởng của các nhân tố đến phát triển CNCB cà phê phù hợp với ngành cà phê, được tóm tắt ở bảng 1.3.
Bảng 1.3: Các chỉ tiêu đánh giá nhân tố ảnh hưởng đến phát triển CNCB cà phê Nhóm
nhân tố Nhân tố Sự ảnh hưởng đến phát triển CNCBCP Nguồn tham khảo
Các nhân tố thuộc cơ sở chế
biến (doanh nghiệp, hộ sản
xuất)
Phương pháp chế biến cà phê
nhân, cà phê bột
+ Ảnh hưởng đến việc tạo ra chất lượng sản phẩm
+ Ảnh hưởng đến giá trị gia tăng của cà phê + Tác động đến chủng loại cà phê chế biến + Lựa chọn phương pháp chế biến phù hợp sẽ giúp tăng năng lực cạnh tranh sản phẩm, đưa lại kết quả tốt hơn cho người chế biến
Coste, 2003 và Subedi, 2011;
Đoàn Triệu Nhạn, 2007
Xây dựng chiến lược,
kế hoạch kinh doanh
+ Giúp DN có những định hướng rõ trong kinh doanh (mở rộng hoặc thu hẹp quy mô chế biến)
+ Có chiến lược cạnh tranh hợp lý trên thị trường (thị phần, trong ngắn hạn, dài hạn) + Cơ sở để điều hành SXKD, gắn kết chức năng nhiệm vụ của đơn vị
Van Wesel, 2002;
Feuerstein, 2002
Trình độ nhân lực
+ Ảnh hưởng đến khả năng tổ chức sản xuất, khả năng quản trị, kiểm soát nội bộ
+ Ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm, năng suất lao động,
+ Ảnh hưởng đến việc vận hành máy móc thiết bị, làm chủ công nghệ thiết bị
Kurian, 2003;
Phan Thúc Huân, 2007;
Nguyễn Đình Phan, Nguyễn Kế Tuấn, 2007 Mức độ cơ
giới hoá các công đoạn
chế biến
+ Nâng cao giá trị sản xuất, quy mô sản xuất + Giúp tăng năng suất, đảm bảo độ đồng đều về chất lượng sản phẩm.
Bytof et al., 2000; Knopp, et
al., 2006 Hệ thống
tiêu chuẩn chất lượng
+ Đảm bảo các tiêu chuẩn chất lượng cà phê để xuất khẩu
+ Đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm
+ Bảo vệ môi trường, đảm bảo trách nhiệm xã hội và cộng đồng
Giovannucci và Ponte, 2005;
Reinecke et al., 2012
Điều kiện các yếu
tố sản xuất
Nguyên liệu
+ Đảm bảo về số lượng, chất lượng cà phê nguyên liệu để chế biến
+ Hạ giá thành sản phẩm, chi phí thu mua hợp lý
+ Áp dụng các tiêu chuẩn CP nguyên liệu đầu vào được sản xuất theo GTZ, 4C...
Van Wessel, 2012; Trương Thị Minh Sâm,
2000; Trương Hồng, 2011
Nguồn vốn
+ Cân đối quy mô, cơ cấu nguồn vốn trong sản xuất, chế biến cà phê
+ Xác định chi phí sử dụng vốn, khả năng tiếp cận các nguồn vốn
+ Đảm bảo vốn để đầu tư, để kinh doanh và hiệu quả mang lại từ sử dụng vốn.
Surip Mawadi, 2008;
van Wessel, 2012; Nguyễn
Ngọc Tuấn, 2012
Nhân lực
+ Đáp ứng nhu cầu lao động (trình độ, giới tính, tay nghề)
+ Kỹ thuật thu hái, chế biến, bảo quản cà phê + Chi phí về sử dụng lao động
+ Đánh giá hiệu quả, năng suất lao động + Tính kỷ luật lao động
+ Môi trường lao động, điều kiện làm việc
van Wessel, 2012 và Kurian,
2003; Nguyễn Đình Phan, Nguyễn Kế Tuấn, 2007
Thiết bị công nghệ
+ Năng lực hoạt động của thiết bị công nghệ + Trình độ công nghệ
+ Hiệu quả của thiết bị công nghệ
+ Tác động môi trường và ảnh hưởng KTXH của thiết bị công nghệ
Nguyễn Đình Phan, Nguyễn Kế Tuấn, 2007;
Robert, 1997;
Bùi Quang Bình, 2003
Khả năng tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ
Công nghiệp phụ
trợ;
Quy mô, chất lượng
và chi phí các dịch vụ
đầu vào
+ Khả năng cung cấp trang thiết bị tham gia chế biến
+ Năng lực của các đơn vị chế tạo thiết bị chế biến
+ Chủng loại, công nghệ, tuổi thọ, tiêu chuẩn của thiết bị
+ Nhà cung cấp bao bì, thiết bị bảo quản + Cơ sở phơi sấy, kho chứa và bảo quản + Năng lực, khả năng, chất lượng của dịch vụ hỗ trợ kinh doanh tại địa phương (vận chuyển, phơi sấy, điện, nước, thương mại...) + Khả năng gia tăng giá trị cho các chuỗi cung ứng
+ Sự hỗ trợ của trung tâm giao dịch cà phê + Sự hỗ trợ của các chính sách công
Trần Thị Quỳnh Chi, Dave D’haeze, 2005;
Trương Hồng, 2012; Từ Thái Giang, 2012
Mức độ cạnh tranh của ngành cà
Số lượng các DN CBCP trong
vùng
+ Số lượng các doanh nghiệp (nhiều hay ít) + Sự cạnh tranh giữa các DN trong nước và các DN có vốn đầu tư nước ngoài
Ngô Đình Giao, 1998; Nguyễn Văn Bình, 2003
phê Mức độ tương đồng của sản
phẩm
+ Mức độ tương đồng của sản phẩm cà phê trên thị trường
+ Sản phẩm có khả năng thay thế
Porter,1990; Đỗ Thị Nga, 2012 Cách ứng xử
giá của các DN CBCP trong vùng
+ Cách ứng xử giá mua nguyên liệu và giá bán sản phẩm của các doanh nghiệp CBCP
Bùi Đức Thịnh, 2005; Hoàng Thanh Tiệm,
2004
Các điều kiện cầu
Thị trường
+ Quy mô thị trường
+ Thị hiếu, hành vi người tiêu dùng
Diaz, 2009;
Nguyễn Thanh Tạo, 2007 Sản phẩm
+ Giá cả của sản phẩm
+ Chất lượng, độ tin cậy của sản phẩm + Cơ cấu chủng loại sản phẩm
Schultz và Yang, 1997 Kênh phân
phối
+ Kênh phân phối và dịch vụ sau bán hang + Chính sách quảng cáo khuyến mãi
Nguyễn Xuân Trình và cộng
sự, 2006
Sự hỗ trợ của Chính quyền và Hiệp hội
Chính sách của Nhà
nước
+ Các chính sách liên quan đến CNCBCP + Tác động của các chính sách
+ Hỗ trợ của Chính phủ trong phát triển cụm ngành CNCB
+ Hệ thống đăng ký kinh doanh
+ Hỗ trợ sự phát triển bền vững của ngành + Thực thi các quy định về doanh nghiệp + Hỗ trợ nghiên cứu và phát triển
+ Xây dựng chỉ dẫn địa lý
D’haeze et al.
2005; ICO, 2013 và Muradian, 2005
Hỗ trợ của Hiệp hội cà
phê
+ Bảo vệ quyền lợi của hội viên
+Xây dựng mối quan hệ liên kết kinh tế, nâng cao sức cạnh tranh
+ Tổ chức các hoạt động kỹ thuật, chế biến, thương mại
Raynolds, 2002 và Topik, 2003 Nguồn: Tổng hợp từ các tài liệu [10],[23],[30],[38],[41],[42],[44],[57],[62],[92]
[106], [110], [138], [146], [176], [212], [217].
CHƯƠNG 2