TỨC NƯỚC VỠ BỜ
II. Đọc-Tìm hiểu văn bản
1.Đọc,tìm hiểu chú thích :
a,Đọc b,Chú thích
2.Tìm hiểu văn bản:
?Qua đoạn trích em thấy tình cảnh của chị Dậu như thế nào?
-Gv diễn giải thêm.
?Mục đích duy nhất của chị lúc này là gì?
?Tên người nhà lí trưởng và tên cai lệ“sầm sập tiến vào „ nhà chị Dậu giữa lúc gia đình chị Dậu đang làm gì?
?Cai lệ là chức danh gì?
?Hắn từ đâu đến làng Đông Xá và đến để làm gì?
?Hắn có thái độ và hành động gì với chồng chị Dậu?(chú ý vào lời nói và cử chỉ ,hành động của tên cai lệ).
?Nhận xét về lời nói của cai lệ?
?Em thấy cử chỉ,hành động của hắn ra sao?
?Trong đoạn trích, tên cai lệ hiện ra là con người như thế nào?
?Qua nhân vật cai lệ,em biết được điều gì về xã hội thực dân phong kiến?
?Qua đoạn trích này ,em hình dung được những gì về diễn biến tâm lí của chị Dậu?
-Lúc sáng,sao chị Dậu không lo ngay việc anh dậu đi trốn?
-Khi hai tên tay sai đến,chị ở trong một tình thế như thế nào?
Gv: Trước mắt chị là sự sống chết của chồng,vận mạng của anh Dậu là ở trong tay chị.Và chính trong tình huống hiểm nghèo này đã làm lộ rõ vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng ở chị.
-Ban đầu chị làm gì?Vì sao chị cố
Cứu anh Dậu
Chuẩn bị ăn. Anh Dậu nhịn “suông từ sáng hôm qua tới giờ”
Xem chú thích
Hắn từ huyện về Đông Xá để giúp lí trưởng tróc thuế.
Bắt trói anh Dậu giải ra đình.
* Lời nói: quát, thét, mắng, hầm hè thô lỗ.
* Cử chỉ, hành động:
đánh, trói thô bạo, vũ phu.
Bằng những lời nói và hành động ấy,tên cai lệ đã tự lột trần bản chất tàn ác,đểu giả của hắn.Hắn tiêu biểu cho sự tàn bạo của chế độ xã hội đương thời.
-Vì chị quá thương chồng từ sáng hôm qua chưa được ăn gì.
a,Tình thế của gia đình chị Dậu:
- Thê thảm, đáng thương và nguy cấp.
b. Nhân vật tên cai lệ:
-Cai lệ là kẻ hung dữ, độc ác, tàn nhẫn, táng tận lương tâm .
c. Nhân vật chị Dậu:
thiết tha van xin chúng ?
*Trong tình thế lúc ấy,chị chỉ có cách là van xin.Tính dịu dàng ,mộc mạc vốn là bản chất của chị,những người phụ nữ nông thôn xưa quen chịu đựng ,nhường nhịn“Một sự nhịn là chín sự lành „-kinh nghiệm ngàn đời của người Việt Nam là vậy.
?Khi tên cai lệ đáp lại những lời van xin thống thiết đó của chị bằng hành động tàn ác ,đểu giả thì chị đã làm gì?(liều mạng cự lại).
-Thoạt tiên chị cự lại bằng lí“Chồng tôi đau ốm... „Cách xưng hô thay đổi(tôi-ông)
-Sự tàn bạo của kẻ ác đã khiến chị chống trả một cách quyết liệt“Mày trói ngay chồng bà đi,bà cho mày xem „(bà –mày).
?Cách xưng hô đó của chị thể hiện điều gì?(sự căm giận và khinh bỉ cao độ ở chị.Chị đã bật dậy chống trả với một sức mạnh ghê gớm,bất ngờ).Lần này chị không đấu lí mà quyết ra tay đấu lực với chúng.
?Cảnh chị Dậu vùng lên trừng trị lũ tay sai được tác giả tả như thế nào?
?Đúng như nhà nghiên cứu phê bình văn học Vũ Ngọc Phan nhận xét trong cuốn Nhà văn hiện thực“Cái đoạn chị Dậu đánh nhau với tên cai lệ là một đoạn tuyệt khéo „.Vậy theo em“tuyệt khéo „ở chỗ nào?
-Từ ngữ đều là lời ăn tiếng nói hằng ngày của người dân miền Bắc.
-Giọng văn pha chút hài hước của tác giả làm nổi bật sức mạnh ghê gớm của chị và sự thảm bại của hai tên tay sai.
?Vì sao chị Dậu có đủ dũng khí để quật ngã 2 tên đàn ông độc ác, tàn nhẫn ấy?
-Chị Dậu đứng trước một tình thế hiểm nghèo.
Hs phát hiện
- Hành động, cử chỉ:
+ Giảng giải, van xin.
+ Liều mạng cự lại bằng lý lẽ.
+ Đánh trả.
- Xưng hô:
+ Cháu_ông tôi_ông
Bà_mày: thay đổi.
Không cúi đầu van xin đĩnh đạc ngang hàng tư thế đè bẹp đối phương.
Miêu tả tỉ mỉ, quan sát tinh tế, ngôn ngữ tự nhiên, so sánh độc đáo.
Phát hiện
Phát hiện- nhận xét
-Đó là sức mạnh của lòng yêu thương,căm hờn.
?Đoạn văn đó làm toát lên điều gì?
-Sức sống mạnh mẽ và tinh thần phản kháng.
-Đoạn trích làm toát lên một cách sinh động chân lí cuộc sống“Con giun xéo lắm cũng quằn „“Tức nước vỡ bờ „-có áp bức ,có đấu tranh.
-Đoạn trích nổi lên một hình tượng đẹp đẽ về người phụ nữ nông dân Việt Nam:Chị Dậu sống triền miên trong bùn lầy tăm tối nhưng tâm hồn của chị lại rất cao đẹp,yêu thương chồng con hết mực;đảm đang ,tháo vát;thông minh sắc sảo;tinh tế,dịu dàng nhưng cũng rất cứng cỏi và tiềm ẩn một sức sống mãnh liệt.Đúng như nhà văn Nguyễn Tuân đã viết khi đọc Tắt đèn:“Trên cái tối giời,tối đất của đồng lúa nngày xưa,thấy sừng sững cái chân dung lạc quan của chị Dậu. „
?Qua đoạn trích“Tức nước vỡ bờ
„em thấy rõ tính cách của nhân vật chị Dậu như thế nào?
Trình bày ý kiến- lí giải
Nhận xét
-Chị Dậu là một phụ nữ giàu tình thương,đầy dũng khí ,hiên ngang bất khuất chống lại cường quyền ,bạo lực.
*Hoạt động 4:Hướng dẫn tổng kết, luyện tập:
-Mục tiêu:Mở rộng kiến thức,rèn luyện cách đọc diễn cảm có phân vai.
-Phương pháp: Đàm thoại -Kĩ thuật: Khăn phủ bàn -Thời gian: 5 phút
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
?Em cảm nhận được những giá trị nội dung nào của đoạn trích?
?Nêu tóm tắt những giá trị nghệ thuật của đoạn trích?
?Nhà văn Nguyễn Tuân
Khái quát Nhận xét
III.Tổng kết:
1.Nội dung: (SGK) 2.Nghệ thuật:
-Khắc hoạ nhân vật rõ nét -Ngòi bút miêu tả linh hoạt ,sống động.
-Ngôn ngữ miêu tả,ngôn ngữ đối thoại của nhân vật
cho rằng,với tác phẩm Tắt đèn,Ngôm Tất Tố đã“xui người nông dân nổi loạn
„.Em hiểu thế nào về nhận xét đó?
-Gv hướng dẫn học sinh đọc phân vai.
Hs đọc ghi nhớ
rất đặc sắc.
*Ghi nhớ.
*Hoạt động 5: Củng cố ,dặn dò:
-Mục tiêu: Khắc sâu kiến thức.Giúp các em học và chuẩn bị bài tốt hơn.
-Phương pháp: Vấn đáp,thuyết trình -Kĩ thuật: Động não
-Thời gian: 3 phút
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt -Gv khắc sâu kiến thức
-Học bài và xem trước
“Xây dựng đoạn trong văn bản”.
Ngày soạn: 4 .9 . 2010
Ngày giảng: 8A:6 .9 . 2010
8B:8 . 9 . 2010