Chương II. VIỆT NAM TỪ 1930 ĐẾN 1945
Bài 15: PHONG TRÀO DÂN CHỦ 1936 - 1939
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Học xong bài này, học sinh cần:
1. Kiến thức
- Biết được những nét chính về tình hình Việt Nam trong những năm 1936 – 1939 có nhiều thay đổi đã ảnh hưởng trực tiếp đến nội dung và tính chất của phong trào cách mạng Việt Nam trong thời kì này.
- Hiểu rõ những hình thức đấu tranh mới mẻ, phong phú được Đảng tiến hành trong phong trào dân chủ 1936 - 1939.
Thấy được kết quả phong trào đạt được rất to lớn, chính quyền thực dân phải nhượng bộ một số yêu sách của quần chúng
- Hiểu và rút ra được những kinh nghiệm quý báu mà Đảng đã lãnh đạo trong phong trào dân chủ 1936 – 1939.
2. Thái độ:
- Bồi dưỡng cho học sinh lòng tin tưởng vào sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của Đảng.
- Nâng cao nhiệt tình cách mạng, hăng hái tham gia phong trào cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng.
3. Kỹ năng:
- Rèn luyện cho học sinh kĩ năng xác định kiến thức cơ bản để nắm vững bài.
- Rèn luyện kĩ năng tư duy lôgic, phân tích, tổng hợp, nhận định các sự kiện lịch sử.
II. CHUẨN BỊ * Giáo viên:
Một số tranh ảnh về phong trào đấu tranh thời kì (1936-1939).
* Học sinh: SGK, vở soạn, Sưu tầm tranh ảnh, các tác phẩm văn học… liên quan.
III. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1. Ổn định lớp:
- Kiểm tra sĩ số
- Ổn định trật tự trước khi vào bài 2. Kiểm tra bài cũ :
1. Trình bày hoàn cảnh, nội dung, ý nghĩa của Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam ?
2. Nêu nội dung, ý nghĩa Chính cương vắn tắt, sách lược vắn tắt của Đảng Cộng sản Việt Nam 3/2/1930) ?
3. Dẫn dắt vào bài:
Năm 1935 trước những biến động của tình hình thế giới và trong nước, Đảng lãnh đạo nhân dân ta bước vào thời kỳ đấu tranh mới bằng nhiều hình thức đấu tranh phong phú với mục tiêu : Tự do, dân chủ, cơm áo, hòa bình ….
4. Bài mới:
HOẠT ĐỘNG GV VÀ HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT
Hoạt động 1 : Tập thể, cá nhân
- GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu tình hình thế giới trong những năm 1936 -1939 thông qua câu hỏi nêu vấn đề : Tình hình thế giới những năm 1936 - 1939 có điểm gì nổi bật? Trước tình hình đó các lực lượng tiến bộ trên thế giới làm gì?
- Học sinh vận dụng kiến thức về lịch sử thế giới và SGK để trả lời.
- GV nhận xét và chuyển ý :
Vậy tình hình nước Pháp giai đoạn này có gì thay đổi? Sự thay đổi đó có tác động như thế nào đến tình hình nước ta?
- HS theo dõi SGK và trả lời.
Hoạt động 2 : Tập thể, cá nhân
- GV phát vấn : những thay đổi trong bộ máy chính quyền của Pháp tác động đến thuộc địa như thế nào? Hoạt động chính trị và tình hình kinh tế, xã hội ở nước ta ?
- HS dựa vào SGK trả lời.
- GV nhận xét và làm rõ thêm:
+Về kinh tế: Nông nghiệp lạc hậu;
Công nghiệp đẩy mạnh phát triển khai
I.Tình hình thế giới và trong nước 1. Tình hình thế giới
- Chủ nghĩa phát xít ở Đức, Italia, Nhật Bản đe doạ an ninh thế giới.
- Quốc tế Cộng sản họp Đại hội VII tại tại Matxcơva (1935) bàn vấn đề chống chủ nghĩa phát xít và kêu gọi các nước thành lập mặt trận nhân dân chống phát xít.
- Tháng 6 – 1936, chính phủ Mặt trận Nhân dân Pháp lên cầm quyền, thi hành một số chính sách tiến bộ ở thuộc địa trong đó có Đông Dương.
2. Tình hình trong nước * Chính trị:
- Chính phủ Pháp cử phái đoàn sang điều tra tình hình Đông Dương, nới lỏng một số quyền như tự do báo chí.
- Trong nước có nhiều Đảng phái với xu hướng chính trị khác nhau cùng hoạt động, trong đó Đảng Cộng sản Đông Dương là mạnh nhất, có chủ trương rõ ràng, tổ chức chặt chẽ.
* Kinh tế: Thực dân Pháp đã tăng cường bóc lột thuộc địa để bù đắp cho
thác mỏ, một số ngày công nghiệp nhẹ như dệt, xi măng...; thương nghiệp chiếm độc quyền những mặt hàng thiết yếu. Nhìn chung từ 1936 – 1939 kinh tế Việt Nam hồi phục và phát triển.
Tuy vậy kinh tế nước ta vẫn lạc hậu, lệ thuộc vào kinh tế Pháp.
+ Về xã hội: công nhân thất nghiệp nhiều, lương không đủ sống; nông dân mất ruộng đất; tư sản dân tộc bị Pháp chèn ép con đường làm ăn, công chức lương thấp...Làm cho mâu thuẫn dân tộc trở lên gay gắt
- HS theo dõi và ghi ý chính
Hoạt động 1 : Tập thể, cá nhân
- GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu những nội dung chủ yếu của hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Đông Dương tháng 7 năm 1936.
- HS dùng bút chì gạch chân những ý trả lời cho các nội dung sau: nhiệm vụ cách mạng, hình thức và phương pháp đấu tranh.
- GV lưu ý những điểm quan trọng - GV phát vấn : những điểm thay đổi của đường lối chiến lược cách mạng, phương pháp đấu tranh của Đảng ta trong giai đoạn này? Giải thích vì sao có sự thay đổi ấy?
- HS vận dụng kiến thức đã học qua các văn kiện của Đảng và phong trào 1930 - 1931 để trả lời.
- GV nhận xét và nhấn mạnh: khi chính phủ Mặt trận Nhân dân Pháp lên cầm quyền đã chủ trương sẽ tiến hành một số cải cách dân chủ ở chính quốc
chính quốc, tạo ra những thay đổi nhưng kinh tế nước ta vẫn là nền kinh tế phụ thuộc vào Pháp.
* Xã hội: Mọi tầng lớp nhân dân đều khốn cùng, vì vậy họ rất hăng hái đứng dậy đấu tranh đòi tự do, cơm áo, hoà bình dưới sự lãnh đạo của Đảng.
II. Phong trào dân chủ 1936 – 1939 1. Hội nghị ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 7 - 1936
- Họp tại Thượng Hải, do đồng chí Lê Hồng Phong chủ trì.
- Nội dung Hội nghị:
+ Nhiệm vụ chiến lược của cách mạng tư sản dân quyền Việt Nam là chống đế quốc, chống phong kiến.
+ Đấu tranh chống bọn phản động thuộc địa, chống phát xít, chống chiến tranh, đòi tự do, dân sinh, dân chủ, cơm áo, hoà bình.
+ Phương pháp đấu tranh: kết hợp đấu tranh công khai, bán công khai kết hợp với bí mật.
+ Chủ trương thành lập Mặt trận thống nhất nhân dân phản đế Đông
và thuộc địa cho nên Đảng ta chủ trương chuyển hướng chỉ đạo chiến lượng, đưa nhiệm vụ dân chủ lên cao hơn một bước, đòi quyền lợi dân chủ trước mắt cho quần chúng nhân dân.
Hoạt động 2 : Nhóm
- GV chia học sinh ra làm 2 nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm như sau:
+ Nhóm 1: Tìm hiểu hoạt động của phong trào Đông Dương đại hội.
+ Nhóm 2: Tìm hiểu hoạt động của phong trào “đón rước” Gôđa và các hoạt động mít tinh của quần chúng.
- Hết thời gian giáo viên yêu cầu các nhóm trình bày. Nhóm còn lại theo dõi và trao đổi
- GV nhận xét, đánh giá, và bổ sung : Về phong trào Đông Dương đại hội:
Các uỷ ban hành động được thành lập khắp nơi trong toàn quốc. Trước tình hình đó, giữa tháng 9/1936, chính phủ thực dân ra lệnh giải tán các uỷ ban hành động, cấm nhân dân hội họp.
- GV hướng dẫn đọc thêm các phong trào đấu tranh này.
Hoạt động 3 : Tập thể, cá nhân
- GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu về ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm của phong trào. Thông qua một số gợi ý sau :
+ Đây là phong trào diễn ra trong
Dương (tháng 3/1938 đổi thành Mặt trận Dân chủ Đông Dương).
2. Những phong trào đấu tranh tiêu biểu
a. Đấu tranh đòi các quyền tự do, dân sinh, dân chủ :
- Mở đầu là phong trào Đông Dương đại hội: Đảng chủ trương phát động và tổ chức phong trào Đông Dương đại hội để thu thập “dân nguyện” gửi lên phái đoàn của Pháp sẽ sang Đông Dương.
- Phong trào “đón rước” Gôđa: quần chúng đã biến cuộc đón rước phái viên của chính phủ thành cuộc biểu tình, thị uy lực lượng.
- Phong trào biểu tình mít tinh của quần chúng phát triển mạnh từ 1937 – 1939, tiêu biểu là cuộc mít tinh khổng lồ tại quảng trường Nhà Đấu Xảo Hà Nội, thu hút hơn 2,5 vạn người.
b. Đấu tranh nghị trường : (Đọc thêm)
c. Đấu tranh trên lĩnh vực báo chí (Đọc thêm)
3. Ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm của phong trào dân chủ 1936 – 1939
- Buộc chính quyền thực sự phải nhượng bộ một số yêu sách cụ thể về dân sinh dân chủ. Quần chúng được giác ngộ và tham gia vào lực lượng
bối cảnh thế nào?
+ Có gì thay đổi về phương pháp đấu tranh?
+ Những kết quả mà phong trào này đạt được tác động như thế nào đến sự phát triển cách mạng ?
+ Những yếu tố nào cho thấy đây là sự sáng tạo của Đảng ta ?
- HS dựa vào kiến thức vừa học và SGK và trả lời câu hỏi.
- GV nhận xét và kết luận.
- HS ghi chép ý chính
chính trị hùng hậu.
- Là cuộc tổng diễn tập lần thứ hai của Đảng ta chuẩn bị lực lượng cho cách mạng Tháng tám 1945.
- Kinh nghiệm xây dựng mặt trận dân tộc thống nhất, tổ chức lãnh đạo quần chúng, đấu tranh công khai, hợp pháp, đấu tranh nội bộ và Đảng cũng nhận ra hạn chế của mình trong công tác mặt trận, vấn đề dân tộc.
5. Củng cố :
Giáo viên hướng dẫn học sinh củng cố, ôn lại kiến thức của bài ngay tại lớp, bằng cách nhấn mạnh một số mốc thời gian, nhân vật, sự kiện cơ bản.
6. Dặn dò :
- Em có nhận xét gì về quy mô, lực lượng tham gia, hình thức đấu tranh của phong trào dân chủ 1936 – 1939.
- Sưu tầm tư liệu về phong trào dân chủ 1936 – 1939.
- Đọc trước bài 16 ở nhà