Không ai trong chúng ta muốn bị mất việc. Chúng ta phải dùng tiền lương để trả học phí cho các con. Mua bảo hiểm sức khỏe để giúp chúng ta và người thân được an toàn, khỏe mạnh. Và tiền tiết kiệm là cái ta nương tựa vào trong tương lai. Ai cũng muốn có một đời sống ổn định: Một chỗ làm, đồng lương hằng tháng, và bạn bè, đồng nghiệp quen thuộc.
Về mặt lý thuyết thì khá đơn giản: Nếu làm việc giỏi, chúng ta sẽ được thưởng, sẽ duy trì được công việc làm, và cuộc sống của chúng ta phần nào được ổn định.
Vấn đề là, lý thuyết không luôn đúng. Hằng ngày, người ta mất việc vì nhiều lý do. Mỗi giờ, cả ngàn người Mỹ mất việc - dù nhiều người, nếu không phải là hầu hết, đều làm tốt công việc của mình. Thực tế là không cần biết chúng ta tài giỏi thế nào hoặc hiệu quả công việc ra sao, không cần biết là chúng ta trung thành hoặc hết lòng như thế nào với công ty, chúng ta cũng sẽ có lúc bị mất việc, đôi khi khá bất ngờ - và ta biết rõ thực tế này.
Viễn cảnh mất việc làm chúng ta lo lắng. Chỉ mới nghĩ đến thôi đã khiến chúng ta cảm thấy bấp bênh, không an ổn, bởi có quá nhiều thứ bị đe doạ: Sự đảm bảo tài chính, danh dự, sự an toàn, nhân phẩm, hay ngay cả thân phận của ta.
Trong những giây phút đối mặt với sự thật, chúng ta biết
công việc làm của mình không bảo đảm hoặc lâu bền. Chúng ta đã chứng kiến nhiều đồng nghiệp của mình phải ra đi;
hoặc hằng ngày chúng ta đọc trên các tờ báo tin tức về những vụ sa thải mới đây, con số thất nghiệp gia tăng, và tình hình kinh tế khó khăn trên toàn thế giới. Chúng ta biết thực tế cuộc sống như thế nào. Chúng ta biết hoàn cảnh có thể xảy ra khiến cho cuộc sống của ta bị đe dọa.
Tuy nhiên, nếu quán xét nỗi lo lắng của mình cặn kẽ hơn, chúng ta có thể thấy rằng sự không bảo đảm không phải là nguồn gốc tạo ra đau khổ cho ta. Chúng ta cảm thấy lo lắng không phải vì thực tế của sự không chắc chắn nhưng vì chúng ta luôn đối kháng với nó, tự lừa dối rằng tất cả mọi pháp đều bền vững. Chúng ta bất an vì cứ khăng khăng trong cuộc tìm kiếm vô vọng điều không tưởng, hy vọng rằng công việc làm của ta sẽ tạo ra sự bảo đảm, an toàn trong một thế giới luôn thay đổi và không chắc chắn. Cái gốc của sự bất an đó là sự thất vọng với bản thân rằng chúng ta cứ cố gắng bảo đảm cuộc sống khi biết rằng điều đó là không khả thi.
Trong tình trạng công ty sa thải nhân viên hàng loạt, các bộ phận cơ cấu được tổ chức lại, các dự án bị đình chỉ, ngân khoản bị mất vào tay đối thủ cạnh tranh, chúng ta nhận ra bản thân mình vẫn cố bám víu vào mặt nổi của sự an toàn. Chúng ta cố phớt lờ một số chi tiết không được khả quan hoặc than phiền về “sự phê bình không công bằng” của cấp trên đối với ta. Khi cảm thấy bị đe dọa, chúng ta có thể nhanh chóng đổ lỗi hoặc tự an ủi rằng mọi việc vẫn ổn. Khăng khăng rằng công việc làm tạo ra sự an toàn có nghĩa là đôi lúc chúng ta nhận thấy bản thân bỏ quá nhiều thời gian và sức lực đeo bám công việc làm thay vì thực sự thực hiện nó.
Phương châm “Bạn có thể mất việc làm!” nhắc nhở rằng chúng ta không nên quá hy vọng rằng công việc làm luôn
BẠN CÓ THỂ MẤT VIỆC LÀM! • 75
mang lại sự an toàn và đảm bảo cho ta. Chúng ta có thể buông bỏ sự giằng co, bám víu. Chúng ta có thể chân thật với bản thân về những gì công việc làm có thể và không có thể mang đến cho cuộc sống của ta. Đa phần công việc làm khó giải quyết, không thể lý giải, đôi khi bất công, và chưa từng bao giờ bền vững. Dầu thực tế này khó chấp nhận, nó không đòi hỏi chúng ta phải tranh đấu hay tự lừa gạt bản thân. Thực tế có thể khắc nghiệt, nhưng chúng ta không cần phải sợ hãi chúng.
Tất nhiên, phương châm “Bạn có thể mất việc!” không khuyên chúng ta trở nên vô tâm hoặc không cần tìm kiếm việc làm. Nhưng ta cần hoàn toàn thực tế trong các nỗ lực của mình. Không có công việc làm nào là bền vững mãi, không có đồng lương nào bảo đảm; không có con đường sự nghiệp nào, thỉnh thoảng không có những bước ngoặt kỳ lạ, khập khểnh. Công việc làm không thể cứu chúng ta khỏi những bấp bênh trong cuộc sống cũng không đảm bảo được danh vị, thân phận hay nhân phẩm của ta.
Một cách thực tế biết rằng công việc làm có thể, hoặc không có thể mang đến cho ta những gì, chúng ta có thể bắt đầu tương quan với công việc làm một cách phù hợp, và chính xác, chứ không phải vì là vấn đề sống còn. Thay vì bám víu vào công việc làm để có được sự an toàn và ổn định, chúng ta có thể buông xả và tin tưởng rằng bản thân ta tháo vát. Chúng ta có thể giải quyết công việc một cách tự tin và chân thực. Chúng ta có can đảm giải quyết công việc trong điều kiện của nó hơn là cố gắng tìm kiếm sự an toàn giả tạo.
Những thử thách trong công việc đơn giản chỉ như chúng là:
Các thử thách, chứ không phải là vấn đề sống còn. Các khó khăn ở cơ quan cũng đúng như chúng là: Khó khăn, không phải là vấn đề của thảm họa sắp xảy ra. Đóng góp vào thế giới của chúng ta - tạo ra một sản phẩm mới, cung cấp một
dịch vụ đáng tin cậy, giúp đỡ những người đang khốn khó - là một công việc kinh doanh hào hứng, hướng tới tương lai, đòi hỏi chúng ta phải tự tin và tháo vát, không bị ám ảnh bởi những mong ước được an toàn và sợ hãi thảm họa.
Khi chiêm nghiệm về lời nhắc nhở “Bạn có thể bị mất việc!”, chúng ta có thể chủ tâm sắp xếp lại cách suy nghĩ về công việc làm để trở nên thực tế hơn. Năng lượng mà chúng ta bỏ ra để lo lắng làm sao giữ được công việc làm có thể được giải thoát và đem áp dụng vào cuộc sống hằng ngày của chúng ta một cách can đảm. Giống như mọi thứ khác trong đời, công việc làm của chúng ta không bền vững, và chẳng có gì để bám víu vào, điều này thực ra có thể là một tin tốt lành.
***
-8-