Chương 2: TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH TỈNH BẾN TRE
2.4 Điểm du lịch tiêu biểu tỉnh Bến Tre
2.4.2 Điểm du lịch văn hóa – lịch sử
2.4.2.1 Các di tích lịch sử - cách mạng
Bến Tre có nhiều di tích văn hoá lịch sử có giá trị độc đáo được cả nước trân trọng như Bảo tàng Bến Tre, bia mộ, đài tưởng niệm các anh hùng, các nhân sĩ trí thức yêu nước như Nguyễn Thị Định, Nguyễn Đình Chiểu, Võ Trường Toản, Trương Vĩnh Ký, Phan Thanh Giản,... các địa danh nổi tiếng như làng du kích xã Định Thủy, các địa danh đã đi vào lịch sử của phong trào Đồng
Khởi đầu tiên vào những năm 1960 với đội quân tóc dài ''Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang'' lừng danh, khu di tích Vàm Khâu Băng là nơi tiếp nhận vũ khí được chi viện từ miền Bắc vào Nam theo đường mòn Hồ Chí Minh trên biển ...
Các di tích cách mạng tiêu biểu của Bến Tre có thể kể đến các di tích lịch sử đã được công nhận là di tích lịch sử quốc gia, bao gồm:
- Di tích lịch sử Mộ và khu tưởng niệm Nguyễn Đình Chiểu
Di tích tại ấp 3 xã An Đức, huyện Ba Tri, cách TP. Bến Tre 38 km, cách thị trấn Ba Tri 2 km. Hiện có thể tiếp cận thuận lợi tới khu tưởng niệm bằng xe hơi. Nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu không sinh ra trên đất Bến Tre, nhưng ông đã chọn nơi đây để sinh sống, mở trường dạy học, bốc thuốc trị bệnh cho dân, sống với văn thơ cho đến cuối đời. Khu di tích gồm: đền thờ, nhà lưu niệm và khu mộ. Khu mộ gồm có mộ của ông, vợ là bà Lã Thị Điền, và con gái là bà Sương Nguyệt Anh (nữ chủ bút báo “Nữ giới chung”). Quyết định công nhận di tích số 84–VH/QĐ ngày 27 tháng 04 năm 1990. Đây có thể coi là một trong những điểm tài nguyên nhân văn quan trọng nhất của tỉnh, góp phần mang lại vị trí quan trọng cho du lịch Ba Tri trong tổng thể du lịch Bến Tre. Tuy nhiên khả năng đón tiếp và thu hút của điểm sẽ được tăng cường hơn nữa với sự đầu tư mở rộng và các khu chức năng minh họa hình ảnh Cụ Đồ, kết hợp với các khu dịch vụ.
- Di tích lịch sử Đồng Khởi
Di tích tại xã Định Thủy, huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre, nơi nổ ra phát súng đầu tiên của phong trào Đồng Khởi năm 1960 nổi dậy trong toàn tỉnh, sau đó lan ra toàn miền Nam. Chính từ phong trào Đồng Khởi năm đó, quê hương Bến Tre được vinh dự mang tên quê hương Đồng Khởi. Nơi đây trưng bày nhiều hiện vật và hình ảnh minh chứng cho hào khí của phong trào
Đồng Khởi năm xưa. Quyết định công nhận di tích: số 43–VH/QĐ ngày 07 tháng 01 năm 1990. Kết hợp với việc đầu tư xây dựng, tôn tạo, tái tạo làng du kích Định Thủy, đây sẽ là một trong những điểm du lịch quan trọng nhất của Bến Tre tại huyện Mỏ Cày Nam. Các chương trình du lịch như "Một ngày làm du kích" sẽ có sức hấp dẫn cao với du khách cả trong và ngoài nước.
- Di tích lịch sử Chùa Tuyên Linh
Di tích tại xã Minh Đức, huyện Mỏ Cày Nam, được xây dựng từ năm 1861. Chùa không phải là chùa cổ nhưng nơi đây đã từng diễn ra nhiều sự kiện lịch sử đáng chú ý. Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc – thân sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có thời gian sống tại đây, dạy học, xem mạch, bốc thuốc cho nhân dân trong vùng. Nơi đây từng là cơ sở che chở, đùm bọc cán bộ cách mạng trong những năm kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ. Quyết định công nhận di tích: số 921–QĐ/BT ngày 23 tháng 12 năm 1995.
- Di tích lịch sử Đầu cầu tiếp nhận vũ khí Bắc – Nam
Bao gồm các di tích Vàm Khâu Băng, cồn Bửng, cồn Lợi, cồn Lớn. Đó là những dãy cồn tiếp giáp với biển Đông thuộc Thạnh Phong – Thạnh Phú. Nơi đây ngày xưa là bến cảng dã chiến của những chuyến tàu đặc biệt tiếp tế vũ khí từ Bắc vào Nam để cung ứng cho chiến trường Bến Tre và một số tỉnh ở khu 8.
Năm 1946, tại vàm Khâu Băng, một chiếc thuyền nhỏ lần đầu tiên nhổ neo vượt biển ra miền Bắc báo cáo với Bác Hồ và Trung ương Đảng và xin Trung ương chi viện vũ khí. Bà Nguyễn Thị Định đã xuất sắc hoàn thành nhiệm vụ và chở về Bến Tre tất cả súng ống, đạn dược, tài liệu cùng phương tiện tài chính của Trung ương gửi cho khu 8, từ đó đến năm 1970 hàng chục chuyến tàu cặp bến Vàm Khâu Băng, hàng trăm tấn vũ khí được chuyển từ Bắc vào và phân phát đi khắp chiến trường Nam bộ, góp phần quan trọng trong cuộc chiến đấu giải phóng miền Nam. Quyết định công nhận di tích: số 3777–VH/QĐ ngày 23 tháng 12
năm 1995. Tuy nhiên khả năng thu hút khách không cao, do điều kiện hạ tầng còn quá nhiều khó khăn, chặng đường từ Châu Thành và TP. Bến Tre tới Thạnh Phú quá xa, ngoài ra khả năng sớm tiếp nhận đầu tư vào khu vực này cũng không cao.
- Di tích lịch sử Căn cứ cách mạng Y4
Di tích tại 2 xã Tân Phú Tây và xã Thành An của huyện Mỏ Cày Bắc.
Nơi đây là căn cứ địa cách mạng của Khu ủy Sài Gòn – Gia Định từ tháng 7 năm 1969 đến tháng 10 năm 1970 và từ đây chỉ đạo những trận đánh lớn vào cơ quan đầu não của địch ở Sài Gòn – Gia Định. Thời gian đóng căn cứ ở đây không dài nhưng cơ quan Khu ủy Sài Gòn – Gia Định đã được sự hỗ trợ, cưu mang đầy tình nghĩa của quân và dân Bến Tre, chở che các đồng chí lãnh đạo được an toàn để từ đó tiếp tục lãnh đạo cuộc kháng chiến đến thắng lợi hoàn toàn. Quyết định công nhận di tích: số 3777–VH/QĐ ngày 23 tháng 12 năm 1995. Tuy nhiên, xét từ góc độ du lịch, khả năng thu hút khách của điểm này sẽ trở nên hiện thực hơn với việc lồng ghép với các chương trình du lịch khác lân cận như du lịch sinh thái cồn Thanh Tân, chùa Tuyên Linh và ẩm thực tại các khu nuôi trồng thủy sản trên sông.
- Di tích lịch sử Nhà ông Nguyễn Văn Cung và ngã ba Cây da đôi Di tích tại xã Tân Xuân huyện Ba Tri, đây là nơi thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên ở Bến Tre. Vào cuối tháng 4 năm 1930, chi bộ đảng cộng sản đầu tiên của tỉnh Bến Tre được thành lập tại nhà ông Nguyễn Văn Cung.
Chi bộ gồm 10 đảng viên, nguyên là hội viên của chi bộ Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội trước đó do đồng chí Nguyễn Văn An làm Bí thư.
Sau khi thành lập, chi bộ đã tổ chức cuộc mít tinh quần chúng nhân kỷ niệm ngày Quốc tế Lao động 1 tháng 5 tại cây da đôi, sau đó biến thành cuộc biểu
tình tuần hành, thu hút trên 200 người tham dự. Quyết định công nhận di tích:
số 985–QĐ/VH ngày 07 tháng 01 năm 1993.
- Di tích lịch sử Đền thờ và mộ thờ Lãnh binh Nguyễn Ngọc Thăng Di tích hiện tại xã Mỹ Thạnh, huyện Giồng Trôm. Ông giữ chức Lãnh binh trong quân đội dưới triều Thiệu trị năm 1848. Năm 1859, quân Pháp chiếm thành Gia Định, ông đem binh ứng cứu, nhưng chưa kịp đến nơi thì thành đã bị hạ. Sau thời gian cầm cự tại đồn Cây Mai, do lực lượng quá chênh lệch ông rút quân về Gò Công cùng phối hợp chiến đấu với nghĩa quân Trương Định. Ngày 27 tháng 6 năm 1866 ông bị trúng đạn, tử thương trong một trận giao chiến kịch liệt với Pháp. Thi hài ông được đưa về chôn tại quê nhà. Sau khi ông chết, Vua Tự Đức có phong sắc, áo mão và một thanh gươm.
Từ năm 1984 nhân dân địa phương đã đem bài vị của ông vào thờ ở đình Mỹ Thạnh như một vị thần đã có công trong sự nghiệp chống ngoại xâm. Ngày giỗ ông hàng năm là ngày rằm tháng 5 âm lịch. Quyết định công nhận di tích:
số 985–QĐ/VH ngày 07 tháng 05 năm 1997.
- Di tích lịch sử Nhà ông Nguyễn Văn Trác
Đây là nơi ở, làm việc của đồng chí Lê Duẩn từ tháng 11 năm 1955 đến tháng 3 năm 1956 tại xã Hưng Lễ, huyện Giồng Trôm để chỉ đạo phong trào cách mạng miền Nam. Quyết định công nhận di tích: số 985–QĐ/VH ngày 07 tháng 05 năm 1997.
- Di tích cuộc thảm sát ở Cầu Hoà
Di tích tại xã Phong Nẫm, huyện Giồng Trôm. Ngày 10 tháng 1 năm 1947, 2 trung đội lính lê dương do tên thiếu úy Tây lai Leon Leroy chỉ huy càn quét vì nghi ngờ có Việt Minh trú đóng tại ấp Cầu Hòa. Sau khi không tìm thấy Việt Minh chúng quay ra nổ súng vào những người dân vô tội, giết chết 286 người, trong đó phần lớn là phụ nữ, trẻ em và người già, đốt cháy
hơn 100 nhà. Đây là cuộc tàn sát có quy mô lớn nhất và dã man nhất ở Bến Tre trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Quyết định công nhận di tích: số 04/QĐ–BVHTT ngày 19 tháng 01 năm 2001.
- Di tích lịch sử Mộ Cụ Võ Trường Toản
Di tích tại xã Bảo Thạnh huyện Ba Tri. Cụ Võ Trường Toản người Bình Dương, tỉnh Gia Định, là người học rộng tài cao, thông đạt kim cổ. Thời chiến tranh Tây Sơn – Nguyễn Ánh, ông ở ẩn nơi quê nhà, mở trường dạy học, không tham gia vào chính trị. Ông mất ngày 27 tháng 7 năm 1792. Sau khi ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ rơi vào tay giặc Pháp, một số trí thức ở Gia Định không muốn người thầy học kính yêu của mình gửi xương cốt ở nơi bị giặc chiếm nên đã tổ chức di dời hài cốt của ông về làng Bảo Thạnh, huyện Ba Tri.
Quyết định công nhận di tích: số 1998–QĐ/VH ngày 24 tháng 01 năm 1998.