1. Ổn định:
2. Kiểm tra:
- Em hãy viết sơ đồ tóm tắt quá trình quang hợp và phát biểu khái niệm đơn giản về quang hợp?
3. Bài mới: Lá cây thực hiện quang hợp dưới ánh sáng đã nhả ra khí ôxi. Vậy lá cây có hô hấp không? Làm thế nào để biết được?
Hoạt động 1: Các thí nghiệm chứng minh hiện tượng hô hấp ở cây
Hoạt động dạy Hoạt động hoc
a) Thí nghiện 1: Nhóm Lan và Hải
- GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK 77 nắm cách tiến hành, kết quả của thí nghiệm
- GV cho HS quan sát thí nghiệm đã chuẩn bị trước. Sau đó tóm tắt lại các bước tiến hành thí nghiệm, kết quả thí nghiệm.
- Dẫn dắt HS trả lời câu hỏi:
+ Không khí trong 2 chuông đều có chất khí gì? Vì sao em biết?
+ Vì sao trên mặt cốc nước vôi trong chuông A có lớp váng trắng đục nhiều hơn?
- Khi HS giải thích lớp váng trắng đục ở cốc A dày hơn là do có nhiều khí CO2 thì GV hỏi:
+ Vậy ở chuông A do đâu mà lượng khí Cacboníc nhiều hơn?
+ Từ kết quả TN 1 ta rút ra được kết luận gì?
* Kết luận: Khi không có ánh sáng cây đã thải ra nhiều khí cacboníc.
b)Thí nghiệm 2: Nhóm An và Dũng
- GV yêu cầu HS thiết kế được thí nghiệm dựa trên những dụng cụ có sẵn và kết quả của TN1.
- GV hướng dẫn cách thực hiện:
+ Các bạn An và Dũng làm thí nghiệm nhằm mục đích gì?
- GV yêu cầu các nhóm thiết kế thí nghiệm, GV đi tới các nhóm quan sát, hướng dẫn, gợi ý cách bố trí thí nghiệm, hướng dẫn tỉ mỉ từng bước cho HS còn yếu
- GV nhận xét giúp HS hoàn thiện TN và giải thích rõ: Khi đặt cây vào cốc thuỷ tinh rồi đậy
- HS đọc thí nghiệm, quan sát hình 23.1 ghi lại tóm tắt thí nghiệm gồm: Chuẩn bị, tiến hành, kết quả
- 1 HS trình bày lại thí nghiệm trước lớp.
- HS quan sát thí nghiệm, nhận xét , kiểm tra kết quả thí nghiệm
- HS đọc thông tin SGK trang 77, suy nghĩ trả lời 3 câu hỏi SGK
Yêu cầu nêu được:
+ Lượng khí CO2 trong chông A tăng lên chỉ có thể do cây thải ra
- HS trả lời câu hỏi:
(Để chứng minh cây lấy oxy của không khí) - HS đọc thông tin SGK, quan sát hình 23.2 suy nghĩ cách thiết kế thí nghiệm, trình bày vào vở bài tập.
- HS các nhóm cùng tiến hành thảo luận từng bước của thí nghiệm
miếng kính lên lúc đầu trong cốc vẫn có O2 của không khí, đến khi khẽ dịch tấm kính để đưa que đóm đang cháy vào đóm tắt ngay, chứng tỏ trong cốc không còn khí O2 và cây đã nhả CO2
- GV: Thử kết quả thí nghiệm đã chuẩn bị cho cả lớp quan sát.
+ Vậy cây có hô hấp không?Vì sao em biết?
- Đại diện vài nhóm trình bày kết quả nhóm khác bổ sung - thảo luận
- HS trả lời
* Kết luận: Cây có hô hấp, khi hô hấp cây nhả khí Cacboníc và hút khí oxi Hoạt động 2: Hô hấp ở cây
Hoạt động dạy Hoạt động hoc
- GV yêu cầu HS hoạt động độc lập với SGK trả lời câu hỏi
+ Hô hấp là gì?
+ Những cơ quan nào của cây tham gia hô hấp và trao đổi khí trực tiếp với môi trường
+ Cây hô hấp vào thời gian nào?
+ Người ta dùng biện pháp nào để giúp rễ và hạt mới gieo hô hấp?
+ Hô hấp có ý nghĩa như thế nào đối với đời sống của cây?
+ Hãy kể những biện pháp kĩ thuật làm cho đất thoáng ( trong điều kiện bình thường và khi bị ngập lụt )?
- GV giải thích các biện pháp kĩ thuật .
+ Tại sao khi ngủ đêm trong rừng ta thấy khó thở, còn ban ngày thì mát và dễ thở?
- HS đọc thông tin và trả lời:
Yêu cầu:
+ Viết được sơ đồ sự hô hấp
+ Cơ quan hô hấp: mọi cơ quan của cây.
+ Thời gian hô hấp: suốt ngày đêm.
+ Biện pháp làm tơi xốp đất...
+ Ý nghĩa hô hấp:Rễ cây hô hấp tốt Đất thoáng rễ hút nước và muối khoáng mạnh mẽ.
- HS đưa ra biện pháp như:
+ Cày bừa, xới xáo + Phơi ải trước khi cấy
+ Sục bùn tạo điều kiện đất chứa không khí + Chống úng, giúp đất thoáng
- HS đọc phần kết luận chung ở SGK Tiểu kết: Hiện tượng hô hấp được tóm tắt bằng sơ đồ sau:
Chất hữu cơ + Khí ôxi Năng lượng + Khí cacbôníc + Hơi nước 4. Củng cố - Kiểm tra, đánh giá:
- Cho HS trả lời các câu hỏi ở SGK, hướng dẫn các em trả lời câu hỏi *
- Dùng phiếu kiểm tra kiến thức mới kết hợp với kiến thức cũ- Điền vào bảng sau:
TT Nộidung so sánh Quang hợp Hô hấp 1 Lấy khí gì?
2 Nhả khí gì?
3 ý nghĩa
4 Cơ quan thực hiện 5 Thời gian xảy ra
5. Dặn dò: - Học và trả lời các câu hỏi ở SGK - Ôn lại bài:"Cấu tạo trong của phiến lá"
Tuần 14
Tiết 27 PHẦN LỚN NƯỚC VÀO CÂY ĐI ĐÂU? Ngày soạn:
18/12/2012 I. Mục tiêu bài học:
* KT: - Trình bày được hơi nước thoát ra khỏi lá qua lỗ khí.
- Nêu được ý nghĩa quan trọng của sự thoát hơi nước ở lá.
- Biết được những điều kiện bên ngoài ảnh hưởng tới sự thoát hơi nước qua lá.
* KN: - Biết cách làm thí nghiệm lá cây thoát hơi nước.
- Kĩ năng giải quyết vấn đề, giải thích các hiện tượng thực tế.
- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi quan sát và giải thích.
II. Đồ dùng dạy học:
* GV: - Tranh phóng to hình 24.3 SGK
* HS: - Xem lại bài học cấu tạo trong của phiến lá.
III. Tiến trình dạy học:
1. Ổn định:
2. Kiểm tra:
- Để chứng minh cây hô hấp ta làm thí nghiệm gì?
- Hô hấp là gì? Vì sao hô hấp có ý nghĩa quan trọng đối với cây?
- Vì sao hô hấp và quang hợp trái ngược nhau nhưng lại có quan hệ chặt chẽ với nhau?
3. Bài mới: Giới thiệu như SGK
Hoạt động 1: Thí nghiệm xác định phần lớn nước vào cây đi đâu?
Hoạt động dạy Hoạt động hoc
- GV cho HS nghiên cứu độc lập SGK trả lời 2 câu hỏi
+ Một số HS đã dự đoán điều gì?
+ Để chứng minh dự đoán đó họ đã làm gì?
- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm để lựa chọn thí nghiệm
- GV tìm hiểu số nhóm chọn thí nghiệm 1 hoặc thí nghiệm 2 (ghi vào góc bảng)
- GV yêu cầu đại diện nhóm trình bày tên thí nghiệm và giải thích lí do lựa chọn của nhóm mình
- Lưu ý tạo điều kiện cho các nhóm trình bày ý kiến, nếu chưa thống nhất thì cho các em tranh luận
GV gợi ý: Cho HS nhắc lại dự đoán ban đầu sau đó xem lại thí nghiệm của nhóm Dũng và Tú đã chứng minh được điều nào của dự đoán,
- HS đọc thông tin SGK để trả lời câu hỏi của GV
- HS trong nhóm tự nghiên cứu 2 thí nghiệm, quan sát hình 24.3 trả lời câu hỏi mục SGK trang 81-> sau đó thảo luận nhóm để thống nhất câu trả lời
- Đại diện nhóm trình bày kết quả -> các nhóm khác nhận xét, bổ sung
còn nội dung nào chưa chứng minh được? Thí nghiệm của nhóm Tuấn và Hải chứng minh được nội dung nào? Giải thích?
+ Vậy sự lựa chọn nào là đúng?
- GV chốt lại câu trả lời đúng: chỉ có thí nghiệm của nhóm Tuấn và Hải mới kiểm chứng được dự đoán ban đầu.
- GV cho HS nghiên cứu SGK hình 24.3
- Trình bày cấu tạo lỗ khí phù hợp chức năng thoát hơi nước?
- HS rút ra kết luận
- HS quan sát hình 24.3 chú ý chiều mũi tên màu đỏ để biết con đường mà nước thoát ra ngoài qua lá:
Sơ đồ đường đi của nước từ lông hút vỏ rễ
mạch dẫn của rễ mạch dẫn của thân lá
thoát ra ngoài (qua lỗ khí )
Tiểu kết: a/ Thí nghiệm 1 (Nhóm Dũng và Tú): SGK/80 b/ Thí nghiệm 2 (Nhóm Tuấn và Hải): SGK/80
* Kết luận: Phần lớn nước do rễ hút vào cây đã được thải ra ngoài bằng sự thoát hơi nước qua các lỗ khí của lá
Hoạt động 2: Ý nghĩa của sự thoát hơi nước qua lá
Hoạt động dạy Hoạt động hoc
- GV cho HS đọc SGK trả lời câu hỏi:
+ Vì sao sự thoát hơi nước qua lá có ý nghĩa rất quan trọng đối với đời sống của cây?
- GV tổng kết lại ý kiến của HS -> HS tự rút ra kết luận
- HS hoạt động độc lập đọc thông tin mục 2 SGK để trả lời câu hỏi của GV. Yêu cầu nêu được:
+ Tạo sức hút -> vận chuyển nước và muối khoáng từ rễ lên lá
+ Làm dịu mát lá
Tiểu kết: Hiện tượng thoát hơi nước qua lá giúp cho việc vận chuyển nước và muối khoáng từ rễ lên lá, giữ cho lá khỏi bị đốt nóng dưới ánh nắng mặt trời.
Hoạt động 3: Những điều kiện bên ngoài nào ảnh hưởng đến sự thoát hơi nước ở lá Mục tiêu: Biết được những điều kiện bên ngoài ảnh hưởng tới sự thoát hơi nước qua lá
Hoạt động dạy Hoạt động hoc
- GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK-> trả lời 2 câu hỏi ở SGK
- GV gợi ý HS có thể sử dụng kết luận ở HĐ2 và các câu hỏi nhỏ sau để trả lời
+ Khi nào lá cây thoát nhiều hơi nước?
+ Nếu cây thiếu nước sẽ xảy ra hiện tượng gì?
- HS đọc mục và trả lời mục SGK
- HS trả lời câu hỏi -> nhận xét bổ sung -> rút ra kết luận
Tiểu kết: Các điều kiện bên ngoài: ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm không khí ảnh hưởng đến sự thoát hơi nước của lá
4. Củng cố - Kiểm tra, đánh giá:
- Qua bài học này em biết thêm điều gì? (Sự thoát hơi nước ở lá...)
- Cho HS đọc phần kết luận chung ở SGK
- Mô tả 1 thí nghiệm chứng minh cho sự thoát hơi nước ở lá?
- Vì sao sự thoát hơi nước có ý nghĩa quan trọng đối với cây?
- GV gợi ý cho HS trả lời câu hỏi 3, 4 SGK như SGV 5. Dặn dò:
- Học và trả lời câu hỏi SGK - Đọc mục: “Em có biết”
- Chuẩn bị: Đoạn xương rồng có gai, củ dong, củ hành, cành mây, tranh ảnh lá biến dạng khác - Kẻ sẵn bảng SGK trang 85 vào vở bài tập
* Rút kinh nghiệm:
Tuần 14
Tiết 28 BIẾN DẠNG CỦA LÁ Ngày soạn:
22/11/2012 I. Mục tiêu bài học:
* KT: - Nêu được các loại lá biến dạng (thành gai, tua cuốn, lá vảy, lá dự trữ, lá bắt mồi) theo chức năng và do môi trường.
* KN: - Kĩ năng hợp tác nhóm để sưu tầm và phân tích mẫu vật.
- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi quan sát, so sánh.
- Kĩ năng quản lí thời gian và đảm nhận trách nhiệm.
- Kĩ năng thuyết trình kết quả thảo luận nhóm.
* TĐ: Giáo dục ý thức bảo vệ thực vật II. Đồ dùng dạy học:
* GV: - Mẫu vật: Lá cây mây, đậu hà Lan, cây hành còn lá xanh, củ dong ta, cành xương rồng.
- Tranh: Cây nắp ấm, cây bèo đất - Chuẩn bị trò chơi như SGV.
* HS: - Sưu tầm theo nhóm đã phân công.
- Kẻ bảng SGK trang 85 vào vở bài tập.
III. Tiến trình dạy học:
1. Ổn định:
2. Kiểm tra: - Mô tả thí nghiệm chứng minh có sự thoát hơi nước qua lá?
- Vì sao sự thoát hơi nước qua lá có ý nghĩa quan trọng đối với cây?
3. Bài mới: Chức năng chính của lá là chế tạo chất dinh dưỡng cho cây. Nhưng ở một số cây do thực hiện những chức năng khác, lá đã bị biến dạng...
Hoạt động 1: Có những loại lá biến dạng nào
Hoạt động dạy Hoạt động hoc
- GV kiểm tra mẫu vật, giúp HS tìm hiểu về thông tin lá biến dạng ở mục 1 SGK
- GV cho HS tìm hiểu thông tin ở hình 25.6, 25.7
- GV tổ chức trò chơi: “Thi điền bảng liệt kê”
như SGV chỉ ghi tên các loại cây, còn để trống các ô: đặc điểm hình thái chủ yếu của lá biến dạng, chức năng chủ yếu của lá biến dạng, tên lá biến dạng
- GV nhận xét, đánh giá
- HS hoạt động theo nhóm nhỏ (4 em)
- Mỗi HS quan sát từng vật mẫu rồi đổi cho nhau. Kết hợp hình vẽ SGK tìm thông tin để trả lời các câu hỏi về từng loại lá biến dạng, điền thông tin đã tìm được vào bảng liệt kê đã kẻ sẵn vào vở bài tập
- Thảo luận theo nhóm qua mẫu vật mang theo và hình vẽ để hoàn thiện bảng liệt kê.
- HS tham gia trò chơi
+ Các nhóm cử đại diện bốc thăm, dán vào ô trống những phần còn lại theo yêu cầu của GV + Các đại diện khác bổ sung
Tiểu kết: Có các loại lá biến dạng sau:
- Lá biến thành gai
- Lá biến thành tua cuốn, tay móc - Lá vảy
- Lá bắt mồi - Lá dự trữ
Hoạt động 2: Tìm hiểu ý nghĩa biến dạng của lá Mục tiêu: HS biết được ý nghĩa biến dạng của lá
Hoạt động dạy Hoạt động hoc
- GV cho HS đưa ra 1 số lá bình thường khác - GV các em hãy so sánh những lá vừa học ở trên với lá bình thường về đặc điểm hình thái - GV sự sai khác đó có ý nghĩa gì đối với đời sống của cây?
- GV bổ sung và kết luận
- Ngoài các loại lá biến dạng trên, trong tự nhiên còn gặp cây nào có lá biến dạng nữa? (Lá quỳnh, lá phi lao..)
- GV: Thực vật rất phong phú và đa dạng, là HS em hiểu gì về việc bảo vệ cây trồng?
- Cho HS đọc phần tổng kết
- HS quan sát, so sánh, trả lời câu hỏi - HS khác bổ sung
Tiểu kết: - Lá biến dạng phù hợp với điều kiện sống để tồn tại và phát triển, duy trì nòi giống 4. Kiểm tra đánh giá:
Cho HS làm bài tập sau:
Em hãy điền từ thích hợp vào ô trống: Hô hấp, giảm sự thoát hơi nước, lá dự trữ, lá vảy, quang hợp, biến dạng của lá, biến thành gai, bảo vệ cho thân rễ
- Chức năng chính của lá..., tuy nhiên do hoàn cảnh sống khác nhau, lá có những biến đổi về hình thái gọi là...
- Cây xương rồng thích hợp sống ở nơi khô hạn, do vậy lá đã... để...
- Có ...trên củ hoàng tinh để...
5. Dặn dò:
- Học và trả lời các câu hỏi ở SGK
- Ôn tập theo đề cương, chuẩn bị cho thi học kì I
* Rút kinh nghiệm:
Tuần 15
Tiết 29 BÀI TẬP Ngày soạn:
28/11/2012 I. Mục tiêu bài học:
- Thu thập về các dạng và kiểu phân bố lá.
- Nhận biết các đặc điểm bên ngoài của lá và cách xếp lá trên cây phù hợp với chức năng thu nhận ánh sáng cần thiết cho việc chế tạo chất hữu cơ.
- Làm mẫu lá ép khô.
II. Phương tiện dạy học:
* HS: - Sưu tầm một số cành và lá khác nhau.
- Kẻ trước vào vở bảng bài tập.
III. Tiến trình dạy và học:
1. Ổn định:
2. Kiểm tra:
1 HS lên chỉ trên mẫu vật các bộ phận của lá và nêu chức năng quan trọng nhát của lá?
3. Bài mới:
Hoạt động 1: Ôn tập kiến thức về lá - GV yêu cầu học sinh hoàn thành bảng bài tập sau:
Đặc điểm Kiểu gân lá Loại lá Kiểu xếp lá
Hình mạng
Song song
Hình cung
Lá đơn Lá kép Mọc cách
Mọc đối
Mọc vòng Lá ổi
Lá trúc đào Lá lúa Lá mồng tơi Lá phượng Lá bèo Lá hoa hồng Lá dâu Lá mía
Lá mít
Hoạt động 2: Làm mẫu lá ép khô Mục tiêu: Thu thập về các dạng và kiểu phân bố lá. Làm mẫu lá ép khô.
- GV hướng dẫn HS chọn các mẫu lá mà các em mang đến lớp.
- Hướng dẫn HS cách tiến hành ép mẫu lá: lấy các lá tìm được về nhà ép vào giữa những tờ báo cho đến khi lá héo tái đi. Dùng băng dính đính lá vào một tờ bìa rồi tiếp tục phơi khô để làm tập bách thảo. Nhớ ghi chú vào mỗi lá:
+ Tên lá:
+ Kiểu gân:
+ Thuộc loại lá đơn hay lá kép:
+ Kiểu xếp lá trên thân, cành:
4. Kiểm tra – Đánh giá:
- Giáo viên tổng kết 5. Dặn dò:
- Yêu cầu HS về nhà hoàn thành phần mẫu ép lá.
- Tìm hiểu các thí nghiệm về sự quang hợp
Tuần 15 Tiết 30