Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH
1.1. Cơ sở lý luận về phát triển du lịch
1.1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển du lịch
Giá trị văn hoá, lịch sử, các thành tựu chính trị kinh tế có ý nghĩa đặc trưng cho phát triển của du lịch ở một địa điểm, một vùng hoặc một đất nước.
Chúng có hấp dẫn đặc biệt đối với số đông khách du lịch với nhiều nhu cầu và mục đích khác nhau của chuyến du lịch. Các giá trị lịch sử có sức hút đặc biệt đối với khách du lịch.
Những giá trị lịch sử gắn với nền văn hoá chung của loài người: Những giá trị lịch sử này đánh thức những hứng thú chung và thu hút đƣợc khách du lịch với nhiều mục đích du lịch khác nhau.
Những giá trị lịch sử đặc biệt: loại này thường không nổi tiếng lắm và thường chỉ được các chuyên gia trong cùng lĩnh vực quan tâm. Tất cả các nước đều có giá trị lịch sử, nhưng ở mỗi nước các giá trị lịch sử ấy lại có sức hấp dẫn khác nhau đối với khách du lịch.
Tương tự các giá trị lịch sử, các giá trị văn hoá cũng thu hút khách du lịch với mục đích thăm quan, nghiên cứu và thu hút đƣợc đa số khách du lịch với mục đích khác nhau, ở các lĩnh vực khác nhau và từ nơi khác đến. Hầu hết tất cả các khách du lịch ở trình độ văn hoá trung bình đều có thể thưởng thức các giá trị văn hoá của các nước đến thăm. Do vậy, tất cả các thành phố có giá trị văn hoá hoặc tổ chức những hoạt động văn hoá đều đƣợc khách tới thăm và đều trở thành trung tâm du lịch văn hoá.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.lrc.tnu.edu.vn
Ngành du lịch có tính định hướng quản lý và khai thác tài nguyên rõ rệt.
Tính chất và mức độ giá trị của tài nguyên du lịch của mỗi vùng, mỗi quốc gia có ý nghĩa quan trọng đối với việc xác định quy mô, tính chất, sức hấp dẫn của hoạt động du lịch. Tài nguyên du lịch là căn cứ quan trọng để ngành du lịch xác định quy hoạch, định hướng phát triển vùng du lịch, sản phẩm du lịch.
1.1.2.2. Nguồn nhân lực về du lịch
Con người là nhân tố trung tâm và là mục đích của nền sản xuất xã hội.
Con người giữ vai trò quyết định đối với sản xuất, chất lượng nguồn nhân lực có ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng sản phẩm, dịch vụ và năng suất lao động. Đối với ngành du lịch, do đặc thù của sản phẩm dịch vụ du lịch không tồn tại dưới dạng vật thể và quá trình tạo ra sản phẩm cũng đồng thời là quá trình tiêu dùng sản phẩm. Do vậy, chất lƣợng sản phẩm du lịch phụ thuộc vào sự đánh giá mức độ thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch. Chất lƣợng nguồn nhân lực có tính chất quyết định đến chất lƣợng dịch vụ du lịch và hiệu quả kinh doanh du lịch. Các nước có ngành du lịch phát triển thường có nguồn nhân lực chất lƣợng cao.
1.1.2.3. Các nhân tố về kinh tế, chính trị, pháp luật
Tiềm lực kinh tế: Đó là sự phát triển kinh tế của một nước, từ công nghiệp, nông nghiệp, xuất - nhập khẩu, giao thông vận tải, tài chính - ngân hàng... Kéo theo nó là sự gia tăng các doanh nhân, những nhà đầu tƣ, những nhà tiếp thị đến với nước mình. Chính nguồn khách này sẽ tiêu dùng các sản phẩm du lịch của ngành du lịch như dịch vụ lưu trú, dịch vụ ăn uống, dịch vụ vận chuyển, dịch vụ tham quan. Một đất nước trong một năm tổ chức được nhiều Hội chợ quốc tế về thương mại, công nghiệp, thì đồng thời cũng là nguồn cung ứng khách du lịch. Một bến cảng mà mật độ, khối lƣợng giao
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.lrc.tnu.edu.vn
nhận hàng hóa với khách hàng quốc tế lớn, thì ở đó số lƣợng khách lên bờ sẽ nhiều và nhƣ vậy sẽ tạo điều kiện cho kinh doanh nhà hàng, khách sạn.
Sự ổn định chính trị: Bất cứ một sự xáo động chính trị, xã hội nào, dù lớn hay nhỏ cũng đều ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động du lịch. Ổn định và an toàn là yếu tố có ý nghĩa rất lớn đối với du khách và cơ quan cung ứng du lịch. Các nước có nền kinh tế phát triển, chính trị trong nước ổn định, có đường lối hòa nhập cộng đồng, làm bạn với tất cả mọi người thì nhu cầu đi du lịch của người dân đến các nước khác cũng như thu hút người dân của các nước khác đến du lịch ngày càng tăng. Nền kinh tế có nhiều biến động, chính trị bất ổn, đồng tiền lạm phát thì số lượng người dân đi du lịch giảm, người dân của các nước khác đến du lịch cũng giảm.
Đường lối, chính sách phát triển du lịch đúng đắn: Đây là yếu tố rất quan trọng để phát triển du lịch, bởi lẽ đường lối, chính sách phát triển du lịch xác định rõ vị trí của ngành du lịch trong tổng thể các ngành kinh tế xã hội và có định hướng, biện pháp đúng đắn để phát triển ngành này.
1.1.2.4. Nhu cầu của khách du lịch
Nhu cầu du lịch là một loại nhu cầu đặc biệt và tổng hợp của con người, nhu cầu này đƣợc hình thành và phát triển trên nền tảng của nhu cầu sinh lý (sự đi lại) và các nhu cầu tinh thần (nhu cầu nghỉ ngơi, tự khẳng định, nhận thức, giao tiếp).
Nhu cầu du lịch phát triển là kết quả tác động của lực lƣợng sản xuất trong xã hội và trình độ sản xuất trong xã hội. Trình độ sản xuất trong xã hội càng cao, các mối quan hệ xã hội càng hoàn thiện thì nhu cầu du lịch của con người càng trở nên gay gắt hơn.
Các chuyên gia về lĩnh vực du lịch đã phân chia nhu cầu du lịch thành 3 nhóm cơ bản :
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.lrc.tnu.edu.vn
+ Nhu cầu cơ bản (thiết yếu): Đi lại, lưu trú, ăn uống.
+ Nhu cầu đặc trưng: Nghỉ ngơi, giải trí, tham quan, tìm hiểu, thưởng thức cái đẹp, tự khẳng định, giao tiếp...
+ Nhu cầu bổ sung: Thẩm mỹ, làm đẹp, thông tin...
1.1.2.5. Nhân tố quản lý nhà nước về du lịch
Quá trình phát triển của ngành du lịch chịu sự tác động của các quy luật mang tính khách quan, đồng thời vai trò quản lý nhà nước có ý nghĩa quan trọng nhằm định hướng cho sự phát triển đó, đảm bảo yêu cầu phát triển du lịch bền vững, phù hợp với điều kiện đặc thù của mỗi quốc gia. Nhà nước xây dựng những định chế để tạo hành lang pháp lý cho hoạt động du lịch phát triển thuận lợi, khai thác có hiệu quả nguồn tài nguyên du lịch, nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực và xây dựng hình ảnh quốc gia để quảng bá với bên ngoài. Phát triển du lịch đòi hỏi cần có sự phối kết hợp chặt chẽ của nhiều ngành, nhiều cấp. Do đó, quản lý nhà nước có vai trò quan trọng nhằm tạo nên sự đồng bộ, nhất quán trong hành động, là nhân tố quan trọng để phát triển du lịch bền vững. Quan điểm, chính sách và tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về du lịch phù hợp với thực tiễn có tác động tích cực tới sự phát triển du lịch. Quốc gia nào có chính sách đúng đắn, cơ cấu tổ chức bộ máy khoa học, với đội ngũ cán bộ có kiến thức chuyên môn, thành thạo ngoại ngữ, am hiểu pháp luật du lịch quốc tế, sử dụng tốt các thiết bị khoa học công nghệ sẽ góp phần thúc đẩy phát triển ngành du lịch
1.1.2.6. Nhân tố cơ sở hạ tầng kỹ thuật du lịch
Cơ sở hạ tầng có vai trò rất quan trọng đối với du lịch. Xây dựng hệ thống mạng lưới giao thông đồng bộ, thuận tiện sẽ tác động tích cực đến sự phát triển du lịch. Hạ tầng viễn thông, điện nước có vai trò quan trọng đối với khách du lịch, vì nó đáp ứng các nhu cầu trực tiếp của du khách.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.lrc.tnu.edu.vn
Hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch đƣợc tạo ra là yếu tố quan trọng tác động đến mức độ thỏa mãn nhu cầu của du khách bởi năng lực và tính tiện ích của nó. Bằng sức lao động của mình, con người sử dụng cơ sở vật chất kỹ thuật để khai thác giá trị của tài nguyên du lịch, tạo ra dịch vụ cung ứng cho khách du lịch. Tình hiện đại, hấp dẫn của cơ sở vật chất, kỹ thuật du lịch tạo nên sự phong phú, đa dạng và hấp dẫn của dịch vụ du lịch. Một quốc gia muốn phát triển du lịch thì cần có cơ sở vật chất, kỹ thuật du lịch tốt. Vì vậy, có thể nói rằng trình độ phát triển của cơ sở vật chất, kỹ thuật du lịch là điều kiện, đồng thời cũng thể hiện trình độ phát triển du lịch của mỗi đất nước.