3.5. Trình tự nội dung và ph−ơng pháp quy hoạch
3.5.1. Trình tự nội dung quy hoạch phát triển nông thôn
Trình tự các b−ớc và nội dung quy hoạch tổng thể phát triển nông thôn đ−ợc Trung tâm nghiên cứu phát triển (Development Study Center-DSC) Israel áp dụng cho các n−ớc đang phát triển trên thế giới đ−ợc tóm tắt nh− sau:
3.5.1.1. Giai đoạn 1 (The First Stage)
Điều tra, đánh giá hiện trạng và dự báo.
Giai đoạn này gồm 3 b−ớc: B−ớc 1,2,3
a/ B−ớc 1 (Phase 1): Điều tra thu thập số liệu cơ bản, hội tụ các thông tin - Điều kiện tự nhiên gồm:
+ KhÝ hËu, thêi tiÕt;
+ Địa hình, địa mạo;
+ Địa chất, địa chất thủy văn;
+ Thủy văn, nguồn n−ớc;
+ Đất đai, thổ nh−ỡng;
+ Động, thực vật tự nhiên.
- Điều kiện kinh tế: Thực trạng kinh tế các ngành:
+ Nông nghiệp;
+ Công nghiệp;
+ X©y dùng;
+ Du lịch;
+ Dịch vụ.
- Điều kiện xã hội gồm:
+ Dân số, lao động, dân tộc;
+ Cơ cấu dân số theo tuổi, giới. Cơ cấu lao động theo ngành;
+ Tổ chức hành chính;
+ Các tổ chức xã hội;
+ Hạ tầng cơ sở: giao thông, thủy lợi, văn hóa, giáo dục, y tế...
- Thực trạng môi tr−ờng, gồm:
+ Môi tr−ờng không khí, khí thải;
+ Môi tr−ờng n−ớc;
+ Môi trường đất.
b/ Bước 2 (Phase 2): Thảo luận, đánh giá hiện trạng - Mô tả đặc điểm chung của vùng.
- Phân các tiểu vùng sinh thái.
- Thảo luận, đánh giá các mặt:
+ Hoạt động kinh tế các nhóm ngành: nông nghiệp, công nghiệp, du lịch, dịch vụ theo các tiêu chí: giá trị gia tăng, việc làm, đầu tư, tác động môi trường...
+ Hạ tầng cơ sở vật chất;
+ Xã hội và con ng−ời: Hệ thống tổ chức, quản lý hành chính; hệ thống phục vụ con người: giáo dục đào tạo, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, văn hóa xã hội...
- Đánh giá các thuận lợi và khó khăn tồn tại cho sự phát triển của vùng quy hoạch.
c/ B−ớc 3 (Phase 3): Dự báo và xây dựng mô hình phát triển
- Dự báo các nguồn lực: tự nhiên, lao động, dự báo xã hội, môi trường.
- Định h−ớng và mục tiêu phát triển các lĩnh vực: kinh tế, xã hội, quản lý hành chính.
- Xây dựng mô hình tăng tr−ởng kinh tế:
+ Giá trị gia tăng theo các ngành;
+ Phân bố lao động theo các ngành;
- Ph−ơng h−ớng sử dụng các nguồn lực gắn với hiệu quả kinh tế, xã hội, môi tr−ờng và bền vững.
3.5.1.2. Giai đoạn 2 (The Second Stage): Quy hoạch tổng thể Giai đoạn này gồm 2 b−ớc: b−ớc 4 và 5
a/ B−ớc 4 (Phase 4): Quy hoạch 3 nhóm ngành
- Nhóm ngành I: Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản + Hoạt động sản xuất theo tiểu ngành:
! Trồng trọt, chăn nuôi, làm v−ờn;
! Trồng rừng, khai thác lâm sản;
! Nuôi trồng, đánh bắt thủy, hải sản.
68 Quy hoạch phát triển nông thôn
+ Phân bố lao động theo các tiểu ngành.
+ Phân bố đầu t− cho các tiểu ngành.
+ Sản phẩm và giá trị gia tăng theo tiểu ngành, tiểu vùng.
+ Phân vùng và lựa chọn hệ sinh thái nông nghiệp phù hợp.
- Nhóm ngành II: Công nghiệp và xây dựng + Hoạt động sản xuất của các tiểu ngành:
! Công nghiệp khai thác;
! Công nghiệp chế biến;
! Công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, thủ công mỹ nghệ...
! X©y dùng.
+ Phân bố lao động cho nhóm ngành và các tiểu ngành.
+ Ph©n bè ®Çu t−.
+ Sản phẩm và giá trị sản phẩm gia tăng theo tiểu ngành, vùng.
- Nhóm ngành III: Dịch vụ
+ Hoạt động kinh doanh của các loại hình dịch vụ:
! Dịch vụ công cộng: Giáo dục đào tạo, chăm sóc sức khoẻ, tài chính ngân hàng, bưu chính viễn thông...
! Dịch vụ t− nhân: Th−ơng nghiệp, kinh doanh nhà hàng khách sạn...
! Dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật.
+ Đầu t−, sản phẩm và giá trị sản phẩm gia tăng của các loại hình dịch vụ.
+ Quy hoạch phát triển phù hợp với mô hình tăng tr−ởng chung của vùng b/ B−ớc 5 (Phase 5): Bố trí sắp xếp trật tự không gian
- Bố trí các điểm dân cư - định vị nơi ở của con người.
- Bố trí, sắp xếp không gian các hoạt động sản xuất: nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ...
- Bố trí cơ sở hạ tầng.
3.5.1.3. Giai đoạn 3 (The Third Stage): Quy hoạch chi tiết - Xây dựng ch−ơng trình và dự án thực hiện
Giai đoạn này có 3 b−ớc: 6 và 7 a/ B−ớc 6 (Phase 6): Quy hoạch chi tiết
- Nông nghiệp:
+ Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp.
+ Quy hoạch bố trí cây trồng, vật nuôi theo h−ớng sản xuất hàng hóa.
+ Quy hoạch các loại hình nông trại.
+ Thiết kế đồng ruộng.
+ Thiết kế hạ tầng cơ sở phục vụ sản xuất nông nghiệp: giao thông nội đồng, hệ thống t−ới, tiêu...
- Công nghiệp:
+ Quy hoạch thiết kế các khu công nghiệp chế biến.
+ Quy hoạch chi tiết các khu công nghiệp khai thác.
+ Quy hoạch chi tiết các khu công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng, vật liệu x©y dùng...
- Quy hoạch thiết kế các khu dân c− nông thôn: Thị trấn, thị tứ, các khu trung tâm, các điểm dân c−.
- Quy hoạch thiết kế hạ tầng cơ sở: Giao thông, thủy lợi, bệnh viện, tr−ờng học, cơ sở văn hóa phúc lợi...
b/ B−ớc 7 (Phase 7): Lập các ch−ơng trình và dự án thực hiện
- Xây dựng b−ớc đi quy hoạch (lập kế hoạch thực hiện quy hoạch theo các giai
đoạn theo trình tự −u tiên).
- Lập các ch−ơng trình và dự án −u tiên.
- Các giải pháp tổ chức thực hiện: giải pháp kỹ thuật, giải pháp nhân lực và giải pháp vốn.