1.2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NSNN VÀ QUẢN LÝ THU NSNN
1.2.4. Kinh nghiệm quản lý thu NSNN qua KBNN ở một số địa phương
1.2.4.1. Thành phố Hồ Chí Minh
Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế - tài chính lớn của cả nước vì thế có nhiều đối tượng nộp ngân sách, có quy mô thu NSNN lớn, đóng góp 30% nguồn thu cho ngân sách cả nước
Năm 2014 là năm tình hình kinh tế Thế giới có nhiều biến động, kinh tế trong nước khó khăn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh, nhưng Thành phố Hồ Chí Minh vẫn là địa phương có số thu Ngân sách lớn nhất cả nước. Theo báo cáo của Sở Tài chính TP.HCM, tính đến ngày 31/12/2014, tổng số thu NSNN trên địa bàn TP.HCM là 252.186 tỷ đồng, đạt 111,44% dự toán và tăng 11,39% so với cùng kỳ năm 2013. Việc hoàn thành vượt 11,44% dự toán được giao này có ý nghĩa rất lớn. Mỗi 1% vượt dự toán thu của TP.HCM tương ứng 2.260 tỷ đồng, như vậy với 11,44% vượt dự toán đó làm tăng thu cho NSNN 25.800 tỷ đồng.Để đạt được những kết quả khả quan như trên KBNN Thành phố Hồ Chí Minh ( KBNN TP HCM) đã chia sẻ những kinh nghiệm tổ chức thực hiện tổ chức thực hiện thu NSNN và công tác quản lý thu NSNN qua KBNN TP HCM như sau:
Thứ nhất, với khối lượng công việc lớn, KBNN TP HCM đã tổ chức hiệu quả hệ thống điểm giao dịch. Toàn thành phố có 650.397 đối tượng nộp ngân sách gồm 153.306 doanh nghiệp và 497.091 hộ kinh doanh cá thể thực hiện nghĩa vụ nộp thuế nội địa. KBNN TP HCM đã bố trí 67 điểm giao dịch
29
và 104 điểm thu tại phòng giao dịch và trụ sở các NHTM . Những địa bàn có hộ kinh doanh lớn như quận 1, quận 5, Tân Bình …thì phải sắp xếp điểm giao dịch nhiều hơn để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đến nộp thuế. Một số địa bàn có số thu thuế xuất nhập khẩu Hải quan lớn, KBNN TP HCM đã đề nghị NHTM mở điểm giao dịch ngay tại cảng như quận 2,Phú Nhuận, quận 4.
Thứ hai, triển khai có hiệu quả công tác phối hợp thu giữa Kho bạc - Thuế - Hải quan - Tài Chính và các NHTM trên chương trình TCS. Từ năm 2010 đến nay, thu NSNN ứng dụng trên chương trình TCS đã được triển khai ở Văn phòng KBNN TP HCM và trên toàn bộ các KBNN quận, huyện trên địa bàn; đồng thời tổ chức phối hợp thu NSNN đối với khoản thu thuế, tiền phạt, phí, lệ phí qua ngân hàng. Nhìn chung, hệ thống phần mềm ứng dụng thuộc dự án vận hành tương đối ổn định, cung cấp đầy đủ các giao diện để cập nhật tất cả các dữ liệu vào các tài khoản thu ngân sách, tài khoản tạm thu, tạm giữ và kết xuất đầy đủ dữ liệu sang chương trình Tabmis; xác định chính xác tỷ lệ phân chia các khoản thu. Việc truyền nhận dữ liệu giữa các bên liên quan: cơ quan Thuế, Hải quan, Ngân hàng, Kho bạc được thực hiện đầy đủ, chính xác. Chính vì thế các khoản thu NSNN được tập trung vào KBNN TP HCM một cách nhanh chóng, đầy đủ; cung cấp số liệu thu kịp thời để các cấp quản lý điều hành thu NSNN hiệu quả.
Thứ ba, tích cực triển khai tuyên truyền quy trình thu NSNN qua NHTM.
KBNN TP HCM là địa phương sớm triển khai dự án Hiện đại hóa thu, nộp NSNN. KBNN TP, Cục Thuế, Cục Hải quan TP cùng phối hợp làm việc với NHTM thực hiện nhiều hình thức tuyên truyền phong phú như: Đưa thông tin về quy trình thu, nộp NSNN mới lên các phương tiện thông tin đại chúng,trang web của NHTM,treo băng rôn tại trụ sở các đơn vị và các điểm
30
giao dịch, phát hành tờ rơi để người nộp thuế lựa chọn nơi nộp thuế thuận tiện nhất.
1.2.4.2. Thành phố Đà Nẵng
Phát huy truyền thống đạt được là thành phố luôn nằm trong tốp đầu về xếp hạng cải cách hành chính trong số 63 tỉnh thành, KBNN Đà Nẵng luôn nhận thức rõ trách nhiệm của “ Người phục vụ” khi tham gia vào tiến trình cải cách hành chính đang diễn ra sôi động, hiệu quả với mục tiêu hướng tới mọi đối tượng được phục vụ “ là các tổ chức, cá nhân đến giao dịch tại các đơn vị KBNN trên địa bàn thành phố Đà Nẵng”.
Theo chỉ đạo và hướng dẫn của KBNN, KBNN Đà Nẵng là một trong những đơn vị sớm triển khai quản lý thu NSNN theo dự án Hiện đại hoá thu, nộp NSNN. Công tác phối hợp, ủy nhiệm thu ngân sách giữa KBNN Đà Nẵng, các KBNN quận huyện trực thuộc KBNN Đà Nẵng và các cơ quan thu ( Thuế, Hải quan ), NHTM trên địa bàn được thực hiện từ đầu năm 2010 đã mang lại hiệu quả cao trong công tác quản lý thu NSNN. KBNN Đà Nẵng đã thực hiện ủy nhiệm thu NSNN với các ngân hàng các khoản thu NSNN bằng tiền mặt và chuyển khoản, phạt vi phạm hành chính bằng biên lai thu qua ngân hàng thương mại. Đồng thời theo nguyên tắc kết nối, trao đổi thông tin dữ liệu điện tử cả số thu NSNN và số đã thu NSNN. Trên cơ sở đó, cơ quan Kho bạc dễ dàng theo dõi số thu hàng ngày kịp thời.
Để chuẩn bị mọi điều kiện tốt nhất cho việc triển khai chương trình phối hợp thu NSNN qua các NHTM, cơ quan chính quyền địa phương cùng với các cơ quan liên quan không ngừng tuyên truyền thu thuế qua hệ thống NHTM (được KBNN uỷ nhiệm), quan tâm đến thời gian và địa điểm nộp thuế cụ thể.
Đan xen với các giải pháp cải cách hành chính (CCHC) được triển khai từ KBNN Đà Nẵng, giải pháp thân thiện hơn được KBNN Đà Nẵng chú trọng thực hiện thông qua việc quan tâm và thực hiện khá tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng từ trình độ chuyên môn, nhận thức chính trị cho đến kỹ năng giao tiếp,
31
văn hóa công sở… cho đội ngũ công chức, nhất là bộ phận trực tiếp thực hiện nhiệm vụ thu NSNN. Nhờ vậy, một môi trường làm việc văn minh, thân thiện khoa học với những công chức luôn hướng đến mục tiêu phục vụ các tổ chức, cá nhân đã được hình thành, đang ngày càng ổn định và mang lại những hiệu quả tích cực.
1.2.4.3. Một số bài học kinh nghiệm
Từ kinh nghiệm về quản lý thu NSNN của Kho bạc TP Hồ Chí Minh và KBNN Đà Nẵng để nâng cao hiệu quả quản lý thu NSNN qua KBNN Hà Nội, cụ thể:
Thành phố Hồ Chí Minh cũng giống như Hà Nội: là Thành phố lớn, đông dân cư, có khối lượng thu lớn cả về số lượng đối tượng nộp cũng như số thu NSNN. Việc triển khai Dự án Hiện đại thu, nộp NSNN đã gần như làm thay đổi hẳn quy trình thu, quản lý NSNN giúp cho việc quản lý thu NSNN qua KBNN đã thay đổi theo hướng hiện đại hơn. Tính hiện đại, tính tiện ích trong công tác phối hợp thu được thể hiện ở việc tiền thu NSNN được tập trung và nhanh chóng hơn, độ chính xác về số liệu thu cao hơn. Theo kinh nghiệm của KB TP Hồ Chí Minh, KBNN Hà Nội cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan thu trên địa bàn đẩy mạnh cải cách hành chính, triển khai thực hiện tốt công tác ủy nhiệm thu qua NHTM để công tác quản lý thu NSNN ngày càng đạt được hiệu quả cao.
Vì vậy cùng với việc triển khai dự án thì công tác tuyên truyền sâu rộng giúp cho người nộp NSNN biết đến một quy trình thu, nộp NSNN mới của Bộ Tài chính. Kinh nghiệm tại KBNN Đà nẵng cho thấy, yếu tố cơ bản để thực hiện thành công một chủ trương, chính sách mới không chỉ phụ thuộc vào hệ thống văn bản pháp luật mà còn rất cần có sự đồng tình, ủng hộ của các cán bộ thừa hành, quần chúng nhân dân đặc biệt là sự quan tâm của các Cấp ủy, chính quyền địa phương để công tác quản lý thu NSNN thực sự đạt kết quả cao.
32