Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA TRIẾT LÝ NHÂN SINH TRONG VĂN HOÁ QUAN HỌ BẮC NINH
2.4. Tinh thần lạc quan, niềm tin vào cuộc sống
Văn hoá Quan họ là cách ứng thật khéo léo, tế nhị, kín đáo và mang đầy ý nghĩa như các làn điệu mời nước, mời trầu thật chân tình, nồng thắm mỗi khi có khách đến chơi nhà đôi tay nâng chén rượu đào đổ đi thời tiếc, uống vào thời say. Quan họ uống chén rượu mừng xuân, mừng hội, vui bầu, vui bạn… rồi ca xướng cho tàn canh mãn võ, cho tàn đêm rạng ngày, rồi các làn điệu chia tay giã bạn đầy quyến luyến trong câu hát “người ơi người ở đừng về” tàn canh, giã bạn rồi mà Quan họ vẫn còn ngậm ngùi tiếc nhớ:
“Người về em vẫn khóc thầm, Đôi bên vạt áo ướt đầm như mưa.
Người về em vẫn trông theo,
Trông nước, nước chảy, trông bèo, bèo trôi.
Người về em dặn lời này,
Sông sâu chớ lội, đò đầy chớ qua!” [30, tr.193].
Và để rồi kết thúc bằng những lời hứa hẹn thiết tha “Đến hẹn lại lên”
trong mùa hội tới. Văn hoá Quan họ không chỉ là cách ứng xử của người Quan họ mà văn hoá Quan họ còn là triết lý sống khuyên bản thân con người phải có tinh thần lạc quan, niềm tin vào cuộc sống.
Văn hoá Quan họ chính là nói lên tinh thần lạc quan của người dân nơi đây. Trong hoàn cảnh khó khăn, cực nhọc nhưng người Quan họ vẫn luôn yêu đời, yêu cuộc sống, tinh thần lạc quan tin tưởng vào một tương lai tươi sáng.
Bởi người Quan họ tin rằng có công mài sắt có ngày nên kim.
Ngay trong thời kỳ kháng chiến, khi bị quân giặc thôn tính nước ta thì người dân nơi đây vẫn vang lên những câu hát để an ủi, động viên nhau vượt
qua, đứng lên đấu tranh, cổ vũ tinh thần cách mạng của dân tộc. Điều đáng quan tâm, là tiếng hát Quan họ luôn là tiếng hát lạc quan của tuổi thanh xuân.
Trong các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, Quan họ xông pha lửa đạn, Quan họ cũng tới chiến trường, sát cánh bên những người lính, tiếng hát Quan họ hoà cùng tiếng súng của những người lính đánh giặc, tiếng hát át tiếng bom. Những lời ca Quan họ đến chiến trường mang những hình ảnh cây đa, bến nước, người thương gần lại với các chiến sĩ như tiếp thêm sức mạnh, bản lĩnh, tinh thần thép, niềm tin vào ngày mai tất thắng của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc và người lính lại trở về quê hương yêu dấu. Như vậy, có thể thấy rằng, tiếng hát Quan họ như một liều thuốc tinh thần, niềm tin vào cuộc sống, tinh thần lạc quan, yêu đời. Nhà thơ Phạm Tiến Duật năm 1970 đã viết lên bài thơ “Người ơi người ở” tặng nghệ sĩ Lệ Ngải được đăng trên tạp chí Quân đội:
Bao nhiêu người đã hát Bây giờ lại đến em
Bao nhiêu người hồi hộp Bây giờ lại đến anh…
Tiếng em hát: Người ơi!
Người thương nhau mãi mãi Tiếng em hát: Đò ơi
Sông đưa đò gần lại Tiếng em hát: Cây ơi Cây nhú thêm mầm mới…
Giữ em chẳng được nào Hẹn em ngày thắng Mỹ.
Tinh thần lạc quan, niềm tin vào cuộc sống của con người xứ Bắc thể hiện rõ nét khi họ phải đối mặt với những thiên tai, địch hoạ. Trong canh tác nông nghiệp, người nông dân luôn phải đấu tranh chống những thiên tai, lũ
lụt, hạn hán nhưng họ không bao giờ chịu khuất phục, đầu hàng trước những thiên tai hạn hán đó. Họ luôn giữ tinh thần lạc quan, bản lĩnh, để tìm ra những phương pháp kỹ thuật mới để chống lại thiên tai, tìm ra những kỹ thuật canh tác, giống cây trồng để phù hợp với điều kiện tự nhiên nơi họ sinh sống. Họ thi nhau đắp đê, kè đê để phục vụ cho mùa màng và tránh lũ lụt, hạn hán.
Quyết tâm thi đua cho chóng hoàn thành, đảm bảo kế hoạch, cùng nhau giữ vững chỉ tiêu, đảm bảo kỹ thuật tăng năng suất không ngừng…
Người Bắc Ninh không chỉ lạc quan khi phải đối mặt với những khó khăn trong cuộc sống mà họ luôn lạc quan ngay trong chính những hoạt động sản xuất đời thường. Bằng tình yêu lao động, tinh thần lạc quan, niềm tin vào cuộc sống, con người sẽ tìm được niềm hạnh phúc trong cuộc đời mình.
Tinh thần lạc quan, niềm tin vào cuộc sống dám đấu tranh, đương đầu với những thử thách khó khăn, cực nhọc tin vào ngày mai tươi sáng của người dân Bắc Ninh cho thấy phẩm chất, hào khí của con người Bắc Ninh . Chính những khó khăn, gian khổ ấy tạo môi trường cho con người Bắc Ninh phát huy cá tính, phẩm chất con người xứ Bắc.
Văn hoá Quan họ có ý nghĩa giáo dục con người có tinh thần lạc quan, niềm tin vào cuộc sống và hăng hái tham gia lao động sản xuất. Cuộc sống dù có vất vả, khó khăn, đầy chông gai, thử thách nhưng nếu con người có sự quyết tâm, tin tưởng và tình yêu đối với cuộc sống thì mọi khó khăn, thử thách họ đều vượt qua. Điều này có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với mỗi người dân Bắc Ninh, đặc biệt là các bạn trẻ hiện nay. Qua đây, văn hoá Quan họ cũng khuyên các bạn nên có lòng tin, lòng yêu nghề, dù bạn chưa tìm được những công việc đúng ngành nghề, đúng ước nguyện thì cũng không nên nản chí, phải có tinh thần lạc quan, bởi cuộc sống luôn chứa đựng những điều kỳ diệu. Thành công sẽ đến với những con người quyết tâm, có ý thức phấn đấu vươn lên trong cuộc sống.