Biến quy mô (SIZE) được kì vọng là có tác động ngược chiều đến ROA của NHTM cổ phần Việt Nam. Các NHTM cổ phầnViệt Nam giai đoạn này ồ ạt tăng vốn27, quy mô ngân hàng vì thế được mở rộng hơn. Tuy nhiên việc tăng quy mô này không xuất phát từ nhu cầu nội tại mà theo yêu cầu của Chính phủ nên dẫn đến nhiều rủi ro như tình trạng “vốn ảo”, đem lại tác động nghịch chiều đến khả năng sinh lời.
Biến đo lường rủi ro tín dụng (RISK) được kì vọng là tác động ngược chiều đến ROA của NHTM cổ phần vì khi dự phòng rủi ro tín dụng càng cao, chứng tỏ danh mục cho vay của ngân hàng có nhiều khoản vay kém chất lượng, có khả năng mất vốn nên ảnh hưởng xấu đến khả năng sinh lời.
Tỷ lệ các khoản vay trên tổng tài sản (TL/TA) được kì vọng là có tác động cùng chiều đến ROA vì hoạt cho vay được xem là hoạt động truyền thống mang lại lợi nhuận chính cho các ngân hàng tại Việt Nam, nên tỷ lệ này càng lớn thì khả năng sinh lời càng cao.
Biến thể hiện chi phí hoạt động của ngân hàng (OC/TA) được kì vọng là có tác động ngược chiều với ROA vì khi chi phí hoạt động trên tổng tài sản của ngân hàng càng cao thì chứng tỏ ngân hàng không tiết kiệm được chi phí, do đó làm giảm khả năng sinh lời.
Tỷ lệ giữa vốn chủ sở hữu và tổng tài sản (EQAS) được kì vọng có tác động cùng chiều với ROA, vì khi tỷ lệ vốn chủ sở hữu càng cao thì ngân hàng càng có thể vượt qua những đợt khủng hoảng nhờ vào nguồn vốn tự có của mình, nhất là trong giai đoạn 2007 – 2016 khi nền kinh tế Việt Nam có nhiều biến động.
Ngoài ra, các biến tăng trưởng kinh tế ( GDP) được kì vọng là có tác động cùng chiều và lạm phát (INF) kì vọng tác động ngược chiều đến khả năng sinh lời của NHTM cổ phần Việt Nam.
27Theo yêu cầu của nghị định 141/2006/NĐ – CP về quy định danh mục mức vốn pháp định của các Tổ chức tín dụng, sau đó được sửa đổi thành Nghị định số 10/2011/NĐ – CP.
Tóm lại kỳ vọng về dấu của các biến trong mô hình 3.1 được tập hợp trong bảng sau:
Bảng 3.2. Tóm tắt và kì vọng dấu các biến sử dụng trong mô hình 3.1
Biến Đv Giải thích biến
Kì vọng dấu Biến phụ thuộc
ROA % Lợi nhuận trước thuế trên tổng tài sản
Biến độc lập
Thu nhập ngoài lãi
NII/TA % Tỷ lệ thu nhập ngoài lãi trên tổng tài sản +
Nhóm nhân tố nội sinh
Size Logarit cơ số 10 của tổng tài sản -
Risk % Tỷ lệ chi phí dự phòng rủi ro tín dụng trên tổng giá trị
các khoản cho vay. -
TL/TA % Tỷ lệ giá trị các khoản cho vay trên tổng tài sản +
OC/TA % Tỷ lệ giữa tổng chi phí hoạt động với tổng tài sản -
EQAS % Tỷ lệ giữa vốn chủ sở hữu chia cho tổng tài sản +
Nhóm nhân tố ngoại sinh
GDP % Tốc độ tăng trưởng GDP hàng năm +
INF % Tỷ lệ lạm phát hàng năm -
Ghi chú: Dấu + (-) thể hiện tác động cùng chiều (ngược chiều) đến ROA.
Nguồn: Tác giả tổng hợp.