CHƯƠNG 5 TỔ CHỨC HỆ THỐNG GIAO THÔNG CÔNG CỘNG
2. HỆ THỐNG GIAO THÔNG CÔNG CỘNG CHÍNH TẠI CÁC ĐÔ THỊ HIỆN ĐẠI VÀ GIẢI PHÁP LỒNG GHÉP
2.2.2 Phương án lồng ghép
Các tuyến xe buýt có thể vận hành theo nhiều kiểu đường khác nhau, từ đường phố chạy chung với phương tiện khác đến các hành lang riêng. Mức độ phân chia với các phương tiện khác sẽ cung cấp cho các phương tiện công cộng và hành khách các hành trình đi lại định rõ hơn và nhanh hơn vì sự tác động của các phương tiện khác sẽ giảm hoặc loại trừ. Việc cung cấp các làn xe chạy riêng cho xe buýt đồng thời cũng sẽ làm cho xe buýt được ưa thích hơn các phương tiện cá nhân.
Hành lang biệt lập (Segregated Right-of-Way)
Đường xe buýt (busways) cung cấp hai chiều xe chạy trong một hành lang biệt lập rành riêng cho xe buýt sử dụng. Tốc độ vận hành tối đa có thể đạt đƣợc là 70 đến 80 km/h.
Các hành lang buýt này có thể cùng mức hoặc khác mức với đường bộ (at-grade or grade- separated), ngoài ra còn có các hành lang buýt chạy theo thanh dẫn hướng (Guided busway). Với loại này, yêu cầu về quỹ đất là rất lớn, chỉ có thể xây dựng khi mà có quy hoạch hệ thống đường bộ đồng bộ từ ban đầu. Thường các hành lang này được bố trí dọc theo đường ôtô, có thể ở giữa
đường ôtô thì các nhà ga hoặc trạm dừng phải có giải pháp đảm bảo sự tiếp cận an toàn và tiện lợi cho hành khách.
Hình ảnh ví dụ đường xe buýt riêng
Dùng làn dành cho xe có mật độ chuyên chở cao (High-Occupancy Vehicle (HOV) lanes)
Khi mà năng lực thông hành cho phép, xe buýt có thể đƣợc vận hành ở những làn xe có mật độ chuyên chở cao (HOV lanes). Làn xe có mật độ chuyên chở cao là làn xe mà ở đó các xe phải chuyên chở số người trên xe lớn hơn một ngưỡng quy định. Quy định này phụ thuộc vào chính sách giao thông của từng vùng, có thể từ 2 người trở lên. Một số vùng cho phép các xe môtô và xe taxi chạy trong các làn xe HOV này. Làn xe này có thể cùng chiều hoặc không cùng chiều với các làn xe khác. Loại này chỉ được dùng ở các trục chính của đô thị hoặc đường cao tốc trong đô thị.
Với trường hợp này, các trạm dừng của xe buýt sẽ bố trí khó hơn do việc ra vào của xe từ làn HOV sẽ xung đột với các phương tiện khác ở các làn xe lân cận.
Hình ảnh ví dụ về làn HOV
Làn xe buýt trên phố chính (Arterial Street Bus Lanes)
Làn xe phục vụ xe buýt, có thể là bán thời gian hoặc toàn thời gian, đƣợc sử dụng rộng rãi ở nhiều thành phố lớn với tỷ lệ xe buýt cao. Những làn xe này giảm hoặc loại trừ các xung đột giao thông và xung đột tại điểm dừng, vì vậy cung cấp sự vận hành nhanh hơn và tin cậy hơn trên đường phố.
Tuy nhiên nó cũng yêu cầu cơ sở hạ tầng của đường phố phải đáp ứng được và như vậy quỹ đường dành cho giao thông cá nhân sẽ giảm nhiều và người tham gia giao thông sử dụng phương tiện cá nhân sẽ phải chấp nhận sự ùn tắc gia tăng trên làn xe của mình.Theo cách tổ chức này thì làn xe buýt phải đƣợc bố trí vào làn xe trong cùng và phân cách với các làn xe khác bằng vạch vẽ và các kí hiệu chỉ định làn dành riêng cho xe buýt.
Hình ảnh ví dụ về làn xe buýt trên phố chính Làn xe buýt chạy chung (Mixed)
Làn xe buýt chạy chung chiếm tỷ lệ tương đối lớn trong các đô thị. Nó được vận hành chung với các phương tiện giao thông khác nên chịu sự ảnh hưởng của ùn tắc và sự xung đột tại các điểm dừng. Tốc độ vận hành thấp hơn nhiều so với các loại khác, nhƣng nó lại sử dụng chung các làn đường nên không yêu cầu các tuyến phố có nhiều làn xe. Loại này có thể phục vụ tại tất cả các trục đường phố trong đô thị nên tính cơ động rất cao.