BIỂU DIỄN ĐỐI TƯỢNG TRONG CAD
7.5. HÌNH CHIẾU TRỤC ĐO XIÊN GÓC
Hình 7.11. Hình chiếu trục đo xiên góc
7.5.1. H ình chiếu trụ c đo xiên góc đều
Trong hình chiếu trục đo xiên góc đều, mặt phẳng hình chiếu được đặt thẳng đứng và trục đo thứ ba được quy ước vẽ nghiêng 45° đối với đường nằm ngang (hình 7.12).
Hệ sô biến dạng của ba trục bằng nhau : p = q = r = ỉ . Hình chiếu trục đo xiên góc đều dễ vẽ, đồng thời có thể lấy kích thước theo hình vẽ. Song hình có tỷ lệ không cân xứng theo trục toạ độ thứ ba OY.
Hình 7.13 là hình chiếu trục đo xiên góc đều của một hình lập phương theo các hướng khác nhau và hình 7.14 là hình chiếu trục đo xiên góc đều của một hình lập phương có các hình tròn nội tiếp trong các mặt.
Hình 7.12. Các trục đo của HCTĐ xiên góc đều
Hình 7.13. HCTĐ xiên góc đều của hình lập phương
theo các hưởng khác nhau đường tròn
Đối với hình chiêu trục đo xiên góc đều, trục lớn của elip bằng ỉ ,3d và trục nhỏ bằng 0 54d (d là đường kính của đường tròn). Trục lớn của elip làm với trục o X hay trục o ’Z ’ một góc 22°30 \ tuỳ theo elip thuộc mặt phẳng chứa trục o X ’ hay trục o ’Z .
Khi vẽ. cho phép thay elip bằng ôvan, cách vẽ như hình 7.15.
Hình 7.15. Hình ôvan Hình 7.16. HCTĐ xiên góc đều của cái nắp Hình chiếu trục đo xiên góc đều thường dùng để thể hiện những chi tiết có chiều dài hay chiều dày bé (hình 7.16).
Cho phép dùng loại hình chiếu trục xiên góc đểu có trục 0 ’Y' làm vói đuòng nằm ngang một góc 30° hay 60°.
7.5.2. Hình chiếu trục đo xiên góc cân
Trong loại hình chiếu trục đo xiên góc cân, mặt phẳng hình chiếu P ’ được đặt thăng đứng và trục đo thứ ba 0 ’Y’ được vẽ nghiêng 45° như hình chiếu trục đo xiên góc đều (hình 7.17). Các hệ sô biến dạng p = /' = 7 và qlấy bằng 7/2.
Hình chiếu trục đo xiên góc cân của các đường tròn nằm trong các mặt phẳng song song với mạt phẳng tọa độ XOZ không bị biến dạng. Các đường tròn nằm trong các mặt phẳng song song với các mặt phảng tọa độ XOY và YOZ sẽ biến dạng thành elip.
Hình 7.18 là hình chiếu trục đo xiên góc cân của một hình lập phương có các hình tròn nội tiếp trong các mặt.
Trục dài của elip bằng 1,06d.
Trục ngắn của elip bằng 0,33d.
d là đường kính của đường tròn, bằng cạnh của hình lập phương.
Trục dài của elip làm với trục nằm ngang hoặc trục thẳng đứng một góc 7°.
H ìn h 7.17. C ác trục đo của H C T Đ xiên g ó c cân H ìn h 7.18. C á c e lip tro n g H C T Đ xiên g ó c câ n
127
Khi thực hành có thể thay elip bằng hình ỏvan, cách vẽ như hình 7.19.
- Kẻ trục dài AB và trục ngắn CD.
- Trên trục ngắn lấy 0 0 Ị = d {d là đường kính của đường tròn).
- Nối OịM, M là điểm giữa của cạnh hình vuông (M nằm trên đường nằm ngang, MN = d).
o ¡ M cắt trục dài AB tại điểm Oj.
Hình 7.19. Hình ôvan
- Lấy Oj làm tâm, bán kính R = Oj M vẽ cung lớn và lấy Oj làm tâm, bán kính r = 0 3M vẽ cung bé của ôvan, sau đó vẽ các cung đối xứng, ta được hình ôvan.
Hình chiếu trục đo xiên góc cân dùng để vẽ vật thể có một mặt chính phức tạp.
Hình 7.20 là hình chiếu trục đo xiên góc cân của cái bích.
7.5.3. H ình chiếu trụ c đo mặt bằng
Trong hình chiếu trục đo mặt bằng, mặt phẳng hình chiếu được đật song song với mặt phảng tọa độ nằm ngang XOY.
Các trục đo có vị trí theo các góc như sau:
a - ¡3 = 45° (hình 7.21) hoặc a = 60°, (ì = 30°.
Các hệ sô biến dạng p = q = /• = / .
Hình 7.20. HCTĐ xiên góc cân của cái bích
Hình 7.21. Các trục đo của HCTĐ mặt bằng Loại hình chiếu trục đo mặt bằng thường dùng trong bản vẽ quy hoạch đô thị.
Cho phép dùng loại hình chiếu trục đo mặt bằng rút ngắn với hệ số biến dạng r =2/3.
Hình 7.22a biểu diễn hình lập phương theo loại hình chiếu trục đo mặt bằng thông thường {p = q = r = ỉ).
Hình 7.22b biểu diễn hình lập phương theo loại hình chiếu trục đo mặt bằng rút ngắn {p = q - I , r = 2/3).
Hình 7.22. Biểu diễn hình lập phương theo loại HCTĐ mặt bàng
7.5.4. Hình chiến trục do bằng đều
Loại hình chiếu trục đo bằng đều có vị trí các trục đo như hình 7.23, các góc X '0 'Y ' = 90°, Ỹ rÕ TZ ' = 120° và T Ô 7! ' = 150°, các hệ số biến dạng quy ước p = q = r - ỉ .
Trong hình chiếu trục đo bằng đều có mặt XOY là mặt bằng không bị biến dạng. Các đưòng tròn nằm trên các mặt phẳng song song với mặt phẳng tọa độ XOY có hình chiếu trục đo là các đường tròn. Các đường tròn nằm trên các mặt phẳng song song với mặt phảng tọa độ YOZ và XOZ có hình chiếu trục đo là các elip (hình 7.24). Trục lớn elip dẹt của mặt X O ’Z ' bằng l,37d, và làm với trục 0 'Z ' một góc 15°, trục nhỏ bằng 0,37d. Trục lớn của elip bầu của mặt Y'0'Z ' bằng 1,22d và làm với trục 0 'Z ' một góc 30°, trục nhỏ bằng 0,71d (d là đường kính của đường tròn).
Khi vẽ, cho phép thay elip bằng ôvan, cách vẽ ôvan dẹt như hình 7.25.
Hình 7.26 là hình chiếu trục đo bằng đều của cái bích.
Hình 7.23. Các trục đo của HCTĐ bàng đều
Hình 7.24. HCTĐ bàng đều của
n á n đ ì / ồ n n t r ò n
Hình 7.25. Hình ôvan Hình 7.26. HCTĐ bàng đều của cải bích Hình chiếu trục đo bằng đều thường gọi là hình chiếu trục do quán sự, dùng đé the hiện các côn g trình quân sự, trong bản vẽ cơ khí ít dùng.
N goài các loại hình chiêu trục đo ớ trên, các bản vẽ kỹ thuật CÒM ch o phép dung cac loại hình chiếu trục đo khác được xây dựng trên cơ sớ lv thuyết về hình chiêu trục đo.
7.5.5. Hình chiếu trục đo triển khai
Hình chiếu triển khai là loại hình biểu diễn ba chiều cùa bộ phận lắp thế hiện bằng hình chiếu trục đo vuông góc đều hoặc phôi cảnh; trong đó các chi tiết dược vẽ theo cùng
một tỷ lệ và sắp đặt cách nhau đúng theo thứ‘tự lắp ghép đọc theo trục chung. Hình chiếu triển khai được dùng nhiều trong các tài liệu minh họa.
Hình 7.27 là hình chiếu triển khai của cơ cấu Geneva.
1. Đĩa Malte 2. Đĩa hàm 3. Cam Geneva 4. Ống lót 5. Vòng đệm 6. Đai ốc 7. Vít đẩu trụ 8. Trục 9. Vít định vị