I. M ỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
Nắm được cách viết bài nghị luận về tác bài thơ, đoạn thơ.
II. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1. Về kiến thức
-Mục đích, yêu cầu bài nghị luận về tác bài thơ, đoạn thơ.
- Cách triển khai bài nghị luận về tác bài thơ, đoạn thơ.
2. Về kĩ năng
- Tìm hiểu đề, lập dàn ý cho bài nghị luận về tác bài thơ, đoạn thơ.
- Huy động kiến thức và những cảm xúc, trải nghiệm của bản thân để viết bài nghị luận về tác bài thơ, đoạn thơ.
III. PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN:
1. Phương pháp:
GV tổ chức giờ dạy theo cách kết hợp các phương pháp: thảo luận nhóm, phát vấn, phân tích, diễn giảng, …
2. Phương tiện: SGK, STK, giáo án, ….
IV. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1. Ổn định lớp:
2 . Kiểm tra bài cũ:
- Nội dung chính của bản thông điệp mà tác giả muốn gửi tới toàn nhân loại là gì?
- Theo em, vì sao nói sức hấp dẫn của bản Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống AIDS, 1 – 2 – 2003 của Cô-phi-An-Nan là ở sự lập luận?
- Qua đó, em rút ra được bài học gì cho làm văn nghị luận xã hội ? 3 . Tiến trình dạy :
HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP NỘI DUNG CẦN ĐẠT GV: gọi HS đọc 2 đề trong SGK
Gợi ý cho HS tìm hiểu đề và lập dàn ý.
Sau đó chia lớp ra 8 nhóm thảo luận, thời gian 10 phút.
- Nhóm 1-4: đề 1 - Nhóm 5-8: đề 2
Đại diện nhóm lên thuyết trình, các nhóm khac chất vấn, nhận xét, bổ sung.
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu đề và lập dàn ý cho đề bài 1
GV: Khi tìm hiểu đề, ta cần xác định những vấn đề gì?
+ GV: Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào?
+ GV: Vẻ đẹp của núi rừng trong đêm trăng khuya được miêu tả như thế nào?
+ GV: Nhân vật trữ tình trong bài thơ có gì khác hình ảnh ẩn sĩ trong thơ cổ?
+ GV: Vì sao lại nói bài thơ vừa có tính chất cổ điển, vừa hiện đại.
+ GV: Nêu nhận đinh chung về bài thơ?
I. Tìm hiểu đề và lập dàn ý:
1. Đề bài : Phân tích bài thơ "Cảnh khuya" của Hồ Chí Minh.
"Tiếng suối trong như tiếng hát xa, Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ, ngời chưa ngủ, Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà."
a. Tìm hiểu đề:
- Bài yêu cầu phân tích những giá trị về tư t- ưởng và nghệ thuật của bài thơ.
- Lưu ý hoàn cảnh ra đời của bài thơ.
b. Lập dàn ý:
* Mở bài:
Giới thiệu khái quát hoàn cảnh ra đời của bài thơ. Bài thơ đợc Bác Hồ sáng tác tại Việt Bắc vào năm 1947.
* Thân bài:
- Vẻ đẹp của đêm trăng khuya nơi núi rừng Việt Bắc được miêu tả hết sức thơ mộng.
+ Nhà thơ sử dụng thủ pháp so sánh: tiếng suối như tiếng hát thật mới mẻ, tiếng suối gần gũi với con người, đầy sức sống.
+ Điệp từ " lồng": tạo lên một hình ảnh vừa lung linh vừa huyền ảo như những bông hoa tuyệt đẹp.
- Tâm trạng của nhân vật trữ tình: hoà tâm hồn mình với ánh trăng, với tiếng suối. Song không đắm chìm trong cái đẹp mà một lòng thao thức, không ngủ vì lo cho vận mệnh của dân tộc. Khác các ẩn sĩ thời xưa.
- Bài thơ vừa có tính chất cổ điển vừa hiện đại.
+ chất cổ điển: thể thơ, hình ảnh thiên nhiên, bút pháp miêu tả thiên nhiên...
+ chất hiện đại: hình tượng nhân vật trữ tình: thi sĩ - chiến sĩ.
- Nhận định về những giá trị tư tưởng và nghệ thuật của bài thơ: Bài thơ là một bức tranh thiên nhiên thật đẹp song đẹp hơn cả chính là chân dung của Bác, vị lãnh tụ vô vàn kính yêu của chúng ta.
* Kết luận:
Sự hài hoà giữa tâm hồn nghệ sĩ và ý chí chiến sĩ trong bài thơ.
+ GV: Khẳng định lại những giá trị bài thơ?
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu đề và lập dàn ý cho đề bài 2
+ GV: Khi tìm hiểu đề trong đề bài này, ta cần xác định những vấn đề gì?
+ GV: Mở bài, ta cần giới thiệu điều gì?
Có gì khác với cách giới thiệu về một bài thơ?
+ GV: Đoạn thơ có thể chia làm mấy phần?
+ GV: Khí thế của cuộc kháng chiến chống pháp được miêu tả như thế nào?
+ GV: Nhận xét gì về việc sử dụng thể thơ lục bát của nhà thơ Tồ Hữu?
+ GV: Cách dùng từ ngữ, hình ảnh?
+ GV: Cách vận dụng BPTT?
+ GV: Giọng thơ ở đây như thế nào?
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu Đối tượng và nội dung của bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ
+ GV: Em có nhận xét gì về đối tượng nghị luận về thơ? Xuất phát từ điều này,
2. Đề 2:
Phân tích đoạn thơ sau trong bài "Việt Bắc" của Tố Hữu:
"Những đường Việt Bắc của ta ...
Vui lên Việt Bắc, đèo De, núi Hồng".
a. Tìm hiểu đề:
- Nội dung: Đoạn thơ miêu tả khí thế ra trận của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
- Nghệ thuật: Đây là một đoạn thơ hay, đạt được những giá trị nghệ thuật đặc sắc về cách sử dụng ngôn ngữ.
b. Lập dàn ý:
* Mở bài:
Giới thiệu đoạn thơ, vị trí, dẫn nguyên văn đoạn thơ.
* Thân bài:
- Khí thế của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở VB:
+ Cảnh tượng đó được đặc tả sinh động qua hình ảnh các con đường VB trong những đêm kháng chiến, nổi bật là sức mạnh và niềm lạc quan của những lực lượng kháng chiến.
+ Nhớ về những niềm vui chiến thắng trên khắp mọi miền của đất nước (4 dòng cuối.
- Về nghệ thuật:
+ Sử dụng nhuần nhuyễn thể thơ lục bát;
+ Sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ.
+ Giọng thơ sôi nổi, hào hùng; hình ảnh, từ ngữ giàu sức gợi cảm;
- Kết luận:
Đoạn thơ thể hiện cảm hứng ngợi ca Việt Bắc, ngợi ca cuộc kháng chiến chống Pháp oanh liệt của nhân dân ta.
II. Đối tượng và nội dung của bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ:
Ghi nhớ (SGK)
chúng ta cần phải thao tác như thế nào khi nghị luận?
+ GV: Điểm tương đồng và khác biệt của kiểu bài này so với nghị luận về một vấn đề XH là gì?
+ GV: Em rút ra được bài học bài học gì để để chuẩn bị hành trang bước vào cuộc sống từ thao tác nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ.
+ GV liên hệ thực tế giáo dục HS.
Thảo luận nhóm
Hướng dẫn học sinh Luyện tập.
- GV: Chia lớp làm 4 nhóm.
- Các nhóm thảo luận làm bài tập trên trong 5 phút.
- Đại diện các nhóm lần lượt trả lời.
- GV: Chốt lại các ý đúng.
III. LUYỆN TẬP:
Đề bài:
Hãy phân tích đoạn thơ sau trong bài "Tràng giang" của Huy Cận:
"Lớp lớp mây cao đùn núi bạc, Chim nghiêng cánh nhỏ: bóng chiều sa
Lòng quê dợn dợn vời con nước Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà"
Đáp án:
- Nội dung:
+ Cảnh chiều xuống trên sông: đẹp nhưng buồn.
+ Tâm trạng của nhà thơ: Nỗi buồn nhớ nhà, nhớ quê hương.
- Nghệ thuật:
+ Hình ảnh đối lập, gợi cảm: núi mây hùng vĩ cánh chim bé nhỏ.
+ Âm điệu phù hợp: dập dềnh, mênh mang như sóng nước trên Tràng giang.
+ Tứ thơ mới mẻ có sự kết hợp giữa bút pháp cổ điển của thơ Đường với bút pháp lãng mạn của thơ mới.
4. Củng cố, dặn dò:
- Nắm chắc kỹ năng và các bước nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ.
- Về nhà hoàn thành các bài viết đã lập dàn ý ở trên, học thụôc phần Ghi nhớ.
- chuẩn bị bài:
TÂY TIẾN (QUANG DŨNG) Câu hỏi:
- Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
- Cảnh vật và hình ảnh người lính được miêu tả như thế nào?
- Phân tích cảm hứng bi hùng của những câu thơ viết về cái chết của người lính Taây Tieán ?
- Nhóm 8 : chuẩn bị bức tranh.
5. Rút kinh nghiêm:
...
...
NGÀY 1/9/2010 TIẾT: 19-20