Giaiăđo năt ă1997ă– 2002: Th c t đơy lƠ giai đo n s khai thí đi m ng d ng DVT G theo c ch th tr ng có s qu n lỦ c a nhƠ n c theo thông l qu c t , giai đo n nƠy m i c n c ch có 02 trung tơm T G (thu c Ban v t giá Chính ph tr c đơy) đ c thƠnh l p: Trung tơm t v n, DVT G và Trung tâm Thông tin vƠ T G Mi n Nam v i s l ng nhơn viên g n 300 ng i [9].
ơy lƠ giai đo n mƠ VN đang có s chuy n bi n m nh m v kinh t , t ng b c h i nh p v i n n kinh t th gi i (gia nh p Asean n m 1995, th c hi n l trình gi m giá thu quan AFTA, gia nh p APEC n m 1998, ầ).
Song song v i s h i nh p vƠ phát tri n c a n n kinh t , môi tr ng pháp lỦ c a ngƠnh DVT G c ng nh n đ c s quan tơm c a Chính ph , th hi n m t s v n b n pháp lỦ nh :
Báo cáo c a Chính ph t i Qu c h i khóa X, k h p th 2: “Th c hi n Quy ch th m đ nh giá và đ u th u trong vi c dung ngân sách mua s m các thi t b , v t t có giá tr cao, kh i l ng l n”.
Ngh đ nh s 12/Cp th c hi n lu t u t n c ngoƠi: “Thi t b , máy móc nh p kh u đ th c hi n d án ph i đ c giám đ nh giá tr , ch t l ng tr c khi nh p kh u ho c tr c khi liên doanh”.
Quy t đ nh s 1179/1997/Q -TTg ngƠy 30/12/1997: “Th c hi n c ch th m đ nh giá và đ u th u trong vi c s d ng ngu n v n ngân sách Nhà n c mua s m thi t b , v t t có giá tr cao, kh i l ng l n, các thi t b , tài s n trong các d án đ u t xây d ng”.
Thông báo s 91/TB-VPCP ngƠy 23/04/1998 c a V n phòng Chính ph v Ủ ki n c a Phó th t ng Chính ph Nguy n T n D ng lƠm vi c v i lƣnh đ o ban V t giá Chính ph có nói: “Th m đ nh giá là m t n i dung trong nh ng n i dung thu c qu n lý Nhà n c v giá”.
Trên đơy đ u lƠ các v n b n c a NhƠ n c kh ng đ nh s c n thi t c a DVT G, s nh n m nh t m quan tr ng c a DVT G th hi n trong vi c th m đ nh giá thi t b , v t t , tƠi s n có giá tr cao, kh i l ng l n trong các đ n hƠng mua s m c a Chính ph (k c nh p kh u), trong các d án đ u t , kinh doanh. [20, tr 89]
K tăqu ăth căhi năT Gă ăćcăđ năv ăthu căBanăv tăgíăChínhăph ă(tr c đơy):
Các v ch c n ng c a Ban v t giá Chính ph nh : V Giá T Li u S n Xu t, V Giá Công nghi p Tiêu dùng vƠ D ch v đƣ th c hi n công tác T G v i k t qu th ng kê qua ba n m (1998 – 2000) nh sau: T ng giá tr th m đ nh 742 t đ ng, k t qu thông qua T G đƣ gi m chi ngơn sách 8 – 11%. C c u giá tr th m đ nh ch y u lƠ ph c v cho công tác đ u th u các d án, thanh toán chi t ngu n ngơn sách NhƠ n c: T G d án đóng m i tƠu th y, cung c p thi t b truy n hình, thi t b y t , v n hóa vƠ các yêu c u khác theo ch đ o c a Chính ph vƠ Ban v t giá Chính ph .
Hai trung tơm c a Ban v t giá Chính ph có nhi m v lƠ ki m đ nh giá theo yêu c u c a các thƠnh ph n kinh t . Trung tơm t v n, DVT G HƠ N i vƠ trung tơm thông tin –T G thƠnh ph H Chí Minh. Hai đ n v nƠy lƠ các t ch c s nghi p, đ c phép thƠnh l p khi có s th ng nh t c a Ban t ch c cán b Chính ph , B TƠi chính. ơy lƠ nh ng mô hình thí đi m th c hi n công tác T G, theo xu h ng chung c a các n c trong khu v c vƠ th gi i.
Trong ba n m thí đi m (1998 – 2000) đ i v i trung tơm phía b c vƠ hai n m thí đi m đ i v i trung tơm phía Nam k t qu hai trung tơm đƣ th c hi n t ng giá tr th m đ nh: 1.311 t đ ng, k t qu thông qua ki m đ nh đƣ gi m t 2 – 15% cho chi ngơn sách NhƠ n c. Hai trung tơm đƣ gi i quy t đ c 90 –93% nhu c u do các S TƠi chính – V t giá các T nh, cá nhơn, t ch c g i đ n v DVT G. C c u giá tr th m đ nh chi m 80 –
85% nhu c u t khu v c NhƠ n c; còn l i lƠ nhu c u c a các thƠnh ph n kinh t khác. T G ph c v cho các m c đích thanh toán ngơn sách, đ u th u, đ u giá ho ch toán, tính kh u hao, chuy n nh ng tƠi s n thu c s h u nhƠ n c chi m 76 – 80%.
Qua s li u trên cho th y, hai trung tơm đƣ đ t đ c m t s k t qu nh t đ nh trong quá trình thí đi m. Tuy kh i l ng giá tr th m đ nh đ nh ch a l n, nh ng đƣ kh ng đ nh đ c mô hình T G cho các thƠnh ph n kinh t , theo mô hình đ n v s nghi p có thu, t ng b c t trang tr i, ti n t i m t doanh nghi p đ c l p lƠ phù h p.
Tuy m i ra đ i nh ng hai trung tơm đƣ n p ngơn sách nhƠ n c, b sung đ c m t s lao đ ng (t ng s lao đ ng c a hai trung tơm tính đ n th i đi m đ u n m 2001 lƠ 300 ng i), c s v t ch t, ph ng ti n ho t đ ng h tr cho trung tơm.
Tìnhă hìnhă th că hi nă côngă t́că T Gă ă ćcă t nhă thànhă ph ă tr că thu că trungă ngă(đ a ph ng)
Vi c T G tƠi s n trong giai đo n nƠy t p trungvƠo ph c v hai nhu c u l n, đó lƠ:
Nhu c u qu n lý Nhà n c đ a ph ng bao g m:
Nhu c u T G đ ra thông báo giá tr n, giá sƠn ph c v cho công tác đ u th u, ch đ nh th u, đ u giá đ a ph ng.
T G tƠi s n mua s m b ng ngu n v n ngơn sách NhƠ n c; nh ng bán, thanh lỦ tƠi s n thu c s h u nhƠ n c.
T G t ng d toán chi ti t ch a l p đ t, quy t toán các công trình xơy d ng c b n b ng ngu n v n ngơn sách đ a ph ng.
T G đ t đai, nhƠ c a, hoa mƠu ph c v cho công tác đ n bù, gi i phóng m t b ng.
T G ph c v cho m c đích c ph n hóa doanh nghi p, liên k t thƠnh l p doanh nghi p.
Nhu c u c a các đ i t ng, tùy các đ i t ng, tùy thu c m c đích c a t ng đ i t ng yêu c u nh :
T G ph c v c quan t pháp.
T G tƠi s n cho các doanh nghi p t nhơn, cá nhơn trong liên doanh, liên k t n c ngoƠi.
T G tƠi s n c a các t ch c, cá nhơn trong vi c th ch p v n vay ngơn hƠng ho c đ th ch p đi lao đ ng n c ngoƠi.
M i đ a ph ng có các đ c thù khác nhau, nên c c u giá tr T G t ng đ a ph ng qua các n m c ng khác nhau:
Các nhu c u T G ph c v cho đ n bù, gi i phóng m t b ng, c ph n hóa, liên doanh, liên k t c ng chi m t l t ng đ i l n trong c c u T G. Theo s li u c a các t nh, thƠnh ph g i báo cáo v Ban V t giá Chính ph (tr c đơy) thì kh i l ng công vi c nƠy th ng chi m t 10 – 40% (xem bi u đ s 2.1). VƠ đ c th hi n m t s l nh v c, m t s đ a ph ng nh sau:
n v tính: t đ ng
Ngu n: B TƠi chính [39]
Bi uăđ ă2.1:ăKh iăl ngăth măđ nhă ăm tăs ăđ aăph ngă(2008ă– 2010)
Th i gian tr c 1998, các đ a ph ng t p trung ch y u ch T G mua s m, s a ch a tƠi s n c a các đ n v hƠnh chính, s nghi p chi b ng ngu n v n ngơn sách.
T n m 1998 tr đi, nhi u đ a ph ng m r ng T G đ n các công vi c: T G thông báo giá tr ntrong đ u th u, T G t ng d toán thi t b ch a l p đ t, T G tr quy t toán công trình xơy d ng. T G ph c v thanh toán ngơn sách, đ u th u, đ u giá giai đo n nƠy các đ a ph ng thông th ng chi m t 60 – 90% giá tr th m đ nh trong n m.
Trong giai đo n nƠy, ho t đ ng T G các đ a ph ng đƣ góp ph n nơng cao vai trò qu n lỦ c a NhƠ n c trong vi c s d ng hi u qu vƠ ti t ki m đ ng v n ngơn sách, góp ph n gi m ngơn v n đ u t vƠ thu hút đ u t c a n c ngoƠi; góp ph n ph n ánh t ng đ i phù h p giá tr th c c a hƠng hóa, thông qua đó b o đ m l i ích c a ng i s d ng vƠ b o đ m công b ng xƣ h i.
Giaiă đo nă 2003ă – 2004: Pháp l nh giá s 40/2002/PL-UBTVQH10 ngày 26/04/2002 đánh d u m t c t m c quan tr ng trong ho t đ ng T G. Trong giai đo n nƠy, ho t đ ng T G b t đ u đ c đi u ch nh b ng v n b n quy ph m pháp lu t.
T ng tr giá tƠi s n th m đ nh c a 2 trung tơm nƠy kho ng 238.400 t đ ng.
T ng 5,5 l n so v i th i k 1997 – 2002.
C n c có 34 Trung tơm T G tr c thu c các S TƠi chính; nhi m v ch y u c a các trung tơm nƠy lƠ T G: TƠi s n nhƠ n c ph i T G, tƠi s n theo yêu c u c a khách hƠng. ánh giá v ho t đ ng c a các trung tơm T G Trung ng, đ a ph ng:
Các trung tâm T G Trung ng, đ a ph ng đ u ho t đ ng theo mô hình s nghi p có thu, ch a chuy n đ i sang mô hình doanh nghi p, ch a phát huy tính t ch , t ch u trách nhi m theo hình th c kinh doanh d ch v t v n c a m t doanh nghi p.
Th tr ng T G có t c đ t ng r t nhanh v nhu c u tƠi s n ph i th m đ nh; Các trung tơm đƣ m r ng th tr ng (thông qua đ t v n phòng đ i di n, t ch c h i ngh khách hƠng, qu ng bá kinh doanh, ầ) S c nh tranh gi a các đ n v cung ng DVT G đƣ xu t hi n.
i ng Th m đ nh viên tr v tu i đ i, ít kinh nghi m th c ti n. S Th m đ nh viên đ c c p th chi m s l ng r t ít so v i t ng s Th m đ nh viên vƠ v i yêu c u công vi c.
Kho ng 70% giá tr tƠi s n th m đ nh lƠ tƠi mua s m t ngu n ngơn sách NhƠ n c. K t qu T G góp ph n ti t ki m cho Ngơn sách NhƠ n c t 10 – 15% (giá tƠi s n đ c th m đ nh mua th p h n giá chƠo 10 – 15%).
Cung v d ch th m d ch T G ch a đáp ng nhu c u, nh t lƠ T G tƠi s n c a nhơn dơn đ ph c v các giao d ch dơn s .
Trong n m 2005 đƣ xu t hi n doanh nghi p tham gia th tr ng th m đ nh.
Trong giai đo n 2003 –2004, tham gia th tr ng T G, ngoƠi các trung tơm T G, còn có trên 40 công ty ki m toán, k toán trong n c vƠ 5 công ty ki m toán, k toán n c ngoƠi lƠm nhi m v xác đ nh giá tr doanh nghi p đ c ph n hóaầ Các công ty nƠy có ch c n ng T G, bên c nh ch c n ng k toán vƠ ki m toán lƠ ch y u.
Trên th c t , 80% h s T G c a các công ty k toán vƠ ki m toán lƠ xác đ nh giá tr doanh nghi p nhƠ n c đ c ph n hóa [39] (d a trên hƠnh lang pháp lỦ lƠ Ngh đ nh 187/2004/N -CP ngƠy 16/11/2004 c a Chính ph v chuy n công ty nhƠ n c thƠnh công ty c ph n vƠ Thông t s 126/2004/TT-BTÁC h ng d n th c hi n Ngh đ nh s 187/2004/N -CP ngƠy 16/11/2004 c a Chính ph v chuy n công ty nhƠ n c thƠnh công ty c ph n; s còn l i lƠ xác đ nh giá tr b t đ ng s n).