Giải pháp về cơ cấu tổ chức và nâng cao trình độ nhân sự

Một phần của tài liệu Hoạt động đầu tư kinh doanh trái phiếu của ngân hàng thương mại Việt nam (Trang 156 - 163)

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ KINH DOANH TRÁI

3.3. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ KINH DOANH TRÁI PHIẾU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM

3.3.6. Giải pháp về cơ cấu tổ chức và nâng cao trình độ nhân sự

- Đổi mới và kiện toàn công tác nhân sự: các NHTM cần đặc biệt quan tâm đến công tác cán bộ, điều đó cần được thực hiện từ khâu tuyển dụng, đào tạo đến khâu bổ nhiệm cán bộ, làm sao để xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ năng lực trình độ, có bản lĩnh và đạo đức nghề nghiệp, chuyên nghiệp trong lĩnh vực đầu tư kinh doanh trái phiếu nhằm đảm bảo quá trình vận hành và phát triển, nâng cao chất lượng của hoạt động đầu tư kinh doanh trái phiếu tại ngân hàng hiệu quả và an toàn.

- Nhìn chung hiện nay mặc dù đội ngũ cán bộ trực tiếp đầu tư kinh doanh trái phiếu của các NHTM có khả năng đảm nhiệm được việc tiến hành các hoạt động đầu tư kinh doanh trái phiếu. Nhiều cán bộ có khả năng trong việc định giá trái phiếu, phân tích chất lượng của từng loại trái phiếu, hoặc khả năng phân tích và dự báo xu hướng thay đổi lãi suất, đề xuất để tham mưu cho lãnh đạo ra quyết định đầu tư đúng đắn và hiệu quả. Tuy nhiên, để có thể bắt kịp với nhịp độ phát triển sôi động đòi hỏi cán bộ phải am hiểu chuyên môn, nắm vững nghiệp vụ, kiến thức luôn được cập nhật và nâng cao. Họ phải có khả năng vận hành các quy trình nghiệp vụ một cách chủ động, xử lý kịp thời mọi tình huống, tạo ra hiệu quả trong kinh doanh, hỗ trợ Ban lãnh đạo trong việc quản lý. Tuy nhiên, các cán bộ ở đây là phải bao gồm các cán bộ giao dịch tại các phòng kinh doanh trực tiếp; cán bộ quản trị rủi ro

trái phiếu, cán bộ xây dựng và quản lý kế hoạch đầu tư kinh doanh trái phiếu, cán bộ hạch toán tại các phòng hỗ trợ nghiệp vụ. Điều này là cần thiết bởi sẽ tạo nên sự thống nhất, đồng bộ và hạn chế những chồng chéo giữa các Phòng trong quá trình phối hợp thực hiện và hạn chế rủi ro phát sinh đối với nghiệp vụ đầu tư kinh doanh trái phiếu tại ngân hàng. Do đó nhiệm vụ trước mắt cũng như lâu dài của Ban lãnh đạo ngân hàng là phải củng cố nguồn nhân lực hiện có, đào tạo nhân theo các tiêu chuẩn cơ bản thiết yếu sau:

+ Nắm vững các quy định và hệ thống pháp lý liên quan đến các lĩnh vực quản lý kinh doanh vốn, đầu tư kinh doanh trái phiếu.

+ Các quy trình nghiệp vụ ngân hàng phải am hiểu tường tận, thấu đáo.

+ Trình độ ngoại ngữ tốt và thành thạo các nghiệp vụ hạch toán kế toán, kỹ năng máy tính.

+ Am hiểu và có khả năng phân tích kinh tế vĩ mô, vi mô và các lĩnh vực liên quan đến kinh doanh và quản lý danh mục đầu tư kinh doanh trái phiếu

+ Tham gia đầy đủ và có các chứng chỉ đối với các khóa đào tạo về chứng khoán nói chung và trái phiếu nói riêng do Ủy Ban Chứng Khoán Việt Nam, Sở Giao Dịch Chứng Khoán Hà nội cấp. Đây cũng là yêu cầu cần thiết đối với các cán bộ giao dịch nhằm nâng cao hiểu biết và đảm bảo về mặt pháp lý trong trường hợp các cơ quan chức năng yêu cầu.

+ Mặt khác, ngân hàng cũng cần có chương trình, kế hoạch đào tạo đội ngũ cán bộ cho hiện tại và tương lai như: Định kỳ tổ chức kiểm tra đánh giá trình độ, có chế độ khen thưởng đối với những người đạt trình độ vượt mức yêu cầu, hoặc khuyến khích, tạo điều kiện, trợ giúp kinh phí cho cán bộ đi học nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ nhất là những cán bộ trẻ.

- Các NHTM từng bước cơ cấu lại bộ máy hoạt động theo hướng chuyên nghiệp, cụ thể là thành lập Trung tâm (hoặc Khối) tại Trụ Sở Chính và có đầy đủ các bộ phận thực hiện và hỗ trợ nghiệp vụ đầu tư kinh doanh trái phiếu như mô hình hoạt động của các ngân hàng hiện đại khác (bao gồm các bộ phận kinh doanh, bộ phận kiểm soát rủi ro, bộ phận nghiên cứu, và bộ phận xử lý giao dịch).

Đồng thời phải tạo nên sự phối hợp giữa các bộ phận này phải nhịp nhàng và

thống nhất. Tuy nhiên, các bộ phận này (đặc biệt là bộ phận kiểm soát rủi ro) cần phải có các lãnh đạo phụ trách là độc lập, riêng biệt nhằm hạn chế các rủi ro phát sinh. Chẳng hạn, xét với mô hình hoạt động của Agribank về nghiệp vụ đầu tư kinh doanh trái phiếu hiện nay quá đơn giản và không có sự chuyên môn hóa rõ rệt, gây nên nhiều hạn chế, rủi ro trong việc thực hiện, quản lý và phát huy tối đa vai trò của nghiệp vụ này, do đó đề xuất một mô hình mới theo hướng chuyên nghiệp và hiện đại hơn so với hiện nay.

Sơ đồ 3.1: Đề xut mô hình hot động đối vi mt s NHTM v nghip v đầu tư kinh doanh trái phiếu

3.3.7 . Gii pháp v qun tr ri ro hot động đầu tư kinh doanh trái phiếu Năng lực quản trị rủi ro ngân hàng là yếu tố quyết định sự thành công hay thất bại trong kinh doanh của ngân hàng. Theo BIS, ngân hàng có cơ cấu quản trị doanh nghiệp vững mạnh là hết sức quan trọng vì ngân hàng có vai trò cốt yếu trong nền kinh tế của mỗi Quốc gia và được coi là ngành chịu sự quản lý, giám sát chặt chẽ nhất. Để thực hiện có hiệu quả những nội dung này, mỗi ngân hàng phải nâng cao quản trị rủi ro nội bộ bằng giải pháp là xây dựng và tăng cường thực hiện quy trình quản trị rủi ro mang tính hệ thống giúp ngân hàng kiểm soát rủi ro hiệu quả với đầy đủ các bước sau:

Nhn din ri ro: NHTM có thể sử dụng Hồ sơ rủi ro (Risk profile) để xác

định các loại rủi ro cụ thể hơn. Việc nhận diện rủi ro đòi hỏi bộ phận kiểm soát rủi ro phải có sự hiểu biết về ngân hàng, về hoạt động đầu tư kinh doanh trái phiếu, về

thị trường trái phiếu, môi trường pháp lý, xã hội, chính trị cũng như sự hiểu biết đúng đắn các mục tiêu thực hiện của NHTM.

Đối với các Ngân hàng thương mại việc xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro là điều cần thiết để nhận biết các nguy cơ rủi ro có thể xảy ra, từ đó chủ động thực hiện các chiến lược QLRR thích hợp. Về cơ bản hệ thống cảnh báo sớm được thực hiện với hai nội dung cơ bản: hệ thống cảnh báo sớm rủi ro hệ thống và hệ thống cảnh báo sớm rủi ro phi hệ thống.

- Hệ thống cảnh báo sớm rủi ro hệ thống: tập trung vào việc xây dựng mô hình cảnh báo và dự báo về nguy cơ khủng hoảng kinh tế, tiền tệ và hoạt động ngân hàng nhằm dự báo những biến động về các yếu tố vĩ mô như GDP, lạm phát, tỷ giá, thất nghiệp, lãi suất, thị trường trái phiếu v.v. Từ đó thấy được tình trạng của nền kinh tế, của ngành và phát hiện ra khả năng, dấu hiệu, mức độ rủi ro xảy ra. Trên thực tế, để mô hình cảnh báo sớm hoạt động có hiệu quả, việc lựa chọn các chỉ tiêu để đưa vào mô hình là hết sức quan trọng vì nó quyết định đến việc cảnh báo có chính xác hay không. Các NHTM hiện nay có thể xây dựng hệ thống cảnh báo sớm dựa theo các chỉ tiêu khác nhau về nhóm khu vực kinh tế đối ngoại; nhóm khu vực kinh tế - tài chính; nhóm yếu tố chính trị v.v.

- Hệ thống cảnh báo sớm rủi ro phi hệ thống: có nhiều tiêu thức lựa chọn chỉ tiêu khác nhau đối với thị trường của các nước cũng như đối với từng thời điểm áp dụng như: nhóm chỉ tiêu đánh giá khả năng đảm bảo thanh khoản; nhóm chỉ tiêu đánh giá chất lượng tài sản;nhóm chỉ tiêu đánh giá khả năng tạo ra lợi nhuận v.v.

Phân tích ri ro: Dựa trên các rủi ro liệt kê được nhận diện ở bước trên, cán bộ quản trị rủi ro sẽ đánh giá về khả năng hay xác suất rủi ro đó xảy ra và mức độ tác động (hoặc khối lượng tổn thất) trong lĩnh vực đầu tư kinh doanh trái phiếu.

Trên cơ sở đó sẽ phân loại và xếp hạng từng loại rủi ro để có những biện pháp xử lý phù hợp.

Kim soát ri ro: Việc phân tích, đánh giá rủi ro sẽ giúp công ty xây dựng

được chiến lược và hệ thống kiểm soát rủi ro đủ mạnh để hạn chế các rủi ro có thể phát sinh. Việc thiếp lập một hệ thống kiểm soát rủi ro được thể hiện trên một số

nội dung cơ bản sau:

- Phân tích tình huống (scenario analysis) và phân tích thử nghiệm căng thẳng (stress test) nhằm giúp ngân hàng biết được mức độ rủi ro trong các điều kiện bất thường của thị trường. Đây là các công cụ quản trị rủi ro để đánh giá mức độ ảnh hướng đối với giá trị danh mục tài sản của một hay nhiều sự kiện có thể được coi là ngọại lệ nhưng vẫn có khả năng xảy ra. Stress Test giúp ngân hàng chủ động đối phó với tình huống xấu nhất có thể xảy ra. Các điều kiện bất thường được mô hình hóa nhằm xác định mức tổn thất tiềm ẩn bao gồm: xuống hạng mức tín nhiệm đối với các loại trái phiếu; khả năng vỡ nợ (không thanh toán) đối với các trái phiếu doanh nghiệp; các yếu tố biến động liên quan như tỷ giá, lạm phát, bội chi ngân sách v.v.

- Lập ra các hạn mức phù hợp cho từng loại rủi ro, từng dòng sản phẩm, từng

sản phẩm, từng bộ phận kinh doanh và từng cán bộ giao dịch. Các hạn mức cơ bản bao gồm:

Hn mc giao dch vi đối tác hoc nhà phát hành trái phiếu: giúp Ngân

hàng hạn chế được rủi ro trong trường hợp đối tác hoặc nhà phát hành trái phiếu không có khả năng thanh toán đối với giao dịch trái phiếu.

Hn mc ngt l (stop loss): Hạn mức ngắt lỗ (hạn mức lỗ) là mức lỗ tối

đa mà một giao dịch viên (hoặc một tập thể) được phép lỗ trong đầu tư kinh doanh trái phiếu. Hạn mức lỗ được đặt cho từng giao dịch viên theo ngày, theo tháng, theo quý và theo năm.

Hn mc đầu tư (Hn mc trng thái): Hạn mức này giúp cho ngân hàng

có thể kiểm soát và tránh được rủi ro khi giao dịch viên (hoặc một tập thể) tập trung đầu tư kinh doanh quá nhiều vào lĩnh vực trái phiếu hoặc một loại trái phiếu nào đó.

Tuy nhiên, việc thiết lập các hạn mức này cũng có một số điểm lưu ý:

Đối với hạn mức mua bán trái phiếu với các đối tác, hoặc các tổ chức phát hành: Việc xác định hạn mức này dựa trên sự phân tích tình hình hoạt động thực tế của đối tác hoặc nhà phát hành trái phiếu trong một khoảng thời gian cụ thể.

Đối với hạn mức đầu tư (số dư trái phiếu tối đa mà giao dịch viên/bộ phận kinh doanh được phép nắm giữ) và hạn mức cắt lỗ: Việc xác định này muốn hiệu

quả cần phải căn cứ vào năng lực và kinh nghiệm của từng giao dịch viên. Hạn mức sau đó sẽ được điều chỉnh theo kết quả kinh doanh thực tế của giao dịch viên này, bởi vì năng lực của một giao dịch viên là một yếu tố không thể định lượng.

Đối với hạn mức trạng thái cũng như hạn mức ngắt lỗ, việc xác định phải được cân nhắc và phân biệt rõ ràng giữa hai chức năng tự doanh và phục vụ cho việc đảm bảo thanh khoản. Nếu là hoạt động tự kinh doanh (đầu cơ), việc lỗ trong hạn mức được phép.

- Đồng thời, các ngân hàng cần nhanh chóng áp dụng các công cụ phân tích

sự biến động giá trái phiếu để có thể đánh giá được mức độ rủi ro đối với danh mục trái phiếu đang nắm giữ và hoạt động đầu tư kinh doanh trái phiếu của ngân hàng.

Các công cụ phân tích này bao gồm: Phân tích về thời gian đáo hạn bình quân của trái phiếu (Duration), Độ lồi của trái phiếu (Convexity); PV01, VaR v.v. Tuy nhiên, việc sử dụng các công cụ này cần được hỗ trợ bằng các phần mềm, chương trình hiện đại để đạt được hiệu quả, chất lượng cao nhất trong việc quản trị rủi ro đầu tư kinh doanh trái phiếu. Hiện nay các Ngân hàng thường sử dụng phối hợp các công cụ phân tích trên để phân tích biến động giá và mức độ rủi ro trong hoạt động đầu tư kinh doanh trái phiếu của mình. Trên cơ sở đó, ngân hàng thông qua các công cụ giảm thiểu rủi ro (hedging) nhằm có các biện pháp phù hợp đưa các trạng thái rủi ro về trong hạn mức quy định.

- Các ngân hàng cũng cần thiết xây dựng hệ thống văn hóa doanh nghiệp đề

cao tính chuyên nghiệp và tính chính trực nhằm hạn chế rủi ro hoạt động trong quá trình thực hiện.

- Xây dựng cơ chế trao đổi thông tin: NHTM cần xây dựng cơ chế trao đổi

thông tin hiệu quả, đảm bảo sự liên lạc thường xuyên, liên tục và cập nhật kịp thời các thông tin trọng yếu giữa các bộ phận chức năng trong hoạt động đầu tư kinh doanh trái phiếu. Muốn vậy, những thông tin trọng yếu trong quá trình hoạt động đầu tư kinh doanh trái phiếu cần phải được cập nhật định kỳ và/hoặc đột xuất và chuyển tiếp những thông tin này cho bộ phận quản lý rủi ro phân tích, đánh giá những rủi ro tiềm ẩn. Đồng thời, NHTM cần xây dựng hệ thống thông tin và phân tích thông tin toàn diện, cung ứng nguồn thông tin chính xác, đáng tin cậy cho các

bộ phận chuyên môn có liên quan. Các phân tích về ngành, lĩnh vực trong nền kinh tế đang được các NHTM bắt đầu thực hiện để xây dựng kho dữ liệu phân tích rủi ro nhưng chưa được đầy đủ và thiếu tính kết nối, hỗ trợ giữa các NHTM. Sự hợp tác một cách toàn diện giữa các ngân hàng thương mại trong xây dựng và chia sẻ cơ sở dữ liệu thông tin về doanh nghiệp, về ngành, về thị trường trái phiếu v.v. là con đường ngắn nhất để hoàn thiện hệ thống thông tin và giảm chi phí khai thác thông tin một cách hợp lý nhất.

Bên cạnh đó, các ngân hàng cũng cần xây dựng vách ngăn mềm (Chinese wall) ngăn chặn chia sẻ thông tin bảo mật. Hoạt động đầu tư kinh doanh trái phiếu có đặc thù riêng nên hạn chế sự chia sẻ thông tin bảo mật dẫn đến các giao dịch nội gián. Do vậy, thông tin được chia thành hai loại: thông tin đại chúng và thông tin bảo mật.

Giám sát và x lý ri ro:

- Để làm tốt bước này, trước hết NHTM cần phân tách trách nhiệm rõ ràng

cụ thể giữa bộ phận kinh doanh và bộ phận kiểm soát rủi ro và bộ phận xử lý giao dịch có vai trò hết sức quan trọng.

+Như đã phân tích ở phần mô hình hoạt động ở trên, nhiệm vụ của bộ phận kiểm soát rủi ro là thường xuyên xác định, đo lường và quản lý các rủi ro mà các cán bộ giao dịch thực hiện và đưa ra các biện pháp cảnh báo, khuyến nghị để nhằm đảm bảo trạng thái rủi ro trong mức cho phép. Bộ phận này thường xuyên cập nhật trạng thái đầu tư kinh doanh cho từng sản phẩm, đồng tiền, từng loại rủi ro cho các cán bộ và từng nhóm giao dịch.

+Ngoài ra, bộ phận kiểm soát rủi ro phải có lãnh đạo phụ trách độc lập với lãnh đạo phụ trách các bộ phận khác nhằm hạn chế rủi ro phát sinh. Cụ thể, bộ phận kiểm soát rủi ro nên hoạt động dưới sự điều hành của Giám đốc quản lý rủi ro (CRO) chịu trách nhiệm quản lý chung tất cả các loại rủi ro liên quan đến hoạt động đầu tư kinh doanh trái phiếu và hoạt động độc lập với các bộ phận chức năng khác, đồng thời CRO cũng chịu trách nhiệm báo cáo trực tiếp cho Tổng giám đốc điều hành và HĐQT.

- Các biện pháp xử lý rủi ro: NHTM thực hiện trích lập, phân bổ và sử dụng

quỹ xử lý rủi ro chung theo quy định của pháp luật và chính sách của HĐQT phê duyệt. Đối với cán bộ và các bộ phận liên quan, khi đã xác định được rủi ro là do thiếu sót của cán bộ thì NHTM phải tiến hành truy cứu trách nhiệm và bồi thường vật chất. Bộ phận QLRR theo dõi các báo cáo của kiểm toán theo hệ thống, trong đó chú trọng vào lịch sử rủi ro, hậu quả và các biện pháp QLRR đã được tiến hành nhằm giúp cho bộ máy QLRR nắm được tình trạng rủi ro như diễn biến, quản lý, báo cáo, kiểm soát rủi ro.

Mặt khác, trong công tác giám sát cần chú trọng việc thực hiện quy trình quản trị rủi ro. Nguyên nhân là do Hồ sơ rủi ro của NHTM liên tục thay đổi, đồng thời quy trình quản trị rủi ro cần phải liên tục cải tiến để duy trì sự phù hợp của nó đối với các thay đổi mang tính phức tạp ngày càng cao trong môi trường đầu tư kinh doanh, đặc biệt trong linh vực trái phiếu.

Một phần của tài liệu Hoạt động đầu tư kinh doanh trái phiếu của ngân hàng thương mại Việt nam (Trang 156 - 163)

Tải bản đầy đủ (PDF)

(196 trang)