CHƯƠNG II: KHẢO SÁT HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TRONG ĐIỀU KIỆN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TOÀN CẦU
1. Phương pháp khảo sát
1.1. Thiết kế quy trình khảo sát.
Cơ sở lý thuyết về biến đổi khí hậu toàn cầu và hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp
Mô hình nghiên cứu
Lập đề cương phỏng vấn thăm dò
Khảo sát sơ bộ
36
Hình 2.1- Quy trình khảo sát
1.2. Thực hiện khảo sát.
1.2.1. Khảo sát sơ bộ.
Đây là bước khảo sát đầu tiên, sử dụng kỹ thuật phỏng vấn thăm dò 3 doanh nghiệp nhằm kiểm tra mức độ hiểu của đáp viên về đề tài khoa học đang nghiên cứu. Thông tin thu thập được dùng để hiệu chỉnh bảng câu hỏi sơ bộ cho ra bảng câu hỏi chính thức.
1.2.2. Khảo sát chính thức.
Trong bước này, đề tài thực hiện 2 phương pháp khảo sát là khảo sát tổng thể và phỏng vấn chuyên sâu. Khảo sát tổng thể là bước
37
khảo sát định lượng, sử dụng bảng câu hỏi để thu thập dữ liệu. Bảng câu hỏi được thiết kế gồm 5 câu, trên phần mềm chuyên dành cho công việc khảo sát của trang web surveymonkey.com. Khảo sát chuyên sâu là bước khảo sát định tính. Sẽ có 10 chuyên gia và chủ doanh nghiệp được chọn để phỏng vấn với những câu hỏi gắn liền với vấn đề biến đổi khí hậu và hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp.
Thông tin thu thập được sẽ được tổng hợp, chọn lọc cho phù hợp để đưa ra đánh giá và một số kết luận.
1.2.2.1. Cỡ mẫu.
Trong đề tài nghiên cứu này, có rất nhiều yếu tố để đánh giá thực trạng hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp trong điều kiện biến đổi khí hậu toàn cầu bao gồm: nhận thức, tài chính, công nghệ, các chính sách của nhà nước và sự điều hành của các cấp lãnh đạo. Kích thước mẫu tối thiểu trong khảo sát tổng thể để đạt đủ độ tin cậy được chọn là 50, trong khi đó số chuyên gia được chọn là 10, làm việc ở các ngành nghề khác nhau. Để đảm bảo tính đại diện tổng thể và số mẫu thu về đúng như dự kiến là mẫu hợp lệ, kích thước mẫu dự kiến là khoảng hơn 4000 doanh nghiệp thuộc khoảng 40 ngành nghề khác nhau ở Việt Nam.
1.2.2.2. Phương pháp chọn mẫu và thu mẫu.
Áp dụng chọn mẫu theo hạn mức trên cơ sở thuận tiện, toàn bộ số mẫu khảo sát của đề tài sẽ được chọn dựa trên tính thuận tiện với điều kiện thu thập dữ liệu dễ dàng. Để dự trù cho các trường hợp không thể thu được mẫu như: doanh nghiệp không có email, lỗi đường truyền, doanh nghiệp không quan tâm và không trả lời... Đề tài đã chọn lọc ra khoảng 44 ngành nghề, với khoảng hơn 4000 doanh nghiệp, và cố gắng hoàn thành quá trình khảo sát
38
này trong vòng 1 tuần. Trong khảo sát sơ bộ, 10 doanh nghiệp thuộc ngành nông lâm – lương thực – gia súc được chọn để phỏng vấn thử. Sau khi đã thực hiện và rút ra được một số kết quả từ khảo sát thử, bảng khảo sát được chỉnh sửa để cho phù hợp với mục đích nghiên cứu nhất, rồi được gửi qua e-mail cho khoảng 4000 doanh nghiệp còn lại thuộc các ngành: Dịch vụ - thương mại – xuất nhập khẩu, dệt may – thời trang – da giày, khách sạn – nhà hàng, du lịch – resort, giao thông - vận tải – hàng hải, Cơ khí – sắt thép – máy móc, ô tô – xe máy – xe đạp, bệnh viện – y tế - sức khỏe, dược – hóa chất – mỹ phẩm, hàng gia dụng – tiêu dùng…
Phương pháp thu mẫu chủ yếu bằng cách tìm hiểu trên mạng, cũng như thực tiếp đến các công ty để tìm hiểu. Trang web diachidoanhnghiep.com đóng vai trò như 1 quyển danh bạ, bao gồm hàng nghìn địa chỉ cũng như trang web chính và e-mail của các doanh nghiệp trong năm 2011 – 2012. Tất cả những thông tin thu thập được sẽ dược thống kê, thu gọn để chuẩn bị đưa vào xử lý dữ liệu.
1.2.2.3. Xử lý dữ liệu.
Câu trả lời của các doanh nghiệp sau khi được thu thập về sẽ được nhập vào phần mềm phân tích của trang web surveymonkey.com. Bộ mẫu được thu gọn, làm sạch để tiến hành phân tích bao gồm: thống kê kết quả, miêu tả bằng biểu đồ...
1.3. Các loại thang đo và các câu hỏi sử dụng trong khảo sát chính thức.
39
Các tiêu chí để đánh giá họat động của doanh nghiệp trong điều kiện biến đổi khí hậu toàn cầu bao gồm: nhận thức, tài chính, công nghệ, chính sách nhà nước, trình độ các cấp quản lý... Để hiểu được thực trạng hoạt động chung của các doanh nghiệp, đề tài đã đưa ra các câu hỏi về:
nhận thức, thái độ, xu hướng hành vi, sự nhìn nhận của doanh nghiệp đối với vấn đề BĐKH.
Nhận thức: Mức độ hiểu biết của doanh nghiệp về BĐKH.
o Không rõ
o Nắm được một chút o Hiểu tương đối rõ ràng
o Hiểu rõ ràng và có thể vạch ra chiến lược thích ứng BĐKH
Thái độ: Doanh nghiệp coi vấn đề BĐKHTC là vấn đề thế nào?
o Có tính vĩ mô, không cân quan tâm
o Có tính lâu dài, vĩ mô, có quan tâm nhưng chưa tìm hiểu và lên kế hoạch cụ thể
o Vấn đề quan trọng, tuy nhiên đạt được lợi nhuận là vấn đề quan trọng hơn
o Vấn đề quan trọng hơn cả lợi nhuận
Xu hướng hành vi:
Vấn đề ứng phó với BĐKH chiếm bao nhiêu phần trăm trong các quyết định của doanh nghiệp
Sự nhìn nhận của doanh nghiệp về vấn đề BĐKH: Ảnh hưởng đến lĩnh vực nào trong họat động kinh doanh của doanh nghiệp.
o Sản xuất o Phân phối o Tiêu thụ
40
Trong khi đó, ở phỏng vấn chuyên sâu, các câu hỏi chủ yếu là tìm hiểu nhìn nhận về tác động của BĐKH tới hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp, ý kiến của 1 số chuyên gia về BĐKH và chính sách của nhà nước, và những biện pháp mà các doanh nghiệp đã, đang và sẽ dùng để thích ứng với tình hình BĐKH.
- Thang đo:
Thang đo được sử dụng trong đề tài chủ yếu là thang đo danh nghĩa và thang đo đánh giá bao gồm thang đo nhiều lựa chọn với chỉ một câu trả lời và câu hỏi mở.
Thang đo danh nghĩa được sử dụng để đo các biến như ngành nghề kinh doanh, lĩnh vực kinh doanh, sự liên quan đến điều kiện BĐKH.
Thang đo danh nghĩa được sử dụng chỉ với mục đích phân loại các đáp án trả lời của các đáp viên.
Thang đo đánh giá được sử dụng với các biến định lượng như: biến nhận thức, biến mức độ coi trọng BĐKH. Mục đích sử dụng thang đo đánh giá để đo mức độ hiểu biết của các doanh nghiệp về BĐKH, sự nhìn nhận đánh giá của họ về hiện tượng này, và mức độ quan trọng của BĐKH đối với họat động kinh doanh của họ.
1.4. Tóm tắt.
Đề tài nghiên cứu đã được tiến hành qua 02 bước:
(1) Nghiên cứu sơ bộ với số mẫu là 3, , sử dụng kỹ thuật phỏng vấn thăm dò 3 doanh nghiệp nhằm kiểm tra mức độ hiểu của đáp viên về đề tài khoa học đang nghiên cứu để hiệu chỉnh bảng câu hỏi sơ bộ cho ra bảng câu hỏi chính thức.
41
(2) Nghiên cứu chính thức với số mẫu là hơn 4000 doanh nghiệp trong khảo sát tổng thể, bằng phương pháp sử dụng bản hỏi chính thức đã hiệu chỉnh với 5 câu hỏi về nhận thức cũng như thái độ, xu hướng hành vi, đánh giá của các doanh nghiệp đối với vấn đề BĐKH (bảng câu hỏi đính kèm – phụ lục 1). Sau khi phát bảng hỏi, số phiếu hợp lệ thu về là 50. Bên cạnh đó, 10 chuyên gia và doanh nghiệp đã được chọn trong khảo sát chuyên sâu để tìm hiểu nhìn nhận về tác động của biến đổi khí hậu tới hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp, ý kiến của 1 số chuyên gia về biến đổi khí hậu và chính sách của nhà nước, và những biện pháp mà các doanh nghiệp đã, đang và sẽ dùng để thích ứng với tình hình BĐKH.
Chọn mẫu theo hạn mức trên cơ sở thuận tiện là phương pháp chọn mẫu được sử dụng trong đề tài nghiên cứu. Dựa trên số lượng các doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn nói riêng và trên cả nước nói chung, thuộc các ngành nghề như: Dịch vụ - thương mại – xuất nhập khẩu, dệt may – thời trang – da giày, khách sạn – nhà hàng, du lịch – resort, giao thông - vận tải – hàng hải, Cơ khí – sắt thép – máy móc, ô tô – xe máy – xe đạp, bệnh viện – y tế - sức khỏe... theo đó số lượng bảng câu hỏi theo hạn mức đã được phát ra và thu về. Dữ liệu trong các bảng câu hỏi định lượng sau khi được kiểm tra và làm sạch sẽ cho nhập vào phần mềm phân tích của trang web surveymonkey.com để xử lý dữ liệu, thống kê mô tả lấy những kết quả cần thiết cho từng mục tiêu nghiên cứu của đề tài.