CHƯƠNG 2: TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH ĐÊM TẠI THÀNH PHỐ PHAN THIẾT TỈNH BÌNH THUẬN
2.2. Thực trạng du lịch đêm tại thành phố Phan Thiết
2.2.2. Thực trạng hoạt động du lịch đêm tại thành phố Phan Thiết
Để tập trung các tiềm lực quan trọng của mình trong nền kinh tế, đặc biệt là vai trò hoạt động của kinh tế đêm lấy kinh tế du lịch là chủ đạo, chính quyền cả tỉnh Bình Thuận và thành phố Phan Thiết đã triển khai hoạch định hoạt động du lịch trên địa bàn dựa trên các định hướng trung ương được ghi nhận trong các văn bản như: Luật du lịch, Quyết định số 147- QĐ/TTG của Thủ tướng Chính phủ về “Phê duyệt chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước” và Quyết định số 1701/QĐ/TTG của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt về “Quy hoạch tỉnh Bình Thuận thời kì 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050” cùng với Quyết định số 2648/QĐ-UBND về việc “Phê duyệt Đề án phát triển kinh tế ban đêm tại tỉnh Bình Thuận đến năm 2030”.
Có thể thấy rằng, các cơ quan ban ngành đã nhận ra được tiềm năng, sự quan trọng trong công tác quy hoạch kinh tế đêm (trong đó chủ chốt là hoạt động du lịch đêm) và hiện tại đã xây dựng, triển khai thí điểm phát triển du lịch đêm trên địa bàn phù hợp với từng giai đoạn.
Với các tiềm năng lớn mạnh của mình trong du lịch, Phan Thiết đã chủ động quy hoạch phát triển hoạt động du lịch đêm dựa trên các chủ trương, nghị quyết của chính quyền TW trên địa bàn với mục tiêu thúc đẩy Phan Thiết trở thành điểm đến sôi động, hấp dẫn, đáp ứng nhu cầu làm việc, vui chơi giải trí, mua sắm, thưởng thức ẩm thực và trải nghiệm cuộc sống về đêm của du khách.
b. Thực hiện các chương trình du lịch đêm tại thành phố Phan Thiết
Bên cạnh các chương trình tham quan, nghỉ dưỡng vào ban ngày trong các chương trình du lịch thông thường, thì vào ban đêm để tìm hiểu, khám phá thêm về thành phố Phan Thiết đa phần khách du lịch (cả quốc tễ lẫn nội địa) đều tự túc tham quan theo sự giới thiệu của hướng dẫn viên hoặc tự tìm trên các trang mạng xã hội.
Đối với khách du lịch nội địa, họ sẽ có xu hướng đi ngắm biển về đêm, thưởng thức các món ăn đặc sản địa phương và mua sắm tại các khu chợ đêm. Tuy nhiên chủ yếu đa phần cho bạn bè, người thân giới thiệu hoặc do họ tự thân tìm hiểu các địa điểm vui chơi qua internet. Đối với khách du lịch quốc tế, họ có xu hướng đi mua sắm tại các khu trung tâm thương mại, chợ đêm, dọc theo các con đường ven biển để ngắm cảnh thành phố về đêm, ngoài ra họ còn có xu hướng vui chơi tại các quán bar, club.
Một trải nghiệm thú vị khác tại Phan Thiết có thể nói đến chính là việc thưởng thức, ăn uống tại các hàng quán vỉa hè dọc “bờ kè” ven sông, ven biển. Khác biệt so với việc thưởng thức món ăn tại các nhà hàng sang trọng như trong chương trình du lịch vào buổi sáng, thì buổi đêm sẽ dành cho sự trải nghiệm các món “dân dã” nhưng không kém cạnh về phần hương vị và giá cả so với các nhà hàng sang trọng kia.
Theo đánh giá chung của các anh chị HDV lâu năm, sản phẩm của các công ty lữ hành tại Phan Thiết rất đa dạng và phong phú về địa điểm nhưng tất cả đều chỉ giới hạn phục vụ nhu cầu khách hàng vào ban ngày, còn đối với sản phẩm vào ban đêm hầu như bị “bỏ quên”. Hầu hết các công ty du lịch lớn như: Saigontourist, Vietravel, Benthanhtourist.... đều lựa chọn khoảng thời gian tham quan là vào ban ngày, các buổi đêm sẽ dành cho du khách tự do tham quan khám phá hoặc chương trình Gala Dinner. Chỉ duy nhất tại bảo tàng Làng Chài Xưa, một số công ty nhỏ lẻ có phục vụ thêm option cho du khách tham gia vào xem show diễn Fisherman Show, còn lại các chương trình khác phục vụ cho du khách vào ban đêm là tuyệt nhiên không có. Rõ ràng trong quá trình kinh doanh dịch vụ du lịch, các nhà đầu tư kinh doanh sẽ nhận thấy được nhu cầu đi du lịch vào ban đêm của du khách là có nhưng họ lại không có khả năng cung cấp sản phẩm để đáp ứng cho nhu cầu ấy.
Một số lý do được đưa ra rằng, các sản phẩm du lịch đêm tại Phan Thiết được tổ chức rất manh múng và mang tính nhỏ lẻ. Đa phần chỉ là hoạt động vui chơi ăn uống giải trí tại các khu chợ đêm, tham quan show diễn tại bảo tàng Làng Chài Xưa hoặc tham gia tour câu mực (tùy vào thời điểm biển động hay không), còn lại các điểm tham
quan khác đều không hoạt động về đêm, do đó những hoạt động du lịch đêm như thế sẽ khó để xây dựng thành một chương trình cụ thể. Hơn thế nữa, các chương trình tham quan du lịch tại Phan Thiết thường không kéo dài ngày (chủ yếu từ 1-2 đêm lưu trú) và đa số được tổ chức cho khách đoàn. Tính chất của khách đoàn thường sẽ đi kèm Teambuilding, Gala Dinner do đó sẽ khó cho công ty lữ hành khi vừa phải cân bằng cả chương trình tham quan ban ngày lẫn buổi đêm.
c. Sản phẩm du lịch đêm tại thành phố Phan Thiết
Nhìn lại sự thành công của các thành phố du lịch lớn như Bangkok (Thái Lan), Singapore, Maylasia hay Đài Loan, ta có thể thấy được rằng đa số các sản phẩm du lịch đêm tại đây đều dựa trên nền tảng sản phẩm du lịch nhân tạo. Quay lại câu chuyện của thành phố Phan Thiết, tại đây hội tụ đủ các yếu tố phát triển sản phẩm du lịch đặc thù như: du lịch ẩm thực, mua sắm hoặc hình thành các khu vui chơi giải trí, sự kiện biểu diễn văn hóa truyền thống mang tầm cỡ. Nhưng tiếc thay, đến nay các sản phẩm này tuy có nhưng phát triển một cách “bèo bọt”, chỉ tạm đáp ứng một phần nhỏ du khách.
Chi tiêu của du khách vào ban đêm được đánh giá chiếm khoảng 70% trong tổng chi tiêu của chuyến đi nhưng chi tiêu của du khách quốc tế lẫn nội địa tại Việt Nam lại rất ít. Theo anh Trần Công Danh, hướng dẫn viên có 10 năm kinh nghiệm trong thị trường khách Nga tại Phan Thiết mong muốn được đưa du khách đến vui chơi tại các điểm giải trí ban đêm, nhưng hiện tại anh không biết dẫn khách đi đâu ngoài đưa vào các quán bar/club dọc quanh khu đường Nguyễn Đình Chiểu. “Tiền khách không thiếu, chỉ là du khách không biết tiêu tiền vào đâu”, anh Danh cho hay.
Theo Cục thống kê tỉnh Bình Thuận (2019), mức chi tiêu chủ yếu tập trung vào việc ăn uống và nghĩ dưỡng vì đó là nhu cầu thiết yếu của du khách. Trên thực tế nhiều du khách không chỉ muốn đi thưởng ngoại cảnh đẹp thiên nhiên mà còn mong muốn tận hưởng các dịch vụ tốt nhất. Tuy nhiên, tình trạng nghèo nàn về sản phẩm du lịch ở nước ta nói chung và thành phố Phan Thiết nói riêng đã vô tình làm giảm sức hút
điểm đến và kéo thấp mức chi tiêu của khách. Nhiều chuyên gia du lịch đầu ngành cho rằng, đã đến lúc cần có ngay những giải pháp phát triển hoạt động du lịch về đêm để nâng mức chi tiêu của du khách.
Báng 2. Cơ cấu chi tiêu khách du lịch tại tỉnh Bình Thuận
Nguồn: Cục thống kê tỉnh Bình Thuận Qua số liệu điều tra các năm từ 2015 - 2019 ta thấy cơ cấu chi tiêu của du khách trong nước và quốc tế như sau:
- Cơ sở lưu trú: năm 2015 chiếm tỷ lệ 29,68%; năm 2016 chiếm tỷ lệ 29,35%; năm 2017 chiếm tỷ lệ 29,55%; năm 2018 chiếm tỷ lệ 29,4%; năm 2019 chiếm tỷ lệ 30,38%.
- Chi phí ăn uống: năm 2015 chiếm tỷ lệ 29,32%; năm 2016 chiếm tỷ lệ 28,27%;
năm 2017 chiếm tỷ lệ 28,46%; năm 2018 chiếm 26,74%; năm 2019 chiếm tỷ lệ 27,655%.
- Chi phí di chuyển: 2015 chiếm tỷ lệ 12,00%; năm 2016 chiếm tỷ lệ 12,37%; năm 2017 chiếm 13,91%, năm 2018 chiếm tỷ lệ 14,95%; năm 2019 chiếm tỷ lệ 13,86%.
0 20 40 60 80 100 120
Năm 2015 Năm 2016 Năm 2017 Năm 2018 Năm 2019
Phần trăm (%)
Axis Title
CƠ CẤU CHI TIÊU KHÁCH DU LỊCH TẠI TỈNH BÌNH THUẬN
Cơ sở lưu trú Ăn uống Di chuyển
Tham quan Mua sắm Dịch vụ văn hóa, thể thao
Y tế Khác
- Chi phí tham quan: năm 2015 chiếm tỷ lệ 4,64%; năm 2016 chiếm tỷ lệ 5,55%;
năm 2017 chiếm 5,17%; năm 2018 chiếm tỷ lệ 5,41%; năm 2019 chiếm tỷ lệ 5,21%.
- Chi phí mua sắm: năm 2015 chiếm tỷ lệ 15,86%; năm 2016 chiếm tỷ lệ 15,85%;
năm 2017 chiếm tỷ lệ 14,61%; năm 2018 chiếm tỷ lệ 16,64%; năm 2019 chiếm tỷ lệ 16,24%.
- Chi phí dịch vụ văn hoá, thể thao: năm 2015 chiếm tỷ lệ 2,72%; năm 2016 chiếm tỷ lệ 3,01% năm 2017 chiếm tỷ lệ 2,31%; năm 2018 chiếm tỷ lệ 2,36%; năm 2019 chiếm tỷ lệ 1,99%.
- Chi phí y tế: năm 2015 chiếm tỷ lệ 0,36%; năm 2016 chiếm tỷ lệ 0,42%; năm 2017 chiếm tỷ lệ 0,5%; năm 2018 chiếm tỷ lệ 0,55%; năm 2019 chiếm tỷ lệ 0,49%.
- Chi khác: năm 2015 chiếm tỷ lệ 5,41%; năm 2016 chiếm tỷ lệ 5,42%; năm 2017 chiếm tỷ lệ 5,48%; năm 2018 chiếm tỷ lệ 3,95%; năm 2019 chiếm tỷ lệ 4,17%.
Một số hoạt động du lịch đêm tại thành phố Phan Thiết
Nếu TPHCM được mệnh danh là “thành phố không ngủ”, thì thành phố Phan Thiết sẽ được mệnh danh là thành phố “thừa chỗ ngủ, thiếu chỗ chơi”. Khi cơ sở lưu trú quá nhiều (tập trung một lượng lớn du khách), nhưng chỗ chơi (nơi tạo nguồn thu cho địa phương) lại quá ít, thậm chí không đủ đáp ứng 50% nhu cầu của du khách.
Các địa điểm sôi động và thu hút khách nhiều nhất tại các thành phố khác được cho là các trung tâm thương mại được tập trung theo mô hình: mua bán hàng hóa, ẩm thực địa phương, vui chơi giải trí.... Trong đó tại thành phố này, nổi bật nhất có thể kế đến chính là Lotte Mart Phan Thiết, tuy nhiên địa điểm này lại không quá mặn mà so với du khách nội địa lẫn quốc tế. Do có sự cách biệt xa về địa điểm (đa số du khách tham quan du lịch đều lựa chọn lưu trú khu vực Tiến Thành – cách TP. Phan Thiết 8km và khu vực phường Hàm Tiến, Mũi Né – cách TP. Phan Thiết 10km),
chính vì thế họ sẽ không lựa chọn di chuyển từ 15-20p chỉ để tham quan một trung tâm thương mại.
Thay vào đó, du khách thường tập trung vào các con đường trung tâm. Đối với các du khách lưu trú tại khu vực phường Hàm Tiến, Mũi Né, họ thường có xu hướng vui chơi tại khu vực phố Tây Nguyễn Đình Chiểu. Với lịch sử hình thành hơn 20 năm, con đường phố Tây Nguyễn Đình Chiểu có mô hình giống hệt với phố đi bộ Bùi Viện tại TPHCM, nằm tại vị trí đắc địa với xung quanh là các cơ sở lưu trú khách sạn, resort với đa dạng khách có quốc tịch khác nhau. Chính vì thế có tên gọi là “phố Tây”, con đường không quá dài nhưng lại rất sôi động và rực rỡ khi về đêm, với bên phải đường là bãi biển trong xanh đầy gió mát cùng bên trái là các cửa hàng, quán ăn, bar club, thời trang.... phục vụ mọi nhu cầu của du khách.
Hình 1. Trục đường Nguyễn Đình Chiểu về đêm
Đối với các du khách có mong muốn tham quan tìm hiểu văn hóa bản địa, show diễn Fishermen Show – Huyền thoại Làng Chài sẽ là sự lựa chọn duy nhất cho họ. Show diễn là sự tái hiện huyền thoại cốt cá Ông Nam Hải lụy vào bờ biển Phan Thiết, trong
đó phần xác ông được thờ phụng tại Vạn Thủy Tú, phần linh hồn hóa thân thành chàng trai chài lưới thấu hiểu được những nỗi niềm, khó khăn vất cả của người con dân xứ biển nên đã ra tay cứu giúp họ khi gặp nạn trên biển. Qua show diễn Fishermen, du khách sẽ có cơ hội tiếp cận trải nghiệm đặc sắc văn hóa Phan Thiết, đồng thời thưởng thức những kỹ xảo nghệ thuật đẳng cắp không hề thua kém các show diễn khác trên thế giới.
Còn về ẩm thực, có thể nói ẩm thực tại mỗi thành phố sẽ là một nét đặc trưng riêng.
Ngoài việc dùng bữa tại các nhà hàng thì xu hướng ngồi ăn tại các vỉa hè hoặc các khu chợ đêm vẫn được ưa thích hơn. Hiện tại, trên địa bàn thành phố đang cho khai thác thí điểm tại một chợ đêm chính:
- Chợ đêm Phan Thiết: Nằm tại trực đường Nguyễn Phúc Nguyên và Nguyễn Gia Tú tại thành phố Phan Thiết (hoạt động từ 17h – 23h hằng ngày). Tại đây có khoảng gần 200 quầy hàng sẵn sàng phục vụ, là nơi trưng bày kinh doanh nhiều mặt hàng lưu niệm, thủ công mỹ nghệ, thời trang... Đặc biệt tại đây, là nơi bán rất nhiều đặc sản của Bình Thuận như: bánh quai vạc (bánh bột lọc), bánh căn, gỏi cá, hải sản đã chế biến... Với sự nhộn nhịp của các âm thanh rao bán cùng tiếng cười đùa của du khách, chắc hẳn đây sẽ là một hoạt động du lịch đêm thú vị cho các du khách quốc tế lẫn nội địa.
Với nhóm khách quốc tế, họ sẽ thường thích một điểm đến hiện đại, sôi động, nhộn nhịp và hào nhoáng. Hiện nay, nhằm đáp ứng nhu cầu giải trí về đêm của khách quốc tế, nhiều quán bar/club tại khu vực Hàm Tiến, Mũi Né đang được đầu tư xây dựng và phát triển một cách vượt trội tuy nhiên chỉ được giới hạn mở đến (1-2h đêm). Ở trục đường Nguyễn Đình Chiểu, có rất nhiều mô hình bar phục vụ cho đối tượng khách nước ngoài thu nhập từ tầm trung đến cao như Nirvana Beach club, The Lodge Pub, Line up Bar, Chameleon Beach Bar Dance, Hanna Beach... Tại đây, có nhiều phong cách khác nhau như không gian giải trí cùng âm nhạc sôi động, không gian lãng mạn với những bản nhạc nhẹ nhàng, hoặc không gian nhẹ nhàng cùng với sự rì
rào của sóng vỗ... Tất cả đều có những điều rất riêng tạo nên một không gian đầy sắc màu cho trục đường Nguyễn Đình Chiểu tại Mũi Né.
Hình 2. Du khách thưởng thức đồ uống trong các quán bar/club tại Mũi Né Với những du khách có nhu cầu giải trí qua phim ảnh, cụp rạm duy nhất tại thành phố Phan Thiết chính là cụm rạp Lotte. Vì là cụm rạp duy nhất tại thành phố nên rất được du khách cũng như dân bản địa ưa chuộng. Ngoài ra, với vị thế về thương hiệu, chất lượng rạp phim cũng như giá tiền nên cụm rạp Lotte luôn được ưu tiên lựa chọn cho việc giải quyết nhu cầu giải trí qua phim ảnh
Ngoài ra, trong vòng 2 năm trở lại đây, với sự tham gia đầu tư của tập đoàn Novaland tại khu vực phường Tiến Thành của thành phố Phan Thiết. Một số resort cũng như khu vui chơi mọc lên tạo sự đa dạng cho hoạt động vui chơi tại thành phố Phan Thiết.
Tuy nhiên, để đánh giá sâu vào hoạt động du lịch về đêm tại khu vực này có thể nói là rất “nghèo nàn” do chưa được chú trọng đầu tư hết tiềm năng. Tại khu vực này,
về đêm chỉ có từ 4-5 quán café, bar mở cửa phục vụ du khách (đóng cửa lúc 12h khuya), du khách thậm chí còn không có lựa chọn mua sắm hay ăn uống (do các cơ sở mua sắm đều đã đóng cửa lúc 18h). Hoạt động duy nhất là dạo biển hoặc tự túc chế biến hải sản trước sân cơ sở lưu trú.
Trong quá trình tham gia khảo sát thực địa tại thành phố Phan Thiết, tác giả có tham khảo một số ý kiến khách du lịch. Theo chị Bùi Quỳnh Như (du khách từ Quận 7, TPHCM) chia sẻ rằng: “Về đêm tại Mũi Né rất thiếu chỗ chơi, đa phần chị đều ăn uống hải sản ở một số quán ăn ven đường sau đó dạo dọc bờ biển ngắm biển về đêm, không có nhiều việc để làm sau khi trời tối nên thường 10h tối chị sẽ quay trở về cơ sở lưu trú để nghỉ ngơi”. Anh Huỳnh Vĩ Kiệt (du khách từ Nha Trang) có đánh giá:
“Đa phần tại thành phố Phan Thiết, về đêm chỉ là các hoạt động ăn uống nhỏ lẻ ở một số quán ăn, anh cũng chưa thấy có sự khác biệt gì mới so với các thành phố khác. Khi mà Thái Lan hay Đài Loan họ phát triển rất tốt các mô hình chợ đêm cùng các lễ hội Carnival rất sôi động, anh cũng hi vọng Phan Thiết sẽ “bật đèn xanh” và phát triển các mô hình này nhanh chóng”.
Nhìn chung, đánh giá tổng thể cho hoạt động du lịch về đêm tại thành phố Phan Thiết hiện nay chưa thật sự đa dạng, nhưng có sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, có sự tiếp thu cái mới và phát triển những giá trị văn hóa bản địa. Tuy nhiên, các sản phẩm vẫn còn quá kém hấp dẫn. Đa số phục vụ mang tính nhỏ lẻ, chưa thật sự đồng bộ, nhiều nhà cung cấp dịch vụ mang tính tự phát và thiếu sự quản lý, kiểm soát chặt chẽ từ chính quyền.
d. Quảng bá hình ảnh du lịch đêm tại thành phố Phan Thiết
Trên cơ sở là một thành phố lớn về du lịch biển, chiếm gần 10 triệu lượng khách trong năm 2023 (Theo cục Thống kê tỉnh). Để có được thành quả đó, một trong những yếu tố chủ chốt quan trọng chính là UBND tỉnh Bình Thuận cùng Sở VH, TT&DL tỉnh Bình Thuận đã chú trọng tăng cường công tác xúc tiến du lịch, quảng bá với