Thiazolidin là loại dị vòng no 5 cạnh chứa hai dị tố nitơ (N) và lưu huỳnh (
13 S) ở các vị trí số 1 và số 3:
Khi gắn thêm nguyên tử oxi lên cacbon ở vị trí số 4 của vòng thiazoliđin, ta đƣợc cấu trúc của phân tử thiazoliđin-4-on.
Trong đề tài nghiên cứu này, chúng tôi quan tâm đến dị vòng 1,3- thiazolidin-4-on.
1.3.1.Tổng hợp vòng thiazolidin-4-on
Phương pháp chung để tạo vòng 1,3-thiazolidin-4-on là thực hiện phản ứng ngƣng tụ azometin hoặc hidrazon với axit thioglycolic :
Z-CH=N-Y + HS-CH(R)COOH
S N Y
R
Z O
Ngoài ra, các tác giả ở công trình [10] đã thực hiện đóng vòng 1,3-thiazolidin- 4-on nhờ phản ứng kết hợp ba hợp phần: amin, hợp chất cacbonyk và axit thioglicolic:
S N R1
R2 O
R1 - NH2 + R2 -CHO + HSCH2COOH
Gần đây, Roomulo và các cộng sự [34] tiến hành tổng hợp thiazolidin-4-on chứa nhóm chức hoạt động bằng cách trộn hỗn hợp đồng số mol giữa 4- phenylthio semicacbazit với andehit hoặc xeton trong dung môi thích hợp ở điều kiện thường, phản ứng thường xảy ra trong 8 giowg với hiệu sust đạt 70-83%. Tuy nhiên tác giả không đề cập đến dung môi để thực hiện phản ứng. Những sản phẩm này đều chứa những nhớm chức hoạt động có thể dùng đƣợc để thực hiện các chuyển hóa tiếp theo. Ví dụ:
14
S N N
O H2NHN NHPh
S
+ MeOOC COOMe
CR1R2
MeOOC Ph-N
R1 R2 O
Với R1: Me, Et, 4-MePh, 4-MeOPh, 4-NO2Ph, 3-NO2Ph, 3-BrPh ; R2 : H, Me . 1.3.2. Hoạt tính sinh học của các thiazolidin-4-on
Hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm: Tác giả công trình [14] đã nghiên cứ hoạt tính kháng khuẩn với dòng Bacillus subtilis và Escherichia coli của các dẫn xuất ở vị trí số 2 và số 3 của vòng thiazolidin-4- on với nhiều nồng độ khác nhau.
Tác giả nhận thấy khi thêm hai nguyên tử flo vào vị trí số 2 và số 6 thành 2-( 2,6- difluorophenyl)-3-[2-(1-hidroxixiclohexyl)-2-(4-metoxiphenyl)etyl]thiazolidin-4-on có tác dụng làm tăng đáng kể khả năng ức chế đối với chủng khuẩn đƣợc thử.
Hoạt tính kháng virut HIV
Các tá giả ở công trình [9] đã thông báp khả năng ức chế sự nhân bản đối với virut HIV của 2,3- diaryl-1,3-thiazolidin-4-on ở nồng độ nanomol. Các chất này có tác dụng làm ức chế quá trình sao chép ngƣợc đối với các enzim có tác dụng thiết yếu trong việc nhân bản các virut gây suy giảm miễn dịch ở người nhiễm HIV. Kết quả nghiên cứu của các tác giả cũng cho thấy khả năng chống HIV của 2,3- diaryl- 1,3-thiazolidin-4-on tăng gấp 10 lần 1-aryl-1H,3H-thiazolo[3,4-a]benziimidazole và dẫn xuất của nó.
Hoạt tính kháng lao: Đại dịch AIDS và triệu chứng nhờn thuốc của các vi khuẩn lao đang là mối quan tâm hàng đầu của ngành Y tế của các nước trên thế giới. Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu của các nhà kho học về vấn đề này nhằm tìm ra các hợp chất mới có tác dụng tương tự như Streptomycin hoặc Phthivazid đã đƣợc dùng để chữa trị bệnh lao phổi. Ví dụ Sadashiva và các cộng sự trong công trình [28] đã dùng mộ số dãn xuất của 2-iminothiazolidin-4-on để gây
15
độc tính đối với các vi khuẩn gây bệnh lao đã kháng thuốc mặc dù các chất này có hiệu quả chƣa cao.
Tong công trình [11], tác giả nghiên cứu hoạt tính chống vi khuẩn Myobacterium (H37Rv) gây hiện tượng kháng thuốc chống lao ở người thu được một số dẫn xuất thiazolidin-4-on gây ức chế sự phát triển của chủng khuẩn kháng lao trờn cơ thể người ở nồng độ 12,5 àg/mL.
Hoạt tính chống ung thƣ : Trong công trình [8], tác giả đã chọn ra 10 hợp chất có hoạt tính với tế bào được chọn ra từ 372 thiazolidin-4-on có cấu trúc tương tự nhau. Các hợp chất này ít độc hại với cơ thể người, có khả năng tiêu diệt chọn lọc cả những tế bào không nhỏ của dòng tế bào ung thƣ phổi H460. Một số dẫn xuất của 2-phenylliminothiazolidin-4-on có tác dụng ức chế mạnh sự tăng trưởng của các dòng tế bảo ung thư ruột kết của người như dòng HCT-116, HCT-8, H-630.
Tác động tới hệ tim mạch : Nghiên cứu ảnh hưởng đến hệ tim mạch của một loạt dẫn xuất tạo ra từ axit 2-xiclopentyl/ ( xiclohexylimino)-3-arylthiazoliđin-4-on- 5-ylaxetic đối với hệ tim mạch của mèo đưuọc đề cập trong công trình [15]. Kết quả thu đƣợc một số dẫn xuất của thiazolidin-4-on đều gây hạ huyết áp ở các mức độ khác nhau trong khoảng thời gian 15 phút.