H hình thái c*a sông ven bi0n

Một phần của tài liệu địa mạo bờ biển việt nam (Trang 182 - 187)

Do ��c �i�m c�u trúc ��a ch�t, ��a hình �ư�ng b� và các y�u t�

��ng l�c c�a sông và ��ng l�c bi�n th�hi�n qua s�tác ��ng tương h� b�i l�ng c�a v�t li�u phù sa sông, bi�n, các c�a sông ven bi�n Nam Trung b� và Nam b�có nh�ng nét riêng bi�t c�a mình. Hình thái các c�a sông khác v�i các hình thái v�ng v�nh và ��m phá là luôn b�bi�n��i theo th�i gian. Các c�a sông luôn luôn b�bi�n��ng thay ��i theo mùa và ph� thu�c vào tác ��ng c�a ��ng l�c sông bi�n mà chúng có nh�ng hình thái khác nhau:

Các c a sông nh mi n núi

��c �i�m c�a các c�a sông này có kích thư�c không �áng k�, dòng ch�y nh�,�� d�c lòng sông l�n, ít phù sa. Tr�m tích c�a sông ph�n l�n có thành ph�n c�h�t thô, ch�y�u cu�i t�ng. Các c�a sông này phân b� ch� y�u � vùng b� bi�n t�nh Qu�ng Ninh và m�t s�

vùng b�bi�n các t�nh mi�n Trung. Chúng ��tr�c ti�p vào bi�n ho�c vào th�y v�c��m phá và v�ng v�nh.

C a sông d ng m phá, mà �i�n hình là c�a sông Hương � Th�a - Thiên - Hu�. ��c �i�m nư�c sông Hương trư�c khi �� ra bi�n ph�i thông qua m�t��m nư�c l�n. Phía ngoài ��m giáp bi�n là m�t h�th�ng c�n cát dài d�c b�ch�n ng�n gi�a bi�n và l�c��a b�i vựng th�y v�c ��m phỏ. ��m thụng v�i bi�n l một s� cửa hẹp Thu�n An và TưHi�n. Dòng chảy vựngc�a khụng �n��nh,��c bi�t vào nh�ng lúc tri�u cư�ng. D�ng c�a sông ��m phá này thư�ng hay có s� bi�n ��ng v� chuy�n c�a. Ngoài c�a sông Thu�n An ��c trưng ra, chúng ta còn g�p các c�a sông khác nhưc�a sông Trư�ng Giang Tam K�(Qu�ng Nam), c�a sông Trà C�u (Qu�ng Ngãi).

Ch%&ng IX. Các h a m o ng b bi n Vi t Nam 165

Cửa sông b ch n d ng th c th là d�ng cỏc c�a sụng khi dũng ch�y ti�n g�n ra sát bi�n thì b� ��i hư�ng ch�y song song v�i hư�ng

�ư�ng b�bi�n. Nguyên nhân t�o thành các d�ng c�a sông này là do lưu lư�ng dòng ch�y sông nh�, ít phù sa, các bar cát ch�n c�a phía ngoài phát tri�n m�nh và d�ch chuy�n c�a khi có l�l�n.�i�n hình các c�a sông ki�u này là các c�a sông B�ng, sông Cái, sông L�i Giang, sông Bàn Th�ch phân b� �vùng b�bi�n Ninh Thu�n, Bình Thu�n.

C a sông d ng bao t (Liman): �ây là d�ng c�a sông ��c�áo thư�ng g�p�vùng b�bi�n Trung B�.��c�i�m c�a sông này là có hình dáng gi�ng cái bao t�. C�a sông h�p và nông. Hai mép b�c�a sông giáp bi�n thư�ng là các doi cát d�ng �uôi sam, phát tri�n ��i l�p nhau và d�n d�n khép, l�p c�a sông.Lư�ng bùn cát tích t�hàng n�m � c�a thư�ng r�t l�n, gây khó kh�n t�u thuy�n ra vào c�ng trong sông. Các c�a sông này thư�ng xuyên ph�i n�o vét lòng � vùng c�a sông. Ph�n l�n trong vùng h� lưu các sông thư�ng hình thành nhi�u c�n cát, bãi cát �gi�a sông, gây c�n tr�dòng ch�y khi có l� tràn v�. �i�n hình là các c�a sông Trà Khúc (Qu�ng Ngãi), c�a sông �à R�ng (Phú Yên), c�a sông Kinh Dinh (Phan Rang). � các c�a sông vùng này thư�ng ch�u áp l�c c�a n�ng lư�ng sóng bi�n c�c l�n và dòng VCBC ngang t�bi�n vào b�m�nh.

C a sông hình ph$u (estuary): Các c�a sông hình ph�u thư�ng phát tri�n �các vùng có th�y tri�u và có s� thi�u h�t phù sa mang t�i�vùng c�a sông. ��c�i�m hình thái c�a sông d�ng hình ph�u là c�a r�ng và sâu. Các c�a sông hình ph�u �i�n hình là c�a B�ch

��ng, c�a Nam Tri�u (B�c B�) c�a Soài R�p thu�c h� th�ng sông

��ng Nai - Sài Gòn � Nam B� và m�t s� c�a sông khác như c�a sông Long Ngh�a (Tuy Phong), c�a Hà Liên (Khánh Hòa), c�a Sa K�(Qu�ng Ngãi) thu�c b�bi�n mi�n Trung. (�nh 25)

Lê Xuân H ng

166

Cửa sông delta

Ki�u c�a sông delta ��c trưng là sông H�ng �B�c B�và c�a sông C�u long �Nam b�các c�a sông này thư�ng có các c�n cát, bãi cát ng�m ch�n c�a. Ngu�n cung c�p c�a các c�n, bãi này ch� y�u là aluvi c�a các sông mang ��n. Các c�a sông thư�ng có hình d�ng

�ư�ng b�l�i v�phía bi�n (�nh 26). Ngư�c v�i c�a sông hình ph�u

“estuary” là các c�a sông delta sông H�ng, sông Thái Bình, sông Ti�n, sông H�u có lư�ng phù sa phong phú, s� b�i l�ng � các c�a sông l�n thư�ng c�n tr� giao thông �ư�ng th�y. Cùng v�i lư�ng bùn cát v�n chuy�n d�c b� t� b�c xu�ng nam c�a phù sa thu�c h�

th�ng sông C�u Long và bùn cát, �áy �ư�c mang t� �áy bi�n l�n, mi�n ��t m�i Cà Mau hàng n�m �ã b�i ��p r�t l�n. M�i Cà mau m�i n�m l�n ra bi�n kho�ng 100-150m. S�khác bi�t gi�a delta sông H�ng và sông C�u Long là � ch� các c�a sông Ti�n Giang, H�u Giang thư�ng có các c�n cát ch�n c�a lùi vào phía bên trong c�a sông, còn �c�a sông H�ng Thái Bình thì các c�n cát ch�n c�a hoàn toàn n�m � ngoài bi�n. S� khác bi�t này ch�ng t� �i�u ki�n hình thành và phát tri�n c�a hai vùng c�a sông hoàn toàn khác nhau v�

��ng l�c sông - bi�n và ho�t ��ng Tân ki�n t�o. Chính vì v�y khi thi�t k�xây d�ng các công trình bi�n c�n quan tâm ��n�i�u�ó,��c bi�t��i v�i các công trình giao thông �ư�ng th�y.

nh 25: C a sông hình phEu Soài RNp t nh TiOn Giang thuPc châu thQ sông C u Long Nam BP

C�a Soài R�p

Ch%&ng IX. Các h a m o ng b bi n Vi t Nam 167

nh 26 C a sông Delta Ba LNt vùng Nam 7nh - Thái Bình thuPc châu thQsông HCng

C�a Ba L�t

Lê Xuân H ng

168

Ch ng IX ... 153

CÁC H A M O NG B BI N VI T NAM ... 153

1. H hình thái v#ng v$nh ... 153

1.1. Các v�ng v�nh�ư�c hình thành và phát tri�n do xâm th�c - ki�n t�o - mài mòn ... 153

1.2. Các v�ng v�nh �ư�c thành t�o ch�y�u do mài mòn - bóc mòn và c�n ��n cát n�i ��o... 155

1.3. Các v�ng v�nh �ư�c hình thành và phát tri�n do xâm th�c - mài mòn ... 157

2. H hình thái %&m phá ... 158

3. H hình thái c*a sông ven bi0n ... 164

Ch��ng X

HI�N TR�NG XÓI L� VÀ B�I T� - S� BI�N

Một phần của tài liệu địa mạo bờ biển việt nam (Trang 182 - 187)

Tải bản đầy đủ (PDF)

(303 trang)