I. Mục tiêu bài học 1. Kiến thức
- Nêu được sự xuất hiện của các quốc gia cổ đại phương Tây.
- Trình bày sơ lược về tổ chức và đời sống xh của các quốc gia cổ đại phương Tây.
2. Kĩ năng
HS thấy mối quan hệ logic giữa điều kiện tự nhiên và sự phát triển kinh tế ở mỗi khu vực.
3.Thái độ
HS thấy rõ sự bất bình đẳng trong xã hội có giai cấp.
II. Chuẩn bị 1. Giáo viên
Bản đồ thế giới, lược đồ các quốc gia cổ đại phương tây, tư liệu có liên quan
2. Học sinh
Soạn bài, chuẩn bị tài liệu có liên quan III. Phương pháp
Thảo luận, trực quan, vấn – đáp, diễn giảng, phân tích…
IV. Hoạt động dạy học 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ
? Các quốc gia cổ đại phương Đông được hình thành ở đâu và từ bao giờ?
Vì sao các quốc gia này lại hình thành trên lưu vực các con sông lớn?
- Từ cuối thiên niên kỷ IV- đầu thiên niên kỷ III TCN các quốc gia cổ đại phương Đông được hình thành ở: Ai Cập, Lưỡng Hà, ấn Độ, Trung Quốc .Hình thành trên lưu vực các con sông lớn.Kinh tế chính là nông nghiệp.
- Vì: Điều kiện tự nhiên thuận lợi, đất đai mầu mỡ, dễ trồng trọt.
3. Bài mới
Giới thiệu bài mới
Sự xuất hiện nhà nước không chỉ xảy ra ở phương Đông, nơi có điều kiện thuận lợi mà còn xảy ra ở cả phương Tây, những vùng khó khăn. Vậy ở nơi này những nhà nước đầu tiên đã hình thành như thế nào. Chúng ta tìm hiểu bài hôm nay.
Hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy và trò Nội dung Hoạt động 1: Cá nhân/lớp
?: Các quốc gia cổ đại phương Tây được hình thành ở đâu, từ bao giờ?
GV: Treo bản đồ các quốc gia cổ đại
1. Sự hình thành các quốc gia cổ đại phương Tây.
- Thời gian xuất hiện: đầu thiên
phương Tây yêu cầu hs lên xác định tên các quốc gia cổ đại phương Tây.
HS: xác định.
GV: Tiết trước chúng ta đã được biết, các quốc gia cổ đại phương Đông được hình thành trên lưu vực các con sông lớn, đất đai màu mỡ, thuận lợi cho việc trồng lúa nền kinh tế chính của các quốc gia cổ đại phương Đông là nông nghiệp. Vậy còn ở
phương Tây?
?: Em hãy cho biết điều kiện tự nhiên ở phương Tây như thế nào?
HS: Trả lời.
GV: Địa hình đồi núi vừa hiểm trở, đi lại khó khăn vừa ít đất trồng, chủ yếu là đất đồi khô cứng. Chính vì thế nó chỉ thuận lợi cho việc trồng cây lưu niên như :nho, ô liu…
?: Nền tảng kinh tế chính của các quốc gia cổ đại phương Tây là gì?
HS: Trả lời.
GV: Rô ma và Hi lạp có biển bao bọc, bờ biển khúc khuỷu tạo ra nhiều vịnh, nhiều hải cảng tự nhiên an toàn, thuận lợi cho tàu bè đi lại vùng biển, có nhiều đảo nằm rải rác tạo thành 1 hành lang nối giữa lục địa với các đảo vùng tiểu á => Sự phát triển của nghề thủ công và điều kiện địa lí thuận lợi làm cho ngành thương nghiệp được mở
mang. Người Rô ma và Hi lạp mang các sản phẩm thủ công: rượu, dầu sang L.Hà, Ai Cập… bán,-> mua lúa mì, súc vật => Như vậy, cùng với sự ra đời của các quốc gia cổ đại phương Đông, các quốc gia cổ đại phương Tây cũng được hình thành…Song điều kiện tự nhiên và kinh tế các quốc gia này không giống nhau.
?: Em hãy chỉ ra sự không giống nhau đó?
HS: Trả lời
GV: + P.Đông: ven sông, đất đai màu mỡ -
> k.tế nông nghiệp là chính.
+ P.Tây: đất đai khô cứng, xung quanh là biển…Kinh tế chính là thủ công và thương nghiệp.
*KL: các quốc gia cổ đại phương Tây được
niên kỷ I TCN.
- Địa điểm: trên bán đảo Ban căng và Italia, hình thành 2 quốc gia Hi Lạp và Rô ma.
- Đời sống kinh tế:
+ Kinh tế chính: thủ công nghiệp và thương nghiệp nhất là ngoại thương.
+ Ngoài ra họ còn trồng 1 số loại cây như : ôliu, cam, chanh,…
hình thành trên bán đảo Ban căng và I ta li a, điều kiện tự nhiên chỉ thuận lợi cho phát triển kinh tế thương nghiệp và thủ công nghiệp.
* GDMT: Điều kiện tự nhiên ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế và cuộc sống của con người. Vì vậy, chúng ta cần có y thức bảo vệ thiên nhiên để bảo vệ cuộc sống của chúng ta.
Hoạt động 2 :Cá nhân /lớp
?: Sự phát triển kinh tế đã dẫn đến sự hình thành những giai cấp nào?( Chủ nô và nô lệ)
?: Chủ nô họ là ai, sống như thế nào?
HS: Trả lời.
GV: Chủ nô gồm chủ xưởng, chủ lò…họ sống sung sướng, không phải lao động chân tay… Chủ nô chỉ làm việc trong các lĩnh vực chính trị, khoa học, XH , họ sử dụng và bóc lột sức lao động của đông đảo nô lệ.
?: Lực lượng sản xuất chính trong xã hội là ai? Cuộc sống của họ như thế nào?
HS: Trả lời.
GV: Nô lệ, họ phải lao động cực nhọc trong các trang trại, xưởng thủ công, khuân vác và bị áp bức bóc lột nặng nề… Chính vì thế mà chủ nô nuôi nhiều nô lệ để hằng ngày cho thuê lấy tiền, để sinh con như 1 hình thức kinh doanh. Nô lệ là lực lượng sản xuất chính trong XH, phần lớn họ là người nước ngoài, số đông là tù binh bị bắt đem ra chợ bán như một súc vật. Nô lệ ở Hi lạp, Rô ma đông gấp nhiều lần chủ nô, họ được sử dụng trong mọi lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn hoá, nhiều ca sĩ, vũ nữ, nhạc công giỏi là nô lệ.
Nô lệ là tài sản của chủ nô, họ không có quyền, có gia đình và tài sản riêng. Chủ nô có quyền giết nô lệ. Họ gọi nô lệ là "những công cụ biết nói'' .
?: Nhắc lại cơ cấu XH của các quốc gia cổ đại phương Đông gồm những tầng lớp nào?
( Nông dân, nô lệ, quý tộc.) GV: Khắc sâu sự khác nhau này.
2. Xã hội cổ đại Hi Lạp, Rô-ma gồm những giai cấp nào?
- XH : gồm 2 tầng lớp chính :
+ Chủ nô :gồm chủ xưởng, chủ các thuyền buôn, chủ các trang trại… rất giàu, có thế lực về chính trị,sở hữu nhiều nô lệ.
+ Nô lệ : Rất đông, là lực lượng lao động chính, bị chủ nô bóc lột và đối xử rất tàn bạo
?: Bị đối xử như vậy họ đã làm gì?
HS: Trả lời.
GV: Bỏ trốn, phá hoại sản xuất, khởi nghĩa vũ trang điển hình là cuộc khởi nghĩa của nô lệ Xpác-ta-cút lãnh đạo vào năm 73-71 TCN ở Rô –ma.
*KL: Xã hội cổ đại Hi lạp, Rô ma gồm 2 giai cấp: chủ nô và nô lệ. Chủ nô có quyền lực, bóc lột, làm giàu trên sức lao động của nô lệ. Nô lệ là lực lượng sản xuất chính, bị bóc lột thậm tệ, là tài sản, là công cụ của chủ nô
Hoạt động 3: Nhóm.
GV: Tổ chức cho hs thảo luận nhóm 3'
?: Em hiểu thế nào là XH chiếm hữu nô lệ?
HS: Thảo luận trình bày
GV: Là xã hội có 2 giai cấp cơ bản chủ nô và nô lệ, một xã hội dựa trên lao động của nô lệ và bóc lột nô lệ.
4. Chế độ chiếm hữu nô lệ - Là xã hội có 2 giai cấp cơ bản chủ nô và nô lệ, 1 xã hội dựa trên lao động của nô lệ và bóc lột nô lệ.
4. Củng cố.
Sự hình thành của các quốc gia cổ đại phương Tây Hy Lạp, Rô ma, điều kiện tự nhiên, đặc điểm kinh tế, cơ cấu xã hội, thể chế nhà nước .
? Nền k.tế của các quốc gia cổ đại phương Đông là sản xuất nông nghiệp, còn các quốc gia cổ đại phương Tây chủ yếu là kinh tế công thương. Vì sao có sự khác nhau đó?
( Khác nhau về điều kiện tự nhiên, về kinh tế.) 5. Hướng dẫn học tập:
- Học bài cũ: Trả lời câu hỏi trong SGK.
- Chuẩn bị bài mới: Đọc trước bài, xem kênh hình và tập mô tả. - Sưu tầm tranh ảnh văn hoá cổ đại.
- Làm bài tập: .
? So sánh sự khác nhau giữa các quốc gia cổ đại phương Đông và P.Tây về K.tế, cơ cấu xã hội, thể chế nhà nước.
Quốc gia cổ đại
Kinh tế chính Cơ cấu xã hội Thể chế nhà nước Phương Đông
Phương Tây
Nông nghiệp Công thương
3 tầng lớp: nông dân, quý tộc, nô lệ.
2 g/cấp chính:chủ nô, nô lệ
Chế độ quân chủ chuyên chế.
Dân chủ chủ nô.
V. Rút kinh nghiệm:
Ngày soạn: 21/9/2017 Tiết 6 - Bài 6