CHƯƠNG IV: LẬP TRÌNH TRÊN MICROSOFT EXCEL
3. Xây dựng hàm mới trong Excel
3.2. Tạo hàm mới bằng VBA
Trong quá trình tính toán với các bảng tính, người ta thấy rằng luôn tồn tại một nhu cầu: giá trị trong một ô nào đó sẽ được tính dựa vào hai yếu tố:
Tính theo một hoặc nhiều công thức hoặc theo một trình tự logic nào đó.
Việc tính toán cần phải dựa trên những thông số bên ngoài khác.
Nếu đối chiếu hai yếu tố trên với cấu trúc của một hàm (ở mục trước) ta có thể thấy rằng nhu cầu trên chỉ có thể được giải quyết một cách thỏa đáng với việc sử dụng hàm. Hơn nữa, khi sử dụng hàm, việc sử dụng lặp cho nhiều ô hoặc hiệu chỉnh nội dung tính toán sau này đều rất thuận tiện so với việc không dùng hàm (tính trực tiếp trong ô). Chính bởi ưu điểm này mà hàng loạt hàm đã được Excel xây dựng sẵn và phân loại theo nhóm để tạo thuận tiện cho người dùng.
Một câu hỏi đặt ra là với hơn 300 hàm có sẵn trong Excel cộng với các hàm có sẵn trong VBA, tại sao lại cần phải tạo ra hàm mới? Câu trả lời rất đơn giản: để đơn giản hoá công việc. Với một chút sáng tạo, người dùng có thể tạo thêm các hàm mới phục vụ cho những nhu cầu của mình.
Không phải lúc nào các hàm có sẵn cũng có thể giải quyết được công việc của người dùng, hoặc có thể giải quyết được nhưng phải thông qua rất nhiều hàm khác nhau hoặc thực hiện theo một cách rất phức tạp. Thay vào đó, người dùng có thể tạo ra một hàm mới đảm nhận nhiệm vụ này. Hàm mới này có thể có cách thức tính toán hoàn mới, hoặc cũng có thể chỉ là việc tập hợp lại các hàm sẵn có để tạo thành một hàm đơn giản hơn. Càng đơn giản, càng dễ hiểu, dễ nhớ và dễ sử dụng.
Lấy ví dụ như trong Excel, có cung cấp một bộ công cụ có tên là Lookup. Bộ công cụ này cho phép người sử dụng tiến hành tra bảng 2 chiều một cách dễ dàng. Nhưng việc tra bảng và nội suy không thể thực hiện được nhờ bộ công cụ này. Vì thế, xây dựng một hàm mới dùng để tra bảng và nội suy 2 chiều sẽ là một công cụ tốt phục vụ cho quá trình tính toán, nhất là đối với ngành công trình.
Excel cho phép xây dựng các hàm mới bằng VBA, và đặc biệt, việc sử dụng các hàm mới này
http://www.ebook.edu.vn Trả về một giá trị nào đó, tương tự như hàm có sẵn trong Excel;
Hàm mới có thể sử dụng như một chương trình con trong VBA, nghĩa là nó vừa có thể sử dụng trong bảng tính (trong các ô), đồng thời có thể sử dụng trong các chương trình viết bằng VBA.
3.2.2. Cấu trúc hàm
Thực chất, hàm là một chương trình con dạng Function. Khác với Macro, hàm là chương trình con có giá trị trả về và có thể có tham số.
Khi tạo hàm mới, người sử dụng cần phải tuân thủ theo dạng thức khai báo như sau:
[Public/Private] Function Tên_hàm([DSách_tham_số])[as kiểu_dữ_liệu]
[Câu_lệnh]
[Tên_hàm = biểu_thức]
[Exit Function]
[Câu_lệnh]
[Tên_hàm = biểu_thức]
End Function
Trong đó:
Public: (tuỳ chọn) là từ khoá biểu thị phạm vi của hàm, hàm có thể được sử dụng ở bất kỳ đâu trong tất cả các dự án VBA hiện có. Khi có từ khoá Public, tên hàm sẽ được hiển thị trong danh sách hàm của Excel.
Private: (tuỳ chọn) là từ khoá biểu thị phạm vi của hàm, hàm chỉ có thể được sử dụng bên trong mô-đun có chứa hàm đó. Khi có từ khoá Private, tên hàm sẽkhôngđược hiển thị trong danh sách hàm của Excel, nhưng người sử dụng vẫn có thể dùng hàm này trong bảng tính một cách bình thường.
CHÚ Ý Nếu không khai báo phạm vi cho hàm (từ khoá Public/Private), thì mặc định, hàm sẽ có phạm vi là Public.
Function: (bắt buộc) là từ khoá báo hiệu bắt đầu một hàm.
Tên_hàm: (bắt buộc) là tên của hàm, cách đặt tên hàm tương tự như cách đặt tên của biến.
Tên_hàm sẽ được sử dụng như là biến trong toàn bộ hàm, khi hàm kết thúc giá trị trả về của hàm chính là giá trị đã gán cho biến Tên_hàm cuối cùng.
Danh_sách_tham_số: (tuỳ chọn) là danh sách các tham số đầu vào của hàm. Các tham số được phân cách với nhau bằng dấu phNy.
Kiểu_dữ_liệu: (tuỳ chọn) quy định kiểu giá trị trả về của hàm. Nếu không quy định kiểu dữ liệu, hàm sẽ có kiểu dữ liệu mặc định là Variant.
Exit Function: (tuỳ chọn) là câu lệnh dùng để kết thúc hàm ngay lập tức (cho dù phía sau câu lệnh này vẫn còn các khối lệnh khác).
End Function: (bắt buộc) là từ khoá báo hiệu kết thúc một hàm.
3.2.3. Tạo hàm mới
Để minh hoạ rõ hơn cách thức tạo hàm mới, lấy ví dụ tạo một hàm rất đơn giản: hàm tính diện tích hình chữ nhật. Hàm này có tên là Dien_tich, với hai tham số đầu vào là chiều rộng và chiều cao. Kiểu dữ liệu của các tham số là kiểu số thực và giá trị trả về của hàm cũng là kiểu số thực.
to m#t hàm mi, th"c hin theo các bc sau:
1. Khởi động VBAIDE. Trong trình đơnTools, chọn mụcMacroVisual Basic Editor;
2. Trong trình đơn Insert, chọn mục Module để tạo một mô-đun mới, nơi sẽ chứa hàm do người dùng định nghĩa.
3. Trong trình đơnInsert, chọn mụcProcedure…để hiển thị hộp thoạiAdd Procedure. Sau đó điền tên hàm vào mục Name, chọn kiểu chương trình con là Function và phạm vi là Public. Cuối cùng chọnOK;
Hình II-49: Hộp thoại Add Procedure.
4. Chương trình sẽ tự động phát sinh đoạn mã lệnh như sau:
Public Function Dien_Tich() End Function
5. Thay đoạn mã lệnh trên bằng đoạn mã lệnh sau:
Public Function Dien_Tich(Rong As Double, Cao As Double) As Double
‘Hàm tính diện tích hình chữ nhật Dien_Tich = Rong * Cao
End Function
6. Trong trình đơnFile, chọn mụcClose and Return to Microsoft Excelđể quay trở về màn hình chính của Excel;
7. Lúc này, hàm mà ta vừa xây dựng, có tên là Dien_Tich, đã có thể được sử dụng bình thường như các hàm khác của Excel.
http://www.ebook.edu.vn Hình II-50: Sử dụng hàm mới trong Excel.
CHÚ Ý Các bước tạo hàm mới cũng tương tự như các bước tạo Macro ở phần trước. Tuy nhiên, do hàm cần phải có giá trị trả về nên khi khai báo kiểu chương trình con cho hàm, người dùng cần phải chọn làFunction(khác với khi tạo Macro, phải chọn làSub).
Thông thường, với yêu cầu tính toán trên không nhất thiết phải tạo hàm mới, đây chỉ là một đoạn ví dụ rất đơn giản nhằm minh hoạ cách thức tạo hàm và cấu trúc của hàm. Để hiểu rõ hơn về hàm, ta cùng xem lại đoạn mã trên:
Public Function Dien_Tich(Rong As Double, Cao As Double) As Double
‘Hàm tính diện tích hình chữ nhật Dien_Tich = Rong * Cao
End Function
Ở dòng đầu tiên, được bắt đầu bằng từ khoá Public, do vậy tên hàm sẽ được hiển thị trong danh sách hàm trong Excel (được hiển thị khi nhập dấu bằng vào ô và bấm phím Shift+F3).
Tiếp sau đó là từ khoáFunction(chứ không phải làSub như Macro) và tên hàm,Dien_Tich. Hàm có hai tham số, nằm giữa hai dấu ngoặc đơn, là RongvàCao, và đều có kiểu số thực. Từ khoáAs Doubleở cuối xác định kiểu trả về của hàmDien_Tichlà kiểu số thực.
Ở dòng thứ 2, đơn giản chỉ là một dòng chú thích vì được bắt đầu bằng dấu phNy trên (‘).
Ở dòng thứ 3, giá trị của hàm được tính dựa trên hai tham số đầu vào là Rong và Cao.
Hàm được kết thúc bằng câu lệnhEnd Function.
CHÚ Ý Khi xây dựng hàm mới, cần phải chú ý sự khác biệt giữa hàm gọi từ các chương trình con trong VBA và hàm sử dụng trong bảng tính. Các hàm sử dụng trong bảng tính mang tính “bị động”, tức là không thể thao tác trên các vùng dữ liệu hoặc thay đổi nội dung nào đó trong bảng tính.
Nếu người dùng cố tạo một hàm mà trong đó có thay đổi định dạng của một ô, như màu nền chẳng hạn, thì những hàm như vậy sẽ không thực hiện được, và hàm sẽ luôn trả về giá trị lỗi.
Như vậy, khi tạo hàm mới cần ghi nhớ: Hàm chỉ đơn giản là trả về một giá trị nào đó;
Hàm không thể thực hiện thao tác làm thay đổi đối tượng.