Ề KÍNH TẾ THỊ TRƯỜNG C6 chế quản lý ình tế thời kỹ trước đi mới
9) Nhu cáu đổi mới cơ chế quán lý kinh tế
Dui ép lực của tnh thế khách quan, nhằm thoát khổi không hoãng kinh tế - xã hội, chúng ta đã có những bước cải tiến nền kính tế theo hưởng thị trường, tuy nhiên còn chưa toàn điện, chưa tiệt để. Đó là khoán sản phẩm trong nông nghiệp theo Chỉ thị #5 100-CT/TW của Ban Bí thự Trung, wong Khof IV; bi giá vào lương ở Long An; Nghị quyết Trứng ưng 8 khoá V (năm 1989) về giá - lượng - tiến thức hiện Nghị định số 25:CP và Nghị định số 26-CP của Chính, phủ... Đó là những căn cứ thực tế để Đăng đi đến quyết định, thay đổi về cơ bản cơ chế quản lý kinh tế hội VỊ khẳng định: "Việc bổ trí lại cơ cấu kính tế phải i đôi với đổi mới cơ chế quản lý kính tế, Cơ chế quản lý tp "Để cập sự cần thiết đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, Đại trung quan liều, bao cấp từ nhiều năm nay không tạo được động lực phát triển, làm suy yếu kinh tế xã hội chủ nghĩa,
hạn chế việc sử dụng và cải tao các thành phần kinh tế khác, kim hãm sản xuất, làm giảm năng suất, chất lượng, hiệu quả, gây rối loạn trong phân phối lưu thông, và để ra nhiều hiện tượng tiêu cục trong xã hội”. Chính vì vây,
1 Đừng Cặng sắn Việt Nasr: Vie it Ding Ton tp, Nts Chis .ị quốc gi Hà Nộ 200% t47, 395-986.
16
CỐ HH
YÉ đổi mới cơ chế ;
thi va cp bach, TT HM td think nh cậu cán 2. Sy hinh
thời đổi mọc nh Sự hy của Đăng về kind Wh rung
9) Tư duy của
đáng ng vn OE He tế tị cường nữ nụ nóc vụ
S Với thời kỳ trước đổi mới, nhận thức
‘ng to gái đam n côn đuy để dc bì tà "trường không phải lã cái riêng có của
tiển Kinh tế bàng hoá ra đời
Hk nha cò enh phy ln
TA bùng hoi với ys nibs Be, KY he SS ET
Tat hp Co id A eng tod can, dat i rn 4 ti tg tH TÔ định gn hay Hsing oO 1A Minh OE et
‘Hai li kinh tế thị trường còn tốn tại khách quan trong, thời kỷ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Kinh tế thị trường xét dưới góc độ "một kiểu tổ chức
kinh tứ là phương thức tổ chức, vận hành nền kính tế, là
phương tiên điều tiết kính tế lấy cơ chế thị trường làm cơ sở:
46 phan bổ các nguồn lực kinh tế và điều tiết mối quan hệ giữa người với người. Kinh tế thị trường chỉ đối lập với kinh tế tự nhiên, tự cấp, tự túc, chứ không đối lập với các
“chế độ xã hội. Bản,thân kinh tế thị trường không phải là đặc
trưng bản chất cho chế độ kinh tế cơ bản của xã hội. Là
thành tựu chung của văn mính nhân loại, kinh tế thị trường.
Ổn tại và phát triển ở nhiều phương thức sản xuất khác
nhau. Kính tế thị trường vừa có thể liên hệ với chế độ tư hữu, vừa có thể liên hệ với chế độ công hữu và phục vụ chơi
“chúng. Vì vậy, kinh tế thị trường tốn tại khách quan trong
thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Xây dựng và phát triển. kính tế thị trường không phải à phát triển tư bản chủ nghĩa hoặc đi theo con đường tr bản chủ nghĩ và tất nhiên, xây
dựng kinh tế xã hội chủ nghĩa công không dẫn đến phủ
định kinh tế thị trường,
Đại hội VII của Đảng (tháng 6-1991) trong khi khẳng.
“định chủ trương tiếp tục xây dựng nến kinh tế hàng hoá.
“nhiều thành phản, phát huy thế mạnh của các thảnh phản.
kinh tế vừa cạnh tranh vừa hợp tác, bổ sung cho nhau trong,
snến kinh tế quốc dân thống nhất, đã đưa ra kết luận quan.
trong ting sản xuất hằng hoá không đối lập với chủ ngha
xã hội, nó tồn tại khách quan và cắn thiết cho xây dựng chủ nghi xã hội. Đại hội cũng xác định cơ chế vận hành của
inén kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng xã.
"hội chủ nghĩa ở nước ta là "cơ chế thị trường có sự quản lý
“của Nhà nước” bằng pháp luật, kế hoạch, chính sách và các
công cụ khác. “Trong cơ chế kinh tế đó, các đơn vị kinh tế có.
quyền tự chủ sản xuất, kinh doanh, quan hệ bình đẳng, canh tranh hợp pháp, hợp tác và liên doanh tự nguyện; thị
trường có vai trò trực tiếp hướng dẫn các đơn vị kinh tế lựa
“chọn Tinh vực hoạt động và phương án tổ chức sản xuất,
kinh doanh có hiệu quả; Nhà nước quản lý nền kinh để
định hướng, dẫn đất các thành phẩn kinh tế, tạo điều kiện.
Và môi trường thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh theo cơ chế thị trường, kiểm soát và xử lý các vi phạm trong hoạt
động kinh tế, bảo đảm hài hoà giữa phát triển kinh tế với
phát triển xã hội. Tiếp tuc đường lối trên, Đại hội VIH của Đẳng (tháng
6-1936) để ra nhiệm vụ đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn.
cdiện và đồng bộ, tiếp tục phát triển nền kính tế nhiều thành.
phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà
nước theo định hưởng xã hội chủ nghĩa.
đa là có thể và cẩn thiết sử dạng kính tế thị trường để
xây dựng chủ nghề xã hội ở nước ta
Xinh tế 0 trường tên tại khách quan rong thời kỹ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Vì vậy, có thể và cần thiết sử dụng,
"kính tế thị trường để xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta.
‘GO bất kỳ xã hội nào, khí lấy thị trường làm phương tiện.
“có tính cơ sở để phân bổ các nguồn lực kinh tế, thì kinh tế thị
trường công có những đặc điểm chủ yếu sau:
~ Các chủ thể kinh tế có tính độc lập, nghĩa là có quyền.
tự chủ trong sản xuất, kinh đoanh, lỗ, lãi tự chịu.
~ Giá cả cơ bản do cung cấu điều tiết, trường.
Peat * đồng bộ và hoìn ha kinh bế có tính, mở cao và vận hành theo. Nho
"ổn có của nh tế thị trường nhơ, cong ch. uy ht can ean nT NN wh tt “Cá i aan
của Nhà MP Uy kiện toàn và sợ quắn ví mô
Vi những đặc điểm trên, kinh tế thị trường
ất lên đổi với sự phát triển kinh tế ~ xã hội. Thư đổi một do chưa thửa nhận trong đhời kỷ quá dộ on
trọng nhất của kinh lếxã hội chủ nghe, đã
STN ‘cong cụ thứ yếu bổ sung cho kế ohhh chỉ xá Chị tưng
do dé không cần thiế sử dụng kính tế thị at
bảng bai, điều hòa quan he thong quá cơ chế cụnh nh, húc cả unto ae vi cng ch did tt in 7
“Thực tế ho thấy, chủ nghũ tư bản không sinh ra kis Si tường những, đã bát Đa là Hai thế co Mậu vu
cg agi nh vế tường để phát biển Thực tin đi vite se dung kinh tế thị trường lâm, nước là cũng đã chứng mình sự cắn thiế và hiệu quả ta
1b) Turduy eda Đáng về kính tế tị trưởng.
1X cia Ding (hing 4-2001) xác định: nn kính Wf
xi tleckMsc-TS 20000 2z
‘ting quát của nước t trong thời kỷ quá độ đi lên chủ nghe
"xã hội Đồ là nền kính tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường, có sợ quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đây là bước chuyển quan trọng từ nhận thức kính tế thị trường chỉ như một công cx.
một cơ chế quản lý, đến nhận thức coi kinh tế thị trường nh một chỉnh thể, là cơ sở kinh tế của sự phát triển theo định.
ch hoi chủ nghĩa. 4
ty thé nd Kink tế tị tường đph hướng vã bội chế
"nghị? Đại hội X xác định, kính tế thị trường định hướng xÃ
bội chủ nghĩ là "một kiến sổ chức kh tế vn Đền theo 8
luật của kinh tế thị trường vừa dựa trên cơ sở và chịu sự cdất chỉ phối bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã
bội, Đại hội XII xác định: "Nên kinh tế thị trường định
"hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nến kinh tế vận hành:
đầy đỏ, đồng bộ theo các quy loật của kinh tế thị trường, “đồng thời bảo đảm định hưởng xã hội chủ nghìa phả hợp.
‘voi tứng giai đoạn phỏt iển của đất nước, Đú là nền kớnh thị trường hiện dại và hội nhập quốc tố có sự quản lý của
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghia, do Đẳng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, nhằm mục tiêu "dân giảu, nước mạnh.
ủ, văn mình”
TT Tim
'Nam có quan hệ cẫn xuất tiến bộ phà hợp với tình độ phát 18
twiển của lực lượng sản xuấ có nhiều hình thức sở hữu,
"nhiều thành phần kinh tế, trong đó kính tế nhà nude git vai
trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là một động lực quan trong của "nến kinh tế, các chủ thể thuộc các thành phắn kinh tế bình.
đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật, th trường đóng
vai tò chủ yếu trong huy động và phân bổ có hiệu quả các nguồn lực phát triển, là động lực chủ yếu để giải phóng sức
sản xuất; các nguồn lực nhà nước được phân bổ theo chiến.
lược, q8y hoạch, kế hoạch phù hợp với cơ chế thị trường. thể chế kinh lế, tạo mới trường cạnh tranh bình đẳng, mình "bạch và lành mạnh; sử dụng các công cụ, chính sách và các 'Nhà nước đồng vai trỏ định hưởng, xây dựng và hoàn thiện.
nguồn lực của Nhà nước để định hướng và điều tiết nến
"kinh tế thúc đẩy sản xuất kính doanh và bảo vệ môi trường.
thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội trong từng bước, từng. trong phát triển nh kế xã hội" chính sích phát triển. Phát huy vai trỏ làm chủ của nhân dân
"Nối kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì
trước hết, đó không phải kính tế kế hoạch hoá tập trung,
‘cling không phải là kính tế tị trường tư bản chủ nghĩ và cũng chưa hoàn toàn là kính tế thị trường xã hội chủ nghĩa,
_V chưa có đấy đủ các yếu tố xã hội chủ nghĩ. Tính "định.
"hướng xã hội chủ ngha" làm cho mô hình kinh tế tị trường LỞ nước la khác với kinh tế thị trường tơ bản chủ nghĩ.
‘KE thừa tư duy của Đại hội IX, Đại hội X, XI và XII đã.
lầm sáng tỏ thêm nội dung cơ bản của định hướng xã hội
1 Đẳng Công sản Việt Nam: Văn kiện Đại lại đại hết mản GWG ln tht XML St 02-103.
“hủ nghĩa trong phát iển kinh tế tị trường ở nước te thể hiện ở bốn tiêu chỉ lề VVề mọc địch phát triểr Mục tiên của kính tế thị trường định hướng xã hội chủ nghà ở nước ta nhằm thực hiện
“lân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bing, vin minh” gibi phông mạnh mẽ lực lượng sẵn xoất và không ngừng nàn: cao đời sống nhân dân; đẩy mạnh xoá đối giảm nghèo,
"Mục tiêu trên thể hiện rõ mọc đích phát triển kính tế vì son ngư, giải phóng lực lượng sẵn xuất, phát triển kinh tế
“để năng cao đời sống cho mọi người, mọi người đếu được hưởng những thành quả phát triển. Ở đây thể biện sự khác
iệt với mọc đích tt c vi lợi nhuận phục va lợi ch của các nhà tự bản, bảo vệ và phát triển chủ nghĩa tự bản.
Về phương hướng phát triển: Phát triển nên kinh vế với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kính tế nhằm giải phóng mọi tim năng trong mọi thành phán Tình tế, trong mỗi cá nhân và mọi vùng miền... phát huy tối đa nội lực để phát triển nhanh nền kinh tế. Trong nén Xinh tế nhiều thành phẩn, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ
đạo, là công cụ chủ yến để Nhà nước điều iết nền kinh tế:
định hướng cho sự phát triển vì mục tiêu dân giảu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn mình. Để giữ vai trò chủ đạo, kinh tế nhà nước phải nắm được các vi trí then chốt của nến kinh tế bằng trình độ khoa học, công nghệ tiến
tiến hiệu quả sản xuất kinh doanh cao chứ không phải cdựa vào bao cấp, cơ chế xin - cho hay độc quyền kính
19
ddoanh. Mặt khác, tiến lên chủ nghĩa xã 6 oi dat ra
sind atte Sh
ddan về các tư liệu sản xuất chủ yếu. wie
din ning x boi vi phn poe The big i bo vi
cặn ing gy tng ting aw ng hin ih
certains Phát biển xã hội, văn hoá, gáo đạc và đo tạo, giải quyết ih hn et hột hủ và đồng bọ
shin hog a en ce nh Họ
es tong linh vực phân phối, định hướng xã hội chủ
up hr gh cys to ge
Sean
phát triển để hay động mọi ngun lực kinh tế cho sự “chứng la còn thực hiện phân phối theo
BÉ vốn vàcác nguền lực tác a ths
'ế quản Jý: Phát huy vai trò làm chủ xã hội củ hội:
bảo đa và rồ quản ý, đến dá nên nh co Nh gạt
na hộ ngào dai s lính đạo ca Đứng, "này thể hiện vn côn, sự khác biệt cơ bản giữa kự ns giữa kinh,
tr tri chi gh ich eg ng
apres gen Pade hay mn ch cục, bạn chế mật
See shpallen eet
Hoàn thiện nhận thức và chủ
nhiều thành phần, Đại hội X khẳng định: "Trên cơ sở bạ chế” trương về nền kinh tế
“ấp sở hy (bản dân, úp thể, tự nhăn), hình thành nhiều “hình thức sở hữu và nhiều thành phần kinh tế: no kh ip hn oa he ene
: đo
án tr nhân), kính tế tự bải nhà nước, kinh tế có vốn.
nước ngoài Cc thành phần kh loại động ôn PP
Thật đu bộ phận hợp hành gian won ci in
thị trường định hưởng xã hội chủ pce
pt cng Pt wi hap te a cath th
lành mạnh Kinh tế wh nước giế vai mò chỉ đạo là lc "vật chất quan trọng để Nhà nước định hưởng và
tiế nền kính tế tạo môi trường và điều kiện thúc đổy các thành phân kính tế cong phát iển. Kinh l£ nhà ngớc c0:
"của nên kánh tế quốc dân. Trong 5, 0 nàn
a en tanh ân nh no đẳng vi
nến tổng Kinh tết nhân là một tong ing dng acs "nến kinh tế. Đại hội XIU trên cơ sở tổng kết 30 năm
“đã xác định: Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng
của nên kính tế Kith tế có vốn đẫu tơ nước ngoài 490% Khuyến khích phát iển. Các hình thức sở hữu hỗn hợp đạn kết với nhau hình thành các tổ chức kinh tế đa dạn
"ngày càng phát triển.
sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toá"
cu Ho 8 XAnà Cheh vì quc ga HÀ N20 719
156
M. TIEP TUC HOAN THIEN THE CHE KINH TẾ
“THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
Ở NƯỚC TA.
Ý-Mục tiêu về quan điểm cơ bản.
3) Thế chế kinh tế và thế chế kinh tế thị trường.
Thể chế kinh tếlà một bộ phận cấu thành của hệ thống thể chế xã hội tổn tại bên cạnh các bộ phận khác như thể chế
chính trị thể chế giáo dục... Thể chế kính ế nói chung là một hệ thống các quy phạm pháp luật nhằm điều chỉnh các chủ thể kính tế, các hành vi sin xuất kinh doanh và các quan hệ
"kính tế Nó bao gồm các yếu tố chủ yếu là các đạo luật, quy chế, quy tắc chuẩn mực về kinh tế gắn với các chế tài về xử ý víphạm các tổ chức kính tế các cơ quan quản lý nhã nước
"VỆ kinh lế truyền thống văn hoá và văn mình kính doanh, cơ =hế vận hành nền kinh tế Tid che kinh tế trường là một tổng thể bao gốm các
"bộ quy tắc, luật lệ và hệ thống các thự thể, tổ chức kính vế
“được tạo lập nhằm điều chỉnh hoạt động giao địch, tao đổi trên thị trường,
“Thể chếkính tế thị trường bao gốm:
~ Cc quy ắc về hành vỉ kinh ế đến ma trên thị rường - các
"bên tham gia thị trường với tư cách lá các chủ thể thị trường,
.- Cách thức thực hiện các quy tắc nhằm đạt được mục tite hhay kết quả mà các bên tham gia thị trường mong muốn. + Cc thi trường - nơi hàng hoá được giao địch, tao đổi trên cơ sở các yêu cấu, quy định của luật lệ (các thị trưởng,
17
cquan trọng như hàng hoá và dịch vụ, vốn, lào động, công nghệ, bất động sản.)
"Đại hội XI xác định: nền kính tế thị trường định hướng xã bội chủ nghĩa ở nước ta là nền kính tế hàng hóa nhiều thành, phin vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước dưới sự lãnh đạo của Ding Cong sản. Đây là một hình:
thái kính lế thị trường vừa tuân theo quy luật của kinh tế thị
"trường, vừa dựa trên cơ sở và được dẫn dất, chỉ phối bỏi các
"nguyên tắc và bản chất của chủ nghà xã hội Do đó, thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghị được hiểu là thể chế kinh tế thị trường, trong đó các thiết chế, công cụ và
"nguyên tắc vận hành được tự giác tạo lập và sử dạng để phát triển lực lượng sản xuất, cải thiện đời sống nhân dân, vì mạc tiêu dân giảu, nước mạnh, đân chủ, công bằng, văn mính. Nói cách khác, thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
"nghĩa là công cụ hướng dẫn cho các chủ thể trong nén kinh tế vận động theo đuổi mục tiêu kính tế xã hội tối đa, chứ không, .đơn thuẫn là mục tiêu lợi nhuận tối đa.
Xây dựng thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta là vấn để mới và phức tạp, là một quá trình có nhiều giai đoạn. Trong 30 năm đổi mới, thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta đã
“được hình thành trên những né cơ bản.
b) Mục tiều hoàn thiện thế chế kinh tế thị trưởng định
"hưởng xế bội chủ nghị.
Mục tiêu cơ bản của hoàn thiện thể chế kính tế thị
trường định hưởng xã hội chủ nghề ở nước a là làm cho các 158
Hai i 0 9 bi 18 bid 1 chúc
ho động ca các don vist nghitp cong, Phương thác
16g