Chương 4: KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
4.1. HOÀN THIỆN QUY TRÌNH NHÂN GIỐNG LẠC TIÊN BẰNG PHƯƠNG PHÁP GHÉP CÀNH, QUY TRÌNH THÂM CANH CÂY LẠC TIÊN VÀ MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN
4.1.2. Hoàn thiện quy trình thâm canh cây lạc tiên
4.1.2.1. Kết quả hoàn thiện
Nội dung hoàn thiện cụ thể là : + Chọn đất và làm đất
+ Làm dàn
+ Tưới nước và thoát nước
+ Hoàn thiện quy trình đánh nhánh cắt tỉa tạo hình cho lạc tiên + Phòng trừ sâu bệnh của cây lạc tiên.
Kết quả thực hiện sản xuất thực nghiêm được trình bày với các nội dung sau :
- 51 - a) Chọn đất:
Qua việc bố trí các thí nghiệm nghiên cứu các biện pháp thâm canh và mô hình trình diễn cây lạc tiên chúng tôi xác định cây lạc tiên không kén đất, các loại đất chỉ cần đảm bảo các yêu cầu sau đây:
- Đất được luân canh các cây trồng trước là cây trồng không tồn tại các loại sâu bệnh cho cây lạc tiên như: Dứa, củ lạc, đậu đỗ, khoai, sắn, củ từ…
- Đất có tầng canh tác > 50 cm, thành phần cơ giới nhẹ, tơi xốp, dễ thoát nước, độ pH từ 5,5 - 6.
-Vệ sinh đồng ruộng đốt sạch tàn dư cây trồng trước tránh gây bệnh cho cây lạc tiên.
- Đất được cầy bừa, trước khi trồng 10-15 ngày để các bộ phhận thực vật còn sót phân huỷ hết.
- Đất được xử lý bằng thuốc BVTV chống sâu bệnh.dùng các loại thuốc Nocap, Basuzin viên….
b) Làm dàn:
Căn cứ kết luận của đề tài KC. 06/06 -24.NN thì dàn chữ T, dàn chữ I có nhiều nhược điểm nhất là khả năng chống chịu bão gió và BVTV cho quả và xác định dàn bằng (dàn mướp) là thích hợp chúng tôi tiến hành thí nghiệm xác định tính ưu việt của dàn bằng.
* Kiểu dàn:
- Làm dàn theo kiểu dàn bằng (dàn mướp) cột chính bằng cột bê tông có kích thước 2,6 m x 0,1m x 0,1 m, cột phụ (chống giữa hai cột chính) dùng cột bằng tre hoặc cột gỗ có đường kính 3-4 cm.
- Dàn chữ T: Cột bằng cột bê tông kích thước cột 8cm x 10cm, chiều cao cột dài 2,4- 2,6m khi chôn xuống đất còn 1,6-1,8 m, đầu cột có xà ngang dài 60cm, để đỡ hai dây thép đường kính 5-6 mm.
* Lượng phân bón cho hai kiểu giàn - Lượng phân bón lót: Cho 1 hố + phân hữu cơ hoai mục 20 Kg.
+ Lân vi sinh 0,5 kg + vôi toả 0,5 kg
- 52 - Bảng 4.4. Lượng phân bón thúc cho 1 cây
Loại phân Lần 1 Lần 2 Lần 3 Lần 4 Tổng số
Phân đạm 100 100 200 100 500
Phân lân 200 200 100 500
Phân kaly 100 200 150 450
Vôi toả 200 500 700
* Kết quả: quả theo dõi tình hình sinh trưởng của cây và qúa trình chăm sóc thu hoạch của 2 kiểu gìàn vè chế độ chăm sóc (làm cỏ, bón phân) hai kiểu dàn chi phí và thao tác như nhau.
Về công tác thu hái thì giàn bằng thu hái đễ hơn nhìn được quả để thu hái đúng độ chín.
Về công tác bảo vệ giàn bằng dễ hơn , điều tra sâu bệnh hại chính xác hơn so gìàn chữ T.
Đặc biệt các biện pháp đánh nhánh, tỉa cành lá tạo hình thì giàn bằng dẽ làm hơ so với giàn chữ T.
Về năng suất hai dàn có năng suất ngang nhau.
Khả năng chống chịu diều kiện khí hậu dàn bằng ( Dàn mướp) tốt hơn.
* Đánh giá và kết luận :
Trên cơ sở thực tế chúng tôi có thể kết luận dàn bằng (giàn mướp) có nhiều ưu điểm và đễ làm tận dụng nguồn nguyên vật liệu sẵn có trong nhân dân để làm và đem lại hiệu quả kinh tế cao.
Khả năng chống chịu bão, gió và phù hợp với sinh thái của miên Bắc.
c) Mật độ , đào hố, bón lót, thời vụ trồng cây
Mật độ trồng 500 cây / ha, Kích thước hố 60cm x 60cm x 60cm, đào hố xong bón lót (lượng phân / hố là 20 kg phân hữu cơ hoai mục 0,5 kg lân vi sinh 0,5kg vôi toả) trộn đều với đất sau đó lấp một lớp đất dầy 10 cm. Công việc hoàn thành trước khi trồng 5-7 ngày. Do tính chất của Dự án cho nên việc xác định thời vụ trồng ở Ninh Bình tốt nhất trồng từ tháng 9 - tháng 10
- 53 -
năm trước thì thu quả được hai vụ trong năm. Nếu trồng từ tháng 3 đến tháng 4 cây lạc tiên chỉ thu 1 vụ trong năm.
d) Tưới nước và thoát nước
Cây lạc tiên sinh trưởng nhanh, khối lượng chất xanh nhiều nên cây cần nhiều nước, để xác định lượng nước chúng tôi tiến hành bố trí thí nghiệm và thực nghiệm với hai công thức sau:
* Bố trí thí nghiệm
- Vị trí thí nghiệm : Khu thí nghiệm được bố trí tại vườn giống của vùng chuyên canh Đồng Giao trên diện tích 5.000m2. Vị trí khu thí nghiệm cho phép lợi dụng tốt cơ sở kỹ thuật của khu vườn ươm giống như cấp nước, phân bón, giống… đặc biệt là đội ngũ cán bộ kỹ thuật và công nhân lành nghề trong triển khai thực hiện các quan trắc và xử lý số liệu.
- Đất trồng : Khu thí nghiệm được bố trí trên khu đất rộng khoảng 5.000m2. Trong đó, diện tích của các ô thí nghiệm là 5.000m2. Địa hình khu vườn giống có độ dốc nhẹ từ 20 – 30 theo hướng Bắc Nam, khu thí nghiệm tương đối bằng phẳng và giữa các ô không chịu sự khác biệt của yếu tố địa hình.
Đất trồng khu thí nghiệm là đất feralit đỏ vàng rất đặc trưng về tính phổ biến của vùng nghiên cứu, đất tơi xốp và có độ pHì khá cao, các đặc trưng lý hoá được trình bày ở phụ lục bảng sau:
Trước khi trồng được cày bừa và bón lót theo quy trình thâm canh cây lạc tiên. Công thức thí nghiệm được bố trí tại bảng 3.3
* Đối tượng nghiên cứu: Vật liệu trồng là giống lạc tiên quả tím nhập từ Đài Loan, chất lượng giống tốt không sâu bệnh.
* Công thức thí nhiệm:
- Công thưc 1: Trồng như đại trà (công thức đối chứng)
- Công thức 2: Tủ gốc giữ ẩm và tưới nước cho các thời kỳ sinh trưởng của cây lạc tiên
- 54 -
+ Thời kỳ bén rễ - leo dàn lượng nước vừa phải mỗi tuần tưới 1 lần. Mỗi lần 1 lít /cây, có thể tưới bằng phương pháp tưới thẳng vào xung quanh gốc.
+ Thời kỳ leo dàn đến ra hoa: là thời gian cây sinh trưởng mạnh lượng nước mỗi lần tưới/ cây 2-2,5 lít, thời kỳ này có thể tưới bằng dàn phun hoặc tưới vào xung quang gốc.
+ Thời kỳ ra hoa đến thu hoạch: lượng nước cần cho 1 cây từ 3-3,5 lít /cây cho mỗi lần tuới cách nhau một tuần một lần là tốt nhất nên tưới xung quanh gốc.
Khi tưới nước chú ý kết hợp các lần bón phân làm tăng hiệu quả phân bón.
Kết quả về sinh trưởng, năng suất chất lượng lạc tiên được thể hiện tại bảng sau:
Bảng 4.5. Ảnh hưởng của chế độ tưới nước đến sinh trưởng cây lạc tiên Thời gian sau trồng (ngày)
Chỉ tiêu
nghiên cứu 30 40 50 60 70 80 90 100 110 120 130 Không tưới
nước
Tốc độ tăng trưởng lá(lá)
3,2 4,2 4,6 4,6 4,8 5 5,2 4,5 3,4 2,3 1,9
Tốc độ tăng trưởng chiều
cao (cm)
4,5 5,7 7,1 8 9,2 10,8 12,3 14 18,1 18,3 18,7
Có tưới nước
Tốc độ tăng trưởng lá(lá)
3,5 4,9 5,2 6,2 7 7,6 8,7 6,4 4,5 3,6 2,8
Tốc độ tăng trưởng chiều
cao (cm)
5,5 5,8 7,6 9,6 11 12,5 16 18,4 20,1 23,2 24,7
- 55 -
Qua theo dõi nghiệm về sinh trưởng cây lạc tiên được tưới đủ nước tốc đọ sinh trưởng nhanh về cả chiều cao cây và tốc độ tăng trưởng lá cao hơn so thí nghiệm không được tưới nước.
Về màu sắc lá qua quan sát lá trên thí nghiệm được tưới nước lá xanh bóng hơn so thí nghiệm không tưới nước lá màu xanh hơi vàng , bản lá nhỏ hơn.
Bảng 4.6 : Ảnh hưởng của chế độ tưới nước đến năng suất cây lạc tiên
Công thức
Chỉ tiêu Nghiên cứu
Thời gian ra hoa (ngày)
Tỷ lệ đậu quả (%)
Trọng lượng quả (gam /quả)
Năng suất (tạ/ha)
1 Không tưới có
cắt tỉa 165
75 31,2 171
2 Tưới có cắt tỉa 160 85 47,6 281
* Đánh giá nhận xét:
- Tưới nước là biện pháp quan trọng để tăng năng suất và chất lượng cây trồng, đặc biệt cho các vùng trung du phía bắc.
- Cây lạc tiên trồng mật độ thưa nên tưới bằng phương pháp xung quang gốc 2 m là tốt nhất vừa tiết kiệm nước tưới vừa đảm bảo cho cây sinh trưởng và phát triển, phù hợp vứi người dân hiện nay đang tưới.
- Giai đoạn sau trồng để cây bén rễ tưới nhẹ nhàng xung quanh gốc đảm bảo cho cây sinh trưởng tránh đạp nát cây.
- Chú ý tưới nước giai đoạn khi cây ra hoa và thu hoạch quả giai đoạn này cây cần nhiều nước để hút chât dinh đưỡng nuôi quả.
- 56 - g) Cắt tỉa tạo tán
Cắt tỉa, tạo tán đối với cây lạc tiên là điều kiện rất cần thiết quyết định đến năng suất cây lạc tiên. Chúng tôi tiến hành nghiên cứu cắt tỉa tạo tán trên hai công thức mỗi công thức có diện tích 5.000m 2.
Công thức 1: Không cắt tỉa để cây leo tự nhiên.
Công thức 2: Cắt tỉa theo quy trình kỹ thuật.
Bảng 4.7: Ảnh hưởng chế độ cắt tỉa đến năng suất cây lạc tiên Công
thức
Chỉ tiêu Nghiên cứu
Năng suất
(tạ/1000m2) Độ axít % Độ Brix
Khối lượng dịch
quả %
1 Không cắt tỉa 19,89 3,81 15 36,7
2 Cắt tỉa 24,5 3,81 15 36,6
- Đánh giá nhận xét:
Qua kết quả theo dõi thì việc cắt tỉa cành, lá đối với cây lạc tiên là rất cần thiết. Đặc biệt là giai đoạn cây bắt đầu ra hoa, càng cắt tỉa tốt tạo nhiều cành thứ cấp cây càng nhiều hoa, độ thông thoáng trên giàn lớn, tạo điều kiện cho hoa thụ phấn tốt, tỷ lệ đậu quả cao, tỷ lệ quả bị bệnh ít.
h) Phòng trừ sâu bệnh
Để đảm bảo cho cây lạc tiên sinh trưởng và phát triển cho năng suất cao, chất lượng tốt, trước khi trồng chúng tôi đã áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp (vệ sinh đồng ruộng, cày bừa thật kỹ, xử lý đất, và trộn thuốc bảo vệ thực vật trong mỗi hố trồng cây).
- 57 -
Thời kỳ cây đang sinh trưởng chưa có hoa tiến hành phun định kỳ 10 ngày/lần. Khi cây bắt đầu có quả phun thuốc Boocdo 1% phòng trừ bệnh thối quả và phun thuốc Benlat nồng độ 1-2% chống bệnh lở cổ rễ. Qua theo dõi cây lạc tiên rất ít bị sâu gây hại, chủ yếu bệnh do nấm gây hại cho quả non khi quả gần chín trên vỏ quả có vết bệnh màu xanh lục làm cho quả nhẹ, ruột quả ít, màu sắc kém, hương vị không thơm.
Cây lạc tiên bị bệnh lở cổ rễ, thối gốc là chủ yếu bệnh do nấm Rhizôctniaho hoặc Phytophthora gây nên. Khi bị bệnh gốc cây xưng to, toàn bộ lớp vỏ xát gốc thối rữa khi đó cây bị héo, khi cây bị bệnh khó chữa cho nên phải phòng là chủ yếu từ khâu làm đất xử lý đất và thường xuyên làm sạch cỏ tại gốc không làm xây xát vỏ cây nếu phát hiện sớm tưới nước vôi trong kết hợp phun thuốc kịp thời. Thuốc hoá học Daconin, Aliette hoặc Ridomil MZ 72WP.
Bảng 4.8. Kết quả điều tra sâu bệnh hại năm thứ nhất Sâu, bệnh hại lạc tiên
Công thức áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng
hợp
Sâu, bệnh hại lạc tiên Công thức không áp
dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp Chỉ tiêu theo dõi
Công thức 1
Nhắc lại lần 2
Nhắc lại lần 3
Công thức 1
Nhắc lại lần
2
Nhắc lại lần
3
1. các loại sâu hại o O O o o O
2. Các loại bệnh hại:
- Bệnh hại quả (%) 1,2 1,3 1,2 2,4 2,5 2,7
- Bệnh hại cây (%) 0 0 0 0 1 1,2
- 58 -
Bảng 4.9. Kết quả điều tra sâu bệnh năm thứ 2 Sâu, bệnh hại lạc tiên Công thức áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng
hợp
Sâu, bệnh hại lạc tiên Công thức không áp
dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp Chỉ tiêu theo dõi
Công thức 1
Nhắc lại lần 2
Nhắc lại lần 3
Công thức 1
Nhắc lại lần
2
Nhắc lại lần
3
1. các loại sâu hại O O O 1,2 1 o
2. Các loại bệnh hại:
- Bệnh hại quả (%) 1,2 1,3 1,2 2,4 2,5 2,7 - Bệnh hại cây (%) 1,2 1,4 1,6 10,2 24,8 30,12
Nhận xét : Cây lạc tiên hầu như không bị các loại sâu hại, chỉ phát hiện rệp hút trên đọt non năm thứ 2 vao tháng 4.
Bệnh hại lạc tiên: Năm thứ nhất chủ yếu là bệnh thối teo quả, còn bệnh lở cổ rễ năm thứ nhất ít xuất hiện đặc biệt trên thí nghiệm áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp.
Năm thứ hai xuất hiện cả hai loiaj bệnh(bệnh thối quả và bệnh lở cổ rễ) nhương trên thí nghiệm không áp đụng biện pháp phòng trừ tổng hợp bện lở cổ rễ phát triểm trầm trọng bệnh lở cổ rễ năm thứ hai bệnh xuất hiện tưd tháng 5 kéo dài đến tháng 11. Khi cây bi bệnh chưa có thuốc đặc hiệu để phòng trừ.
Như vây có thể kết luận đối với cây lạc tiên áp dụng biện pháp phòng trừ tổng hợ đen lại hiệu quả cao,
i) Thu hái và bảo quản
Qua theo dõi thí nghiệm về thời gian trồng đối với cây lạc tiên, thời gian thu hoạch phụ thuộc vào thời gian trồng. Qua theo dõi cho thấy nếu trồng
- 59 -
vào quý IV năm trước thì năm sau cây lạc tiên cho thu hoạch từ tháng 6 đến cuối tháng 7 và cho thu hoạch vào tháng 10, tháng 11, tháng 12 và kéo dài đến tháng 1 năm sau . Nếu trồng vào quý I thì thời gian thu hoạch chủ yếu vào tháng 10, tháng 11, tháng 12 và tháng 1 năm sau, còn thời gian thu hoạch tháng 6, tháng 7 tỷ lệ cây ra quả từ 15 – 20%
Cây lạc tiên thông thường sau trồng 160 -165 ngày cây ra hoa khi gặp thời tiết phù hợp cây kết trái nhiều, nếu ra hoa vào tháng 6 nhiệt độ cao cây không đậu quả, do hạt phấn không chín, nếu nhiệt độ 36 - 37oC hoa bị teo trước khi nở.
Cây lạc tiên quả tím khi quả phát triển đẫy đà có màu xanh nhạt , khi chuẩn bị chín, vỏ quả chuyển sang vàng sang trên vỏ quả có vết phớt tím nhỏ trên vỏ quả. Khi vỏ quả có màu tím toàn phần là lúc quả đã chín sinh lý và từ từ rụng xuống đất.
Do đặc điểm quả lạc tiên, khi bắt đầu chín quả có các vạch nhỏ màu mấu tím hoặc màu phớt hồng xen kẽ có vạch màu tím, nếu sản lượng lớn trên vườn chúng ta tiến hành thu hái không cần để lạc tiên chín sinh lý mới thu.
Khi thu về quả được bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, các quả bắt đầu chín chỉ sau 3 ngày vỏ quả có màu tím lúc này chuyển sang chế biến .
Bảng 4.10. Kết quả trong quá trình thu hái và bảo quản Công thức Đường kính
quả (m m) Độ Brix Độ axít % Khối lượng dịch quả %
Công thức 1 50 14,7 3,6 36,6
Công thức 2 52 15 3,6 36,7
Nhận xét:
Qua thí nghiệm chúng tôi khẳng định việc thu hoạch quả lạc khi quả thật già chuyển sang độ chín thu hoạch về bảo quản cho chế không ảnh hưởng đến
- 60 -
chất lượng quả, dịch quả không thay đổi, chỉ thay đổi hình thái bên ngoài của quả vỏ nhăn nheo, đường kính quả nhỏ đi.
Khi tổ chức thu hái quả lạc tiên bắt đầu chín (quả có các vạch nhỏ màu mấu tím hoặc màu phớt hồng xen kẽ có vạch màu tím), khối lượng thu được nhiều, đảm bảo ngày công lao động cho công nhân đi thu quả đồng thời nhà máy có lượng lớn cho chế biến nhất là khi sử dụng máy tách bóc thịt và máy trà, đủ lượng dịch quả cho máy cô đặc vận hành.
Như vậy có thể kết luận việc thu quả lạc tiên không cần đợi đến khi quả chín rụng xuống đất mới thu hái, mặt khác nếu để chín sinh lý trên cây quả lạc tiên còn bị côn trung, chuột ăn giảm năng suất cây trồng.
Từ thực nghiệm trên đồng ruuoongj và tài liệu cũng như kết luân của đề tài KC.06.06/24-NN chúng tôi hoàn thiện quy trình thâm canh lạc tiên với các nội dung sau: