2) Câu chuyện bệnh hấp hối của Trưởng giả Cấp-cô-độc:
Một điển hình giúp người bệnh nặng hấp hối bình an sau khi thấu rõ lẽ thật sinh tử. Câu chuyện được ghi lại cuộc gặp gỡ giữa ngài Xá-lợi-Phất và trưởng giả Cấp-cô- độc trong kinh Trung Bộ, tập 3, Kinh Giáo Giới Cấp-cô-độc.
Vào sáng hôm sau, Tôn giả Xá-lợi-phất đi đến nhà Trưởng giả Cấp-cô-độc. Trưởng giả vừa trông thấy Tôn giả đến cửa, liền từ giường nằm muốn đứng dậy, nhưng Tôn giả cản lại mà bảo:
- Trưởng giả cứ nằm, đừng đứng dậy vì còn đang bệnh, bệnh trạng của Trưởng giả hôm nay thế nào, có thuyên giảm không, ăn uống được không?
- Bệnh trạng của con rất nguy hiểm, ăn uống chẳng được, sự đau đớn chỉ tăng thêm mà chẳng giảm bớt chút nào! Không chừng vì vậy mà con có thể chết bất cứ lúc nào.
Tôn giả Xá-lợi-phất bảo:
- Này Trưởng giả, ông chớ nên lo sợ, vì sao vậy? Vì nếu là kẻ phàm phu ngu si bất tín thì khi chết sẽ sinh vào cõi xấu; còn Trưởng giả không hề có sự bất tín mà chỉ có chính tín (đối với Tam bảo: chân lý Duyên khởi). Nhờ vậy nên sẽ diệt được đau nhức, sinh ra an lạc vô cùng; hoặc do lòng chánh tín ấy nên sẽ chứng quả Tư-đà-hàm (Thiền thứ hai), hay chứng quả A-na-hàm (Thiền thứ ba), vì Trưởng giả đã chứng quả Tu-đà-hoàn (Thiền thứ nhất).
- Này Trưởng giả, ông chớ nên lo sợ, vì sao vậy? Vì kẻ phàm phu ngu si có đủ thứ tham lam, có đủ thứ sân hận, nên khi chết sinh thẳng vào cõi ác; còn ông không hề có tham-sân, mà chỉ có huệ thí (bố thí không vụ lợi). Nhân có huệ thí nên: sẽ tiêu diệt đau đớn thống khổ, và sinh ra thoải mái vô cùng; hoặc nhân có huệ thí ấy mà chứng quả thứ hai Tư-đà-hàm hay quả thứ ba A-na-hàm, vì ông vốn đã chứng quả thứ nhất Tu-đà-hoàn.
- Này Trưởng giả, ông chớ nên lo sợ, vì sao vậy? Vì nếu là kẻ phàm phu ngu si không có đa văn, khi chết sinh vào chỗ không tốt, còn ông có đa văn (học rộng hiểu nhiều, ghi nhớ không quên), nhờ vậy nên sẽ diệt trừ đau đớn phiền hà, và sinh ra vui vẻ vô cùng; hoặc nhân có đa văn nên sẽ chứng quả Tư-đà-hàm hay A-na-hàm, vì ông vốn đã chứng quả Tu-đà-hoàn.
- Này Trưởng giả, ông chớ nên lo sợ, vì sao vậy? Vì kẻ làm ác có ác giới (làm các việc ác), nên khi chết liền sinh thẳng vào ác giới, còn ông không hề làm các điều ác, mà chỉ có thiện giới (làm các việc lành). Vì có thiện giới nên sẽ tiêu diệt sự đau đớn bệnh tật, và sinh ra vui vẻ sung sướng. Hoặc nhân có thiện giới ấy nên sẽ chứng qủa thứ nhì hay quả thứ ba, vì ông đã chứng quả thứ nhất rồi.
- Này Trưởng giả, ông chớ nên lo sợ, vì sao vậy? Vì nếu là người phàm phu ngu- si có ác ngữ (nói dối, nói đâm thọc, nói lời độc ác, và nói lời thô bỉ nhảm nhí), nên khi chết đi sẽ sinh vào đường ác; còn Trưởng giả không hề có ác ngữ mà chỉ có chính ngữ, có chính ngữ nên sẽ diệt tận sự đau đớn trong thân thể, sinh ra thoải mái nhẹ nhàng. Hoặc nhân có chính ngữ mà chứng quả Tư-đà-hàm hay A-na-hàm, vì Trưởng-giả đã chứng Tu-đà-oàn.
- Này Trưởng giả, ông chớ nên lo sợ, vì sao vậy? Vì nếu là kẻ có tà nghiệp (hành động nơi thân không chân chính như sát sanh, trộm cướp, tà dâm), nên khi chết sinh vào cảnh khổ; còn ông không hề có tà nghiệp, mà chỉ làm các thiện nghiệp, chính nghiệp, nên sẽ tiêu diệt mọi buồn phiền, và sinh ra an ổn nhẹ nhàng. Hoặc nhân có chính nghiệp mà chứng quả Tư-đà-hàm hay A-na-hàm, vì ông vốn đã chứng quả Tu- đà-hoàn.
- Này Trưởng giả, ông chớ nên lo sợ, vì sao vậy? Vì nếu là kẻ phàm phu ngu si làm tà mạng (sống bằng nghề nghiệp không chính đáng như nghề trộm cắp cướp, nghề giết súc vật, nghề dùng bùa chú v.v. để sinh sống) nên khi chết sẽ sinh vào ba cõi ác; còn ông chỉ có chính mạng, nhân có chính mạng nên sẽ chấm dứt sự thống khổ, sinh ra thoải mái. Hoặc nhân có chính mạng nên sẽ chứng quả thứ hai hay thứ ba, vì ông đã chứng quả thứ nhất rồi.
- Này Trưởng giả, ông chớ nên lo sợ, vì sao vậy? Vì kẻ ngu si có tà kiến, nên khi chết đi sinh vào chỗ xấu ; còn Trưởng giả chỉ có chính kiến (hiểu biết có thiện nghiệp, ác nghiệp, thiện báo ác báo, có đời này đời khác, có luân hồi nhân quả v.v), nhân có chính kiến nên sẽ tiêu diệt hết đau đớn lo buồn. Hoặc nhân có chính kiến nên sẽ chứng quả Tư-đà-hàm hay A-na-hàm, vì Trưởng-giả đã chứng quả Tu-đà-hoàn.
- Lại nữa, ông lại càng không nên lo sợ, vì sao vậy? Vì kẻ ngu si có tà giải (tà giải có nghĩa là ý thức, kiến giải, hiểu một cách tà vạy), nên khi chết sẽ sinh vào chỗ dữ; còn ông chỉ có chính giải nên sẽ tiêu diệt được sự thống khổ, sinh ra khoái lạc vô
cùng; hoặc nhân có chính giải nên sẽ chứng quả thứ nhì hay thứ ba, vì ông đã chứng quả thứ nhất.
- Sau chót, ông đừng sợ, cũng chẳng phải lo tí nào, vì sao vậy? Vì nếu là kẻ phàm phu ngu si có tà trí (hiểu biết sai) nên khi chết đi thẳng đến chỗ không tốt; còn ông không có tà trí mà chỉ có chính trí, nhân có chính trí nên sẽ chấm dứt mọi bệnh tật đau khổ, sinh ra khoan khoái nhẹ nhàng; hoặc nhân có chính trí nên sẽ chứng quả thứ hai Tư-đà-hàm hay quả thứ ba A-na-hàm, vì ông vốn đã chứng quả thứ nhất Tu-đà- hoàn.
Sau khi nghe Tôn giả Xá-lợi-Phất thuyết giảng một hồi như thế, tự nhiên bệnh trạng của Trưởng giả Cấp-cô-Độc biến mất; đang nằm, ông ngồi dậy nhẹ nhàng và khen:
- Hay thay! Hay thay! Tôn-giả thuyết pháp cho bệnh nhân thật là kỳ diệu, rất lạ, như có một điểm gì huyền bí; thưa Tôn giả, khi con nghe bài pháp giáo hóa cho bệnh nhân vừa xong, liền chấm dứt bệnh khổ, sinh ra thoải mái vô cùng. Bây giờ bệnh của con dứt hẳn, không còn đau đớn mệt mỏi nữa, và bình phục khỏe mạnh rõ ràng.
Sau khi Tôn giả Xá-lợi-Phất vừa từ giã ra về, thì cư sĩ Cấp Cô Độc mệnh chung và sinh lên cõi trời Tam Thập Tam Thiên.
Xem thêm :
- Kinh độ người hấp hối - Phatgiao.org.vn