Cơ sở lý luận và thực tiễn
Cơ sở lý luận
2.1.1 Một số khái niệm liên quan
2.1.1.1 Khái niệm về ngân hàng thương mại
Khi nền sản xuất hàng hóa phát triển, lưu thông hàng hóa và tiền tệ mở rộng, xuất hiện những người nắm giữ tiền tạm thời và những người cần vốn để kinh doanh Vào nửa cuối thế kỷ 16, một số ngân hàng đầu tiên ở Châu Âu ra đời từ các tổ chức cho vay nặng lãi, với hoạt động chủ yếu là nhận giữ hộ tiền và cho vay.
Sự phát triển không ngừng của nền kinh tế đã dẫn đến việc củng cố và hoàn thiện hoạt động của ngân hàng thương mại (NHTM), chuyển hướng theo mô hình đa năng NHTM ngày càng trở thành yếu tố quan trọng trong nền kinh tế, với nhiều quan niệm khác nhau về vai trò và chức năng của nó Định nghĩa về NHTM thường dựa vào tính chất và mục đích hoạt động trên thị trường tài chính, đồng thời có thể kết hợp với các yếu tố như đối tượng phục vụ Mỗi quốc gia sẽ hình thành một khái niệm riêng về NHTM, phản ánh sự đa dạng trong hoạt động ngân hàng.
Theo luật Ngân hàng Đan Mạch năm 1930, những nhà băng thiết yếu thực hiện các nghiệp vụ như nhận tiền gửi, buôn bán vàng bạc, thương mại, giao dịch các giá trị đĩa ốc, cung cấp phương tiện tín dụng và hối phiếu, chuyển ngân và bảo hiểm.
Theo quy định của Luật Ngân hàng Pháp năm 1941, ngân hàng thương mại được định nghĩa là những tổ chức thường xuyên nhận tiền từ công chúng dưới dạng gửi tiết kiệm hoặc các hình thức khác, nhằm sử dụng số tiền này cho các hoạt động như chiết khấu, tín dụng và cung cấp dịch vụ tài chính.
Ngân hàng Thương mại được định nghĩa bởi các nhà Kinh tế học là một loại hình doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tiền tệ và tín dụng Đây là một tổ chức tài chính cung cấp đa dạng các dịch vụ, nổi bật nhất là dịch vụ tiết kiệm, thanh toán và thực hiện nhiều chức năng tài chính khác, vượt trội so với các tổ chức khác trong nền kinh tế.
Ngân hàng thương mại là tổ chức tín dụng chính, chuyên nhận tiền gửi, cho vay và cung cấp dịch vụ ngân hàng nhằm mục tiêu lợi nhuận Đóng vai trò là định chế tài chính trung gian quan trọng trong nền kinh tế thị trường, ngân hàng thương mại giúp huy động nguồn tiền nhàn rỗi, tạo ra nguồn vốn tín dụng lớn để thúc đẩy sự phát triển kinh tế.
Ngân hàng thương mại (NHTM) là một loại hình doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính, với mọi hoạt động của nó có ảnh hưởng sâu sắc đến nền kinh tế và các khía cạnh khác của đời sống kinh tế - xã hội.
Luận văn sẽ tập trung vào khái niệm Ngân hàng Thương mại (NHTM), phân tích các loại hình huy động vốn và các hoạt động chủ yếu của ngân hàng này.
Các ngân hàng thương mại (NHTM) tập trung vào việc tối thiểu hóa chi phí, tối đa hóa lợi nhuận và đảm bảo an toàn trong các hoạt động của mình Để đạt được mục tiêu này, NHTM thường xuyên thực hiện các hoạt động chính nhằm cải thiện hiệu quả kinh doanh và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
Hoạt động huy động vốn là nghiệp vụ cốt lõi ảnh hưởng lớn đến chất lượng hoạt động của ngân hàng, bao gồm các hình thức như tiền gửi, vay mượn và phát hành giấy tờ có giá Dựa trên nguồn vốn huy động, ngân hàng cho vay để phục vụ nhu cầu phát triển sản xuất Việc mở rộng nghiệp vụ huy động vốn không chỉ nâng cao uy tín của ngân hàng mà còn giúp ngân hàng chủ động trong kinh doanh và mở rộng quan hệ tín dụng, từ đó mang lại lợi nhuận Do đó, các ngân hàng thương mại cần căn cứ vào chiến lược phát triển kinh tế của đất nước và địa phương để lựa chọn hình thức huy động vốn phù hợp, đáp ứng nhu cầu vốn cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Hoạt động tín dụng là nguồn lợi nhuận chính cho ngân hàng, do đó các ngân hàng thương mại luôn nỗ lực tìm kiếm cơ hội và khách hàng tiềm năng để cấp tín dụng, nhằm tối ưu hóa lợi nhuận.
Hoạt động tín dụng bao gồm các hình thức sau:
Cho vay là hoạt động sinh lợi chủ yếu của các ngân hàng thương mại (NHTM), bao gồm cho vay thương mại, cho vay tiêu dùng và tài trợ dự án Cho vay thương mại giúp ngân hàng chiết khấu thương phiếu, cho phép người bán vay hoặc cung cấp vốn ngắn hạn cho việc mua bán hàng hóa Mặc dù cho vay tiêu dùng ra đời sau và tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn, nhưng sự cạnh tranh giữa các ngân hàng và tăng trưởng thu nhập của người tiêu dùng đã khiến cho vay tiêu dùng trở thành một thị trường hấp dẫn Các ngân hàng cũng đang mở rộng hoạt động cho vay từ ngắn hạn sang trung và dài hạn để tài trợ cho các dự án.
Bảo lãnh ngân hàng là hình thức cấp tín dụng, trong đó tổ chức tín dụng cam kết thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng khi khách hàng không hoàn thành nghĩa vụ đã cam kết Khách hàng có trách nhiệm nhận nợ và hoàn trả cho tổ chức tín dụng theo thỏa thuận đã ký kết.
Chiết khấu là quá trình mua các công cụ chuyển nhượng hoặc giấy tờ có giá từ người thu hưởng trước thời điểm thanh toán, thường là thông qua hình thức có kỳ hạn hoặc bảo lưu quyền truy đòi.
Cho thuê tài chính là hoạt động tín dụng trung và dài hạn, cho phép bên thuê sử dụng máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác thông qua hợp đồng cho thuê với bên cho thuê Bên cho thuê có trách nhiệm mua các tài sản theo yêu cầu của bên thuê và giữ quyền sở hữu đối với chúng Trong suốt thời gian thuê, bên thuê sẽ thanh toán tiền thuê theo thỏa thuận giữa hai bên Công ty cho thuê tài chính được xem là một tổ chức tín dụng phi ngân hàng.
Cơ sở thực tiễn
2.2.1 Kinh nghiệm của một số ngân hàng trên thế giới về huy động tiền gửi tiết kiệm
Sự phát triển khoa học công nghệ tại các nước công nghiệp phát triển đã tạo ra ảnh hưởng lớn đến ngành ngân hàng, giúp hình thành những sản phẩm huy động vốn đa dạng và tiện ích Điều này giúp ngành ngân hàng vượt qua những hạn chế của hình thức huy động tiền gửi tiết kiệm truyền thống Trong thời đại công nghệ thông tin bùng nổ, đây là một cuộc cách mạng trong ngành ngân hàng Nhiều ngân hàng thương mại trên thế giới đã áp dụng các hình thức huy động vốn đa dạng để tối đa hóa nguồn tiền gửi tiết kiệm, với nhiều kinh nghiệm quý báu từ các ngân hàng nước ngoài.
2.2.1.1 Ngân hàng Hồng Kông Thượng Hải (HSBC)
Tài khoản tiền gửi trực tuyến của ngân hàng Hồng Kông Thượng Hải (HSBC) cho phép khách hàng dễ dàng mở tài khoản qua website của ngân hàng mà không mất phí và không yêu cầu số dư tối thiểu Khách hàng được hưởng lãi suất không kỳ hạn cao, được tính hàng ngày và thanh toán vào cuối tháng Đặc biệt, tài khoản này cho phép gửi và chuyển tiền trực tuyến mọi lúc, mọi nơi qua internet.
HSBC cung cấp nhiều hình thức huy động vốn qua các loại tiền gửi đa dạng, bao gồm VNĐ, USD, EURO, GBP, AUD, CAD, JPY, SGD và HKD.
2.2.1.2 Ngân hàng Australia and New Zealand (ANZ)
Chứng chỉ tiền gửi của ngân hàng ANZ cung cấp lãi suất hấp dẫn và an toàn, giúp khách hàng dễ dàng quản lý nguồn tiền với mức lãi suất cạnh tranh ANZ phát hành chứng chỉ tiền gửi bằng các loại ngoại tệ như đô la Mỹ, đô la Úc, EURO và bảng Anh, trong khi các ngân hàng tại Việt Nam chủ yếu phát hành bằng Việt Nam đồng hoặc đô la Mỹ Yêu cầu số dư tối thiểu là 3000 USD hoặc tương đương, với kỳ hạn từ 01 đến 12 tháng Lưu ý rằng chứng chỉ này không được dùng để rút tiền và chỉ có giá trị quy đổi ra tiền mặt sau khi đáo hạn tại ngân hàng phát hành.
Ngân hàng Singapore (DBS) áp dụng cách tiếp cận độc đáo trong phát triển sản phẩm dịch vụ ngân hàng, với các kế hoạch đa dạng và sản phẩm huy động hiệu quả Sự tham gia đông đảo của khách hàng đã góp phần vào thành công kinh doanh của ngân hàng (DBS) Những bài học kinh nghiệm quý báu từ ngân hàng (DBS) chính là chìa khóa cho sự phát triển bền vững.
- Mở rộng mạng lưới hoạt động tạo điều kiện cho việc huy động vốn hiệu quả.
- Có chiến lược tiếp thị mở rộng kết hợp với tiềm lực tài chính vững mạnh.
- Các điểm giao dịch thuận lợi, gần nơi đông dân cư tạo điều kiện cho người dân tiếp cận nhanh với các sản phẩm.
Để nâng cao mối quan hệ giữa khách hàng và ngân hàng, cần nắm bắt nhu cầu, lợi ích và mong muốn của khách hàng nhằm đưa ra các đề xuất phù hợp Việc cung cấp dịch vụ thương mại và tài chính bổ trợ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch, đồng thời giúp ngân hàng theo sát hành vi của khách hàng.
2.2.2 Kinh nghiệm của một số ngân hàng trong nước về huy động tiền gửi tiết kiệm.
2.2.2.1 Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Hải Dương (Techcombank Hải Dương)
Ngân hàng Techcombank Hải Dương, được thành lập vào năm 2007, đã nhanh chóng phát triển với tiêu chí “Khách hàng là trên hết” Với sự cam kết này, ngân hàng đã đạt được nhiều thành tựu tích cực trong những năm qua.
Techcombank Hải Dương đã đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ thông tin, từ đó phát triển các dịch vụ ngân hàng hiện đại và đa ứng dụng Một trong những dịch vụ nổi bật là "Chi nhánh ngân hàng trên bàn làm việc", cho phép khách hàng thực hiện mọi giao dịch ngân hàng qua Internet mà không cần đến quầy giao dịch Ngân hàng cũng chú trọng phát triển các sản phẩm thẻ đa tích hợp để nâng cao trải nghiệm khách hàng.
Sản phẩm dịch vụ chất lượng cao đã giúp chi nhánh thu hút nguồn vốn huy động tiền gửi tiết kiệm từ các nhóm dân cư có trình độ và thu nhập cao trong khu vực.
Techcombank Hải Dương luôn lắng nghe ý kiến khách hàng để cải tiến phong cách giao dịch, nhằm phục vụ khách hàng tốt hơn Ngân hàng thường xuyên đổi mới phương thức giao dịch và mở rộng mạng lưới, tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng, từ đó gắn kết mối quan hệ giữa khách hàng và ngân hàng ngày càng chặt chẽ hơn.
2.2.2.2 Ngân hàng Công thương Hải Dương (Vietinbank Hải Dương)
Ngân hàng Công thương Hải Dương, với bề dày hoạt động tại Hải Dương và hệ thống giao dịch thuận tiện, đã tận dụng lợi thế để đạt được sự tăng trưởng ổn định trong huy động tiền gửi tiết kiệm Là một trong những đơn vị có nguồn vốn lớn trong hệ thống Vietinbank, ngân hàng đáp ứng đầy đủ nhu cầu vốn cho khách hàng Đồng thời, các dịch vụ ngân hàng cũng được cải thiện, với việc mở rộng hệ thống thanh toán bằng séc, thẻ rút tiền tự động, ủy nhiệm chi và thư tín dụng, giúp khách hàng có nhiều lựa chọn phù hợp và giao dịch an toàn, nhanh chóng.
Mạng lưới phòng giao dịch của Ngân hàng Công thương Hải Dương đang ngày càng được mở rộng và hiện đại hóa, nhằm mang đến sự thuận tiện tối đa cho khách hàng.
Trong năm qua, Ngân hàng Công thương Hải Dương đã theo dõi sát sao diễn biến lãi suất thị trường để áp dụng chính sách lãi suất linh hoạt, đảm bảo lợi ích cho người gửi tiền Ngân hàng cũng triển khai các chương trình khuyến mại và chăm sóc khách hàng nhằm thu hút nguồn tiền gửi Các chính sách ưu đãi như lãi suất cao cho khách hàng có số dư lớn và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ như tiết kiệm lãi trả trước, lãi trả sau, trả lãi định kỳ, và tiết kiệm dự thưởng đã được áp dụng để khai thác tối đa tiềm lực vốn trên thị trường.
2.2.2.3 Ngân hàng Sài Gòn thương tín (Sacombank)
Hình thức huy động vốn có kỳ hạn cho phép khách hàng gửi tiền nhiều lần và rút vốn một lần khi tất toán tài khoản Khách hàng có thể gửi tiền không giới hạn số lần trong kỳ hạn, linh hoạt trong việc chọn ngày gửi và thực hiện giao dịch qua internet banking hoặc ATM Lãi suất được áp dụng theo kỳ hạn và có thể điều chỉnh khi lãi suất thị trường thay đổi Thời gian gửi tiền dao động từ 01 đến 15 năm, với thủ tục đơn giản chỉ cần chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu Đối với khách hàng chưa có chứng minh nhân dân, cần có người giám hộ Đặc biệt, khách hàng có thể vay cầm cố tại ngân hàng khi cần vốn.
2.2.3 Bài học về huy động tiền gửi tiết kiệm rút ra cho BIDV Hải Dương
Nghiên cứu kinh nghiệm huy động vốn của các ngân hàng thương mại tại Hải Dương cung cấp những bài học quý giá cho Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hải Dương.
Thứ nhất, mở rộng mạng lưới