CHƯƠNG IV: GIỚI THIỆU VỀ MÁY PHAY LĂN RĂNG
4.1. Giới thiệu về máy phay
4.1.4. Một số loại máy phay điển hình
4.1.4.1. Máy phay đứng.
Máy phay đứng là loại máy phay có trục chính thẳng đứng trên đó có lắp dao phay.
– Máy phay có trục chính cố định: gia công các mặt phẳng nằm ngang, rãnh, ...
– Máy phay đứng vạn năng: ụ trục chính có thể quay xung quanh trục nằm ngang để gia công bề mặt nghiêng.
– Máy phay vạn năng có mở rộng: máy phay đứng vạn năng có lắp thêm bàn máy quay, trên đó có các đồ gá tác dụng nhanh để phay liên tục gia công theo thứ tự nhiều vị trí. Khi một vị trí làm việc, các vị trí khác tháo và gá chi tiết.
Hình 4.1: Máy phay đứng (Nguồn : http://www.lathes.co.uk/parkson/)
CBHD: Võ Thành Bắc - 43 - SVTH: Đặng Hoàng Việt 4.1.4.2. Máy phay nằm.
Máy phay nằm dùng để gia công các bề mặt khác nhau bằng dao phay trụ, dao phay đĩa, phay định hình, ... trong sản xuất đơn chiếc và sản xuất hàng loạt.
Máy phay nằm vạn năng có lắp thêm ụ phay đứng vạn năng được gọi là máy phay vạn năng có mở rộng nhiều tính năng.
Hình 4.2: Máy phay nằm (Nguồn : http://www.lathes.co.uk/parkson/)
CBHD: Võ Thành Bắc - 44 - SVTH: Đặng Hoàng Việt 4.1.4.3. Máy phay giường
Máy phay giường dùng để gia công các chi tiết lớn như thân, hộp bằng gang, thép, hợp kim màu, ...dùng trong sản xuất đơn chiếc và hàng loạt.
Máy phay giường có công suất lớn, độ cứng vững cao, nên có thể cắt với chiều sâu cắt lớn, lớp cắt dày. Đặc trưng của các máy này là gồm nhiều trục chính dùng để lắp các ụ dao với các chuyển động chạy dao ngang, đứng. Bàn máy thực hiện chạy dao dọc. Ụ dao có thể tự quay quanh nó một góc để gia công các bề mặt nghiêng.
Máy phay giường có thể là máy liên hợp như phay – bào ( có bàn dao bào, đầu phay góc, ...), phay – doa – mài ( đầu phay, đầu khoan, đầu doa, đầu mài ) để gia công thô và tinh các bề mặt khác nhau như đứng, ngang, nghiêng, gia công lỗ, ...
với các nguyên công khác nhau được thực hiện tuần tự liên tiếp trong một lần gá do đó giảm được nhiều thời gian.
Hình 4.3: Một dạng của máy phay giường (Nguồn : http://www.lathes.co.uk/parkson/)
CBHD: Võ Thành Bắc - 45 - SVTH: Đặng Hoàng Việt 4.1.4.4. Máy phay liên tục ( máy phay thùng)
Máy phay liên tục có dạng gần giống máy phay giường. Máy này được dùng để gia công các bề mặt của chi tiết dạng hộp, vỏ như thân máy, bloc xilanh oto, tàu hỏa, ... Với máy phay này, chi tiết được gá dặt trên bàn quay 2 liên tục hoặc trên tang trống quay 2 trong quá trình gia công. Ở dạng bàn quay chi tiết có thể được gia công bởi một hoặc hai đầu phay 1. Dạng tang trống quay chi tiết được gia công bởi các đầu phay 1. Gá và tháo chi tiết được thực hiện ở vùng đối diện của đầu phay.
Hình 4.4: Hình dáng chung của máy liên tục ( máy phay thùng ) 4.1.4.5. Máy phay chép hình
Máy dùng để gia công chi tiết có hình dáng, kích thước giống với mẫu đã có như gia công cam, gia công rãnh cong, ... Trên máy chép hình, mẫu của thành phẩm hay mô hình, được truyền qua chi tiết bằng đầu chép hình chạy bằng thủy lực, hoặc cơ khí, dầu ép, cơ cấu lò xo, bằng trọng lực, ... Mũi dò chạm vào bề mặt mẫu và mũi dao sẽ di động theo sự di chuyển của mũi dò. Do chi tiết và mẫu đều được gắn vào bàn máy, cả hai di chuyển cùng tốc độ. Khi mô hình di chuyển dưới mũi dò, chi tiết
CBHD: Võ Thành Bắc - 46 - SVTH: Đặng Hoàng Việt và mẫu được xem là thống nhất. Một số máy có trang bị thiết bị tỉ lệ, có thể phóng to hoặc thu nhỏ chi tiết cần gia công so với mẫu đã có.
Ví dụ, đối với máy chép hình thủy lực 6M42K của Liên xô, máy có bàn máy dọc ( đứng) dùng để lắp mẫu. Phía trên có hộp đầu dò, cố định trên thân máy. Trên đó có tay gạt điều khiển hai bàn dọc và ngang di chuyển để đầu dò chạm vào mẫu và sau đó tự động di chuyển theo biên dạng của mẫu với vận tốc chạy dao không đổi.
Khi đó dao phay sẽ gia công tạo ra bề mặt phôi có biên dạng giống với mẫu. Điều lưu ý khi gia công là, đường kính của đầu dò và đường kính dao phải bằng nhau để gia công được chi tiết chính xác. Hình 4.5 .
Hình 4.5: Máy phay chép hình 6M42K của Liên xô.
CBHD: Võ Thành Bắc - 47 - SVTH: Đặng Hoàng Việt 4.1.4.6. Máy phay có các nguyên công phay đặc biệt.
Máy phay có trang bị thêm các loại dao phay và phụ tùng gia công phay chuyên dùng làm tăng thêm tính đa năng của máy. Các nguyên công phay như cắt rãnh chữ T được thực hiện nhờ những dao phay đặc biệt chuyên dùng để gia công. Mâm tròn giúp thực hiện phay mặt bán kính, rãnh nghiêng. Đầu xọc lắp trên trục chính và day đo trên bàn máy giúp máy phay đứng có thể xọc lỗ chính xác.
Một số cơ cấu đặc biệt điển hình:
Thiết bị có lắp động cơ ở đầu thân máy (hình 4.6.a). Thiết bị này gồm động cơ có thể đảo chiều quay, hộp số và đầu quay. Chúng ta có thể sử dụng dao phay lắp vào trục chính của thiết bị này. Động cơ độc lập cho phép phay đồng thời theo phương ngang , nếu có khả năng. Thiết bị này được lắp với giá đỡ nếu máy có hỗ trợ phụ tùng này.
Đồ gá cắt rãnh ( hình 4.6. b) gồm có bánh xe và cơ cấu tay quay. Cơ cấu này chuyển đổi chuyển động quay để gia công tịnh tiến qua lại và có hành trình không chạy về. Cơ cấu này dùng gia công các khe, rãnh then ,... với các góc khác nhau.
Mâm tròn (hình 4.6. c) hay phụ tùng phay tròn có thể tạo chuyển động xoay cho chi tiết cùng với chuyển động dọc và đứng được cung cấp từ máy. Với mâm tròn có thể cắt bán kính , rãnh then bán nguyệt và các tiết diện tròn mà không thể gia công bằng các phương pháp khác được. Mâm trong có hai dạng là mâm tròn quay tay và mâm tròn tự động. Mâm tròn được lắp vào bàn máy, mâm tròn được lắp trong đế, dưới đáy có lắp trục vít điều khiển bánh vít. Trục vít có thể tách rời theo yêu cầu vòng quay của bàn, cũng như khi chi tiết đồng tâm với bàn. Bên ngoài trục vít có lắp tay quay. Cạnh đáy của mâm tròn được khắc vạch chia độ. Một số mâm tròn có thước định vị trên du xích tay quay. Bàn xuay có các rãnh chữ T dùng để kẹp chi tiết. Lỗ ở tâm bàn có một nút định tâm để định tâm của bàn với trục chính của máy. Chi tiết được đặt ở tâm mâm tròn bằng nút định tâm hoặc trục chính.
Giá phay (hình 4.6. d) là sự liên kết giữa trục chính và bệ giá đỡ, thiết bị này được sử dụng chạy dao nghiêng trong gia công cắt gọt và chạy dao đứng trong chia độ (hình 4.6.e). Nó được sử dụng với giá gia công xoắn ốc, điều này hữu ích trong gia công răng có đỉnh nhọn. Máy phay loại này được sử dụng để cắt răng trên một phần nhỏ của các bánh răng. (hình 4.6. f)
CBHD: Võ Thành Bắc - 48 - SVTH: Đặng Hoàng Việt
a) b)
c) d)
e) f)
Hình 4.6: Các cơ cấu sử dụng trong nguyên công phay đặc biệt
CBHD: Võ Thành Bắc - 49 - SVTH: Đặng Hoàng Việt Hình 4.7: Minh họa các cơ cấu được lắp trên máy phay đặc biệt