CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN SKH ĐỐI VỚI DU LỊCH NGH Ỉ DƯỠNG VÀ DU LỊCH CHỮA BỆNH Ở Á VÙNG NAM BỘ NGHỈ DƯỠNG VÀ DU LỊCH CHỮA BỆNH Ở Á VÙNG NAM BỘ
2.1.1 Tổng quan về á vùng du lịch Nam Bộ
2.1.1.1. Khái quát v ề tiểu vùng Đông Nam Bộ
Tất cả các tỉnh, thành của vùng ĐNB đều nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Vùng bao gồm 6 tỉnh thành phố: TP.Hồ Chí Minh, Bà Rịa-Vũng Tàu, Đồng Nai, Tây Ninh, Bình Dương, Bình Phước với diện tích tự nhiên là 22 nghìn km2 chiếm 20,3% tổng diện tích đất tự nhiên Việt Nam; năm 2009, dân số vùng Đông Nam Bộ là 14.025.387 người, chiếm 16,34% dân số Việt Nam.
Về mặt địa giới, ĐNB giáp với DHNTB phía Bắc; phía Nam giáp với ĐBSCL; phía Tây giáp Camphuchia; phía Đông giáp với biển Đông với chiều dài bờ biển khoảng hơn 200km, nơi có nhiều bãi biển đẹp như Vũng Tàu, Long Hải,…
Với đặc điểm đa dạng phong phú về điều kiện tự nhiên và tài nguyên du lịch, bao gồm cả tài nguyên du lịch nhân văn trên nền văn hóa đặc sắc của các dân tộc Mạ, Chơ Ro, Chăm, Khmer,…và các di tích lịch sử văn hóa có giá trị như Trung ương cục, địa đạo Củ Chi,….ĐNB có nhiều yếu tố thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch như du lịch văn hóa, du lịch tham quan, du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng (núi và biển), du lịch thể thao (núi và biển),….
۞Tài nguyên du lịch tự nhiên
Trên nền những đặc điểm tự nhiên trên, tiềm năng du lịch tự nhiên của vùng ĐNB bao gồm:
- Tài nguyên du lịch biển và hải đảo:
ĐNB là nơi có tiềm năng du lịch biển khá lớn. Trên chiều dài bờ biển hơn 200km của vùng có khoảng 72km bãi biển có khả năng phát triển du lịch biển, tiêu biểu là các bãi biển Vũng Tàu, Long Hải, Hồ Tràm, Nước Ngọt, và các bãi tắm ở Côn Đảo với lợi thế gần TP.Hồ Chí Minh, đã từ lâu được khai thác làm nơi nghỉ dưỡng, tắm biển nổi tiếng. Cùng với Vũng Tàu, các bãi biển Long Hải, Phước Hải và Côn Đảo hiện là nơi thu hút sự chú ý của du khách trong nước về nghỉ ngơi, giải trí, tắm biển và tham quan các di tích lịch sử.
Vùng biển ĐNB có nhiều loại các quý và các loại hải sản quý hiếm khác như hải sâm, đồi mồi, rau câu…không chỉ là nguồn thực phẩm dồi dào mà còn là nguyên liệu tạo ra các hàng mỹ nghệ và đồ lưu niệm có giá trị cao.
- Tài nguyên du lịch núi và cao nguyên
Tài nguyên du lịch núi ở Vùng khá đặc biệt so với các vùng khác trong cả nước. Mặc dù không có các vùng núi cao nhưng vùng lại có những địa hình “núi đảo” hết sức đặc sắc. Một số “núi đảo” có nguồn gốc là núi lửa, một số đỉnh núi nhô lên thành những hình nón cân đối đẹp mắt như núi Gia Nam ở Long Khánh..., một số đã bị các hoạt động xâm thực phá hủy miệng núi chỉ còn trơ lại “chùy núi
lửa” nổi lên như những chiếc cột khổng lồ như các núi lửa Định Quán…Những núi lửa này là tài nguyên du lịch tự nhiên có giá trị, đặc biệt đối với loại hình du lịch nghiên cứu.
Những “núi đảo” do đá thể nền batolit cấu tạo nên đứng cô lập giữa những vùng tương đối bằng phẳng, đỉnh núi nhô lên khá cao và có sườn dốc. Điển hình của địa hình này là núi Bà Đen (Tây Ninh), Bà Rá (Bình Phước), núi Dinh, Minh Đạm (Bà Rịa-Vũng Tàu). Các núi này tạo nên những cảnh quan độc đáo với khí hậu mát mẻ quanh năm, có sức hấp dẫn lớn đối với du khách.
Các cao nguyên đất đỏ là những vùng đất phì nhiêu với các đồn điền cao su bạt ngàn tạo thành một cảnh quan nhân tạo đặc biệt với những hàng cây được trồng ngay hàng thẳng lối đều tăm tắp, những khu vườn cây ăn quả sum suê và những vùng cây công nghiệp với nhiều loại đa dạng và phong phú như cà phê, hồ tiêu, sắn, lạc, rau quả nhiệt đới và ôn đới,… Đây là những cảnh quan có sức hấp dẫn đối với du khách và là nguồn cung cấp rau quả và các sản phẩm khác cho du khách.
- Tài nguyên du lịch về sông, hồ, suối nước nóng, nước khoáng
Sông, hồ, suối nước nóng và nước khoáng là nguồn tài nguyên du lịch phong phú và hấp dẫn của vùng đã và đang được khai thác cho mục đích tham quan, nghỉ dưỡng, chữa bệnh, vui chơi giải trí và thể thao.
Hệ thống sông Đồng Nai khá phát triển và có mối liên hệ với hệ thống sông Mekong. Đây chính là điều kiện chủ yếu để hình thành các tuyến du lịch trên sông hấp dẫn của vùng.
Các hồ nước tự nhiên và nhân tạo cũng được khai thác phục vụ cho mục đích du lịch như hồ Dầu Tiếng (Tây Ninh), hồ Trị An (Đồng Nai),…
Nước khoáng của vùng này có giá trị cao đối với du lịch nghỉ dưỡng chữa bệnh. Các điểm nước khoáng Bình Châu, Phước Long,…nhất là suối khoáng nóng
Bình Châu ở Bà Rịa-Vũng Tàu có nhiệt độ trung bình khoảng 800C. Điểm nước khoáng này đã được khai thác phục vụ cho điều dưỡng chữa bệnh.
- Tài nguyên du lịch ở các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên
Vùng có 6 khu rừng đặc dụng, trong đó có 4 VQG là Cát Tiên (Đồng Nai), Bù Gia Mập (Bình Phước), Lò Gò-Xa Mát (Tây Ninh), Côn Đảo (Bà Rịa-Vũng Tàu); 01 khu bảo tồn thiên nhiên là Bình Châu-Phước Bửu (Bà Rịa-Vũng Tà) và 2 khu rừng văn hóa-lịch sử là Núi Bà Đen (Tây Ninh) và Núi Bà Rá (Bình Phước).
Rừng ngập mặn Cần Giờ và VQG Cát Tiên được công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới. Đây là những khu vực có tiềm năng du lịch sinh thái lớn có thể khai thác phục vụ phát triển du lịch.
Các VQG ở vùng còn bảo tồn được diện tích rừng nguyên sinh khá lớn với nhiều loài động, thực vật nhiệt đới điển hình. Đây không chỉ là những điểm tham quan du lịch hấp dẫn mà còn là nơi lưu giữ tốt nhất nguồn gen động, thực vật bảo tồn sinh thái và đa dạng sinh học phục vụ cho công tác nghiên cứu khoa học và giáo dục….
۞ Tài nguyên du lịch nhân văn - Các di tích lịch sử văn hóa
Những đặc thù về lịch sử, văn hóa của vùng cũng đã được phản ánh trong sự đa dạng và phong phú của hệ thống các di tích lịch sử văn hóa ở đây. Vùng ĐNB có 145 di tích được xếp hạng , bằng 5,9% số di tích xếp hạng của cả nước.
Trong số các di tích xếp hạng, có nhiều di tích đặc biệt quan trọng, có giá trị cao đối với du lịch. Vùng ĐNB nói riêng và vùng du lịch Nam Trung Bộ và Nam Bộ nói chung từ lâu đã nổi tiếng với các nền văn minh tiền sử và sơ sử. Tại Hàng Gòn-Xuân Lộc (Đồng Nai) các nhà khảo cổ đã phát hiện ra di tích của nền văn hóa thời đại đồ đá cũ cách ngày nay khoảng 3 vạn năm. Đặc biệt nhất là các di tích của nền văn minh Óc Eo-nền văn hóa vật chất Phù Nam- đã cho thấy sự phát triển cao
về mặt văn hóa của vùng đất này vào đầu công nguyên. Mặt khác, cũng cho thấy những ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ, của đạo Bà La Môn đã xâm nhập khá sớm vào nước ta. Thể hiện rõ nhất ở các khu di tích Cát Tiên. Đây là khu thánh địa Bà La Môn giáo có quy mô khá lớn của Vương quốc cổ Phù Nam nằm trong địa phận 2 tỉnh Đồng Nai và Lâm Đồng. Các chuyên gia Nhật Bản đã đánh giá khu di tích này có giá trị ngang tầm với khu di tích Ăngkor Vát của Campuchia. Đáng tiếc là hiện nay khu di tích này đã và đang trở thành mục tiêu phá hoại của những kẻ tìm vàng.
Trong các di tích lịch sử cách mạng và kháng chiến, đặc biệt quan trọng có các di tích liên quan đến cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh như khu bến cảng Nhà Rồng…và nhiều di tích gắn liền với cuộc chiến đấu chống Mỹ của quân dân Nam Bộ như khu căn cứ Trung ương cục ở Tây Ninh, địa đạo Củ Chi,…
- Lễ hội văn hóa dân gian
Ở vùng ĐNB , những lễ hội dân gian của người Việt vẫn mang tính thống nhất từ Bắc vào Nam, vẫn những lễ hội gắn với các nhân vật lịch sử, gắn với sản xuất nông nghiệp như lễ cầu mưa, lễ hội rước các Ông,…với những tín ngưỡng tôn giáo như lễ hội núi Bà Đen thờ Linh Sơn Thánh mẫu….
Đáng chú ý là có những lễ hội trung tâm thu hút rất đông khách hành hương tới dự như lễ hội Núi Dinh ở Bà Rịa-Vũng Tàu, lễ hội Núi Bà Đen ở Tây Ninh….
- Nghề thủ công truyền thống
Nghề thủ công ở vùng ĐNB tuy không nhiều nhưng cũng khá độc đáo. Tiêu biểu là nghề gốm sứ Biên Hòa, Đồng Nai không chỉ được ưa chuộng ở thị trường trong nước mà cả nước ngoài; nghề khảm tranh sơn mài ở TP.Hồ Chí Minh cũng rất phát triển.
- Bảo tàng và các cơ sở văn hóa nghệ thuật
Trên địa bàn vùng có một số bảo tàng quan trọng, là những điểm thu hút sự chú ý của khách tham quan như bảo tàng lịch sử, bảo tàng Quân đội,…ở TP.Hồ Chí Minh. Ngoài ra, ở mỗi tỉnh, mỗi địa phương đều có bảo tàng riêng của mình theo hệ thống ngành dọc văn hóa. Một đặc điểm cần lưu ý là trên địa bàn vùng có một số khu di tích, danh thắng có ý nghĩa như các bảo tàng ngoài trời. Đó là những di tích khảo cổ quan trọng ở thánh địa Cát Tiên, các mộ cổ người Mạ…hay những di tích cách mạng như nhà tù Côn Đảo,…