Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.3. PHÂN TÍCH RỦI RO TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP
3.3.1. Phân tích rủi ro tài chính của các doanh nghiệp – khía cạnh thứ nhất
Thứ nhất, nợ có tác động tích cực đến lợi nhuận dành cho chủ sở hữu, tuy nhiên mức tác động có chênh lệch đáng kể giữa các doanh nghiệp.
58
Bảng 3.15: Thống kê mô tả tác động của nợ đến ROE
Chỉ tiêu Giá trị
Giá trị trung bình 3,91%
Độ lệch chuẩn 8,18%
Khoảng biến thiên 109,91%
Giá trị nhỏ nhất -70,30%
Giá trị lớn nhất 39,62%
Số quan sát 920
Nguồn: Tính toán từ báo cáo tài chính
Mẫu nghiên cứu có tác động nợ đến ROE trung bình 3,91%, cho thấy việc sử dụng nợ có tác động tích cực đến lợi nhuận dành cho chủ sở hữu; tuy nhiên, độ lệch chuẩn tác động của nợ đến ROE là 8,18% cho thấy mức độ phân tán đáng kể lợi nhuận dành cho chủ sở hữu do sử dụng nợ, tức là rủi ro tài chính khía cạnh thứ nhất cao. Tác động của nợ đến ROE thấp nhất là -70,3%, cho thấy mẫu nghiên cứu vẫn tồn tại doanh nghiệp sử dụng nợ không hiệu quả và làm giảm đáng kể lợi nhuận dành cho chủ sở hữu, thậm chí có khoảng chênh lệch rất lớn so với những trường hợp cao nhất.
Bảng 3.16 thống kê các trường hợp tác động của nợ đến ROE, theo đó, mẫu nghiên cứu có 76,3% là những trường hợp nợ tác động làm tăng lợi nhuận dành cho chủ sở hữu, trong đó hơn 1/2 có tác động từ mức trung bình của mẫu nghiên cứu trở lên; còn lại là những trường hợp tác động tiêu cực của nợ đến lợi nhuận dành cho chủ sở hữu. Như vậy, một lần nữa cho thấy các doanh nghiệp có mức độ phân tán đáng kể về tác động của nợ đến lợi nhuận dành cho chủ sở hữu.
Bảng 3.16: Các trường hợp tác động của nợ đến ROE
Trường hợp Số quan sát Tỷ trọng
Nợ có tác động làm tăng ROE 702 76,30%
trong đó: mức tác động từ 3,91% trở lên 391 42,50%
Nợ có tác động làm giảm ROE 218 23,70%
trong đó: mức tác động từ 3,91% trở lên 59 6,41%
Tổng cộng 920 100,00%
Nguồn: Tính toán từ báo cáo tài chính
59
Thứ hai, các doanh nghiệp có tồn tại rủi ro tài chính làm cho suất sinh lời vốn chủ sở hữu khác biệt suất sinh lời trên tài sản.
Bảng 3.17: So sánh mức độ phân tán ROA và ROE
Chỉ tiêu ROA ROE Chênh lệch
Giá trị trung bình 13,42% 9,52% 3,91%
Độ lệch chuẩn 14,87% 8,93% 5,94%
Hệ số biến thiên 1,1074 0,9379 0,1695
Nguồn: Tính toán từ báo cáo tài chính
Tiếp cận rủi ro tài chính khía cạnh thứ nhất dựa vào so sánh mức độ phân tán ROE và ROA, theo bảng 3.17, độ lệch chuẩn hoặc hệ số biến thiên của ROE là 14,87%%, cao hơn so với độ lệch chuẩn hoặc hệ số biến thiên của ROA, khoảng chênh lệch lần lượt là 5,94% và 0,1695. Như vậy, các doanh nghiệp có tồn tại rủi ro tài chính làm cho suất sinh lời dành cho chủ sở hữu khác biệt với suất sinh lời trên tài sản; chênh lệch độ lệch chuẩn vừa nêu lớn hơn so với mức tác động trung bình của nợ đến ROE cho thấy mức độ rủi ro tài chính là đáng kể, những nhỏ hơn so với độ lệch chuẩn của ROA cho thấy rủi ro tài chính hiện đang ở mức thấp hơn so với rủi ro kinh doanh.
Thứ ba, cơ cấu các trường hợp tác động của nợ vay đến lợi nhuận dành cho chủ sở hữu khác biệt rất đáng kể so với cơ cấu các trường hợp tác động của nợ.
Bảng 3.18: Các trường hợp tác động của nợ vay đến lợi nhuận
Trường hợp Số quan sát Tỷ trọng
Không có tác động của nợ vay đến lợi nhuận
dành cho chủ sở hữu 85 9,24%
Nợ vay có tác động làm tăng lợi nhuận dành
cho chủ sở hữu 449 48,80%
Nợ vay có tác động làm giảm lợi nhuận
dành cho chủ sở hữu 386 41,96%
Tổng cộng 920 100,00%
Nguồn: Tính toán từ báo cáo tài chính
Theo bảng 3.18, 85 quan sát, chiếm 9,24% mẫu nghiên cứu không có tác động của nợ vay đến lợi nhuận dành cho chủ sở hữu vì không có sử dụng nợ vay. Đối với nhóm doanh nghiệp có sử dụng nợ vay, các trường hợp làm tăng lợi nhuận dành cho chủ sở
60
hữu nhiều hơn so với các trường hợp làm giảm lợi nhuận dành cho chủ sở hữu, tuy nhiên, chênh lệch này không nhiều. Như vậy, so với cơ cấu các trường hợp tác động của nợ, cơ cấu các trường hợp tác động của nợ vay đến lợi nhuận dành cho chủ sở hữu có sự khác biệt rất đáng kể, cho thấy nhiều trường hợp doanh nghiệp có cơ cấu nợ nghiêng về nợ vay, thậm chí là nhiều nợ vay có lãi suất vay cao, trong khi hiệu quả đầu tư thấp dẫn đến gia tăng rủi ro tài chính.