Nghĩa vụ con người trong Pháp luật quốc tế và Pháp luật Việt Nam.Nghĩa vụ con người trong Pháp luật quốc tế và Pháp luật Việt Nam.Nghĩa vụ con người trong Pháp luật quốc tế và Pháp luật Việt Nam.Nghĩa vụ con người trong Pháp luật quốc tế và Pháp luật Việt Nam.Nghĩa vụ con người trong Pháp luật quốc tế và Pháp luật Việt Nam.
Tính cấp thiết của đề tài
Trong lý luận pháp luật cơ bản, Quyền và Nghĩa vụ là hai khía cạnh không thể tách rời Khi con người nhận thức được Quyền thụ hưởng, đồng nghĩa với việc họ cũng phải thực hiện Nghĩa vụ cống hiến Để xã hội phát triển hợp lý, Nghĩa vụ cần phải được đặt lên hàng đầu Cũng như việc con người cần trồng lúa trước khi có gạo để nấu cơm, nếu chỉ ngồi chờ cơm mà không có sự đóng góp, kho gạo sẽ nhanh chóng cạn kiệt Do đó, việc gieo trồng lúa trước là điều cần thiết để đảm bảo Quyền được ăn cơm sẽ trở thành hiện thực.
Hiện nay, trong bối cảnh lý luận pháp luật, trào lưu đề cao Quyền con người đang trở nên phổ biến, nhưng ít ai chú ý đến Nghĩa vụ mà mỗi cá nhân cần thực hiện Sự mất cân bằng này dẫn đến nhiều hệ lụy cho xã hội Tổng thống thứ 35 của Hoa Kỳ, John Fitzgerald Kennedy, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của Nghĩa vụ trong bài phát biểu nhậm chức năm 1961 với câu nói nổi tiếng: “Đừng hỏi đất nước có thể làm gì cho bạn, hãy hỏi bạn có thể làm gì cho đất nước.” Mặc dù Hoa Kỳ tự hào là quốc gia đi đầu về tự do Nhân quyền, thực tế cuộc sống đã cho thấy rằng trách nhiệm của công dân đối với đất nước là điều không thể thiếu.
Cuộc sống thực tế đòi hỏi mỗi cá nhân trong xã hội phải nỗ lực làm việc và cống hiến hết mình để xây dựng, phát triển và bảo vệ cộng đồng Điều này nhấn mạnh rằng trách nhiệm và sự tận tụy là quan trọng hơn việc chỉ tìm kiếm quyền lợi cá nhân, vì quyền lợi không phải là điều hiển nhiên mà cần phải được xây dựng qua những nỗ lực chung.
Khi ta nói Quyền và Nghĩa vụ không tách rời là ta đang đề cao sự công bằng.
Sự công bằng là yếu tố then chốt giúp mọi người tin tưởng vào cuộc sống và cống hiến cho xã hội Trong quá khứ, đặc biệt là trong Thế chiến thứ hai, các học giả đã đấu tranh cho Nhân quyền nhằm tìm kiếm sự công bằng cho con người Tuy nhiên, hiện nay, khi Quyền con người được đặt lên hàng đầu, sự công bằng lại có nguy cơ bị đe dọa, dẫn đến việc con người có thể mất niềm tin vào cuộc sống Đây là thời điểm cần thiết để chúng ta xem xét Nghĩa vụ con người, nhằm khôi phục lại sự công bằng đã bị lãng quên.
1 Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã nói điều tương tự tại buổi lễ khai mạc Trường Đại học Nhân dân Việt Nam vào ngày
Vào ngày 19 tháng 1 năm 1955, Bác Hồ đã nhấn mạnh rằng thanh niên không nên chỉ hỏi đất nước đã mang lại cho mình những gì, mà cần tự vấn bản thân đã đóng góp gì cho Tổ quốc Đây là một lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm và nghĩa vụ của thế hệ trẻ đối với sự phát triển của đất nước.
Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, tập 9, tr 265.
Quyền mưu cầu hạnh phúc của người dân đang dẫn đến hệ quả nghiêm trọng như ngân sách cạn kiệt và nợ công gia tăng, khiến nhiều quốc gia, bao gồm Hoa Kỳ và Nhật Bản, rơi vào khủng hoảng tài chính Với hơn 28.800 tỷ USD nợ công của Hoa Kỳ tính đến tháng 9/2021, khoảng cách giữa người giàu và người nghèo ngày càng nới rộng, khi quyền tư hữu trở nên tuyệt đối và bất khả xâm phạm Dưới vẻ hào nhoáng của các thành phố, nhiều người lao động phải vật lộn với cuộc sống, đối mặt với tỷ lệ thất nghiệp cao và tình trạng nghèo đói, đặc biệt là trẻ em Đề cao quyền con người đã dẫn đến sự thụ hưởng thái quá, làm suy giảm giá trị đạo đức xã hội, khiến con người trở nên vô ơn và thiếu trách nhiệm với cộng đồng Quyền trẻ em được đẩy lên mức cực đoan đã phá vỡ các chuẩn mực đạo đức trong mối quan hệ gia đình và xã hội, gây ra sự bất kính giữa con cái và cha mẹ, hôn nhân dễ tan vỡ, và mối quan hệ giữa bạn bè và hàng xóm trở nên lỏng lẻo.
Việc quá đề cao Quyền con người có thể dẫn đến những hệ lụy tiêu cực, khiến giới nghiên cứu đặt ra câu hỏi về tính hợp lý trong mối quan hệ giữa Quyền và Nghĩa vụ của con người.
Trong thời kỳ phong kiến quân chủ chuyên chế, con người sống trong cảnh bi thảm dưới sự cai trị của các vua bạo ngược, khiến mạng sống và thân phận của họ trở nên rẻ rúng và phụ thuộc hoàn toàn vào ý chí của kẻ thống trị Sự thay đổi trong quan điểm chính trị bắt đầu từ Tuyên ngôn độc lập năm 1776 của Hoa Kỳ và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền năm 1789 của Pháp, những văn bản pháp luật này đã khởi xướng việc đề cao Quyền tự do của con người Sự ra đời của Liên hợp quốc vào năm 1945 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử Quyền con người với Tuyên ngôn Quốc tế về Quyền con người, bổ sung các quyền căn bản của con người và công dân.
Khái niệm tự do ở phương Tây thường được hiểu là quyền làm mọi điều theo ý muốn, nhưng chúng ta cần xem xét sâu sắc hơn về mối quan hệ giữa Quyền và Nghĩa vụ Các nhân vật lịch sử như Karl Marx, Abraham Lincoln và Nelson Mandela đã đấu tranh cho tự do và quyền con người, nhưng việc chỉ chú trọng vào Quyền mà quên đi Nghĩa vụ có thể dẫn đến sự mất cân bằng Nghĩa vụ không chỉ là điều kiện cần thiết để thực thi Quyền con người, mà còn là nền tảng để xây dựng xã hội bền vững Để có quyền lợi, con người cần thực hiện nghĩa vụ, giống như việc trồng lúa để có gạo ăn.
Khi xem xét quyền và nghĩa vụ dưới góc độ toán học, chúng ta có thể hình dung rõ ràng hơn về mối quan hệ giữa hai yếu tố này.
Quyền và nghĩa vụ có mối quan hệ tổng thể, trong đó quyền được xem như yếu tố tiêu cực do việc thụ hưởng làm giảm bớt nguồn lực của xã hội, trong khi nghĩa vụ lại mang tính tích cực, góp phần làm tăng cường nguồn lực xã hội thông qua sự cống hiến.
Nghĩa vụ + Quyền = Nguồn lực xã hội
Nếu kết quả cống hiến ít hơn thụ hưởng, xã hội sẽ thiếu nguồn lực để phát triển Ngược lại, khi cống hiến nhiều hơn thụ hưởng, nguồn lực xã hội sẽ được tích lũy đầy đủ, tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững.
Quyền và nghĩa vụ là hai khái niệm quan trọng trong cuộc sống Quyền được coi là mẫu số, đại diện cho những lợi ích mà con người mong muốn đạt được, trong khi nghĩa vụ là tử số, thể hiện những đóng góp mà mỗi người có khả năng thực hiện Sự cân bằng giữa quyền lợi và nghĩa vụ là điều cần thiết để xây dựng một xã hội công bằng và phát triển bền vững.
Quyền = Giá trị con người
Khi tử số lớn và mẫu số nhỏ, giá trị của phân số tăng cao, tương tự như khi con người có khả năng cống hiến nhiều nhưng lại ít đòi hỏi quyền lợi, thì giá trị của họ trong cuộc sống cũng cao Nếu tử số là số dương và mẫu số tiến gần đến “không”, giá trị phân số sẽ trở thành vô cực, biểu thị cho những người sống không đòi hỏi quyền lợi mà chỉ thích cống hiến cho đất nước và nhân loại Những người này có giá trị vô hạn, tuyệt đối cao quý và được toàn nhân loại tôn vinh.
Nghĩa vụ con người có vai trò quan trọng trong bối cảnh quyền con người đang được tôn vinh trên toàn cầu Nhiều người đã nhận thấy sự mất cân bằng nguy hiểm trong pháp luật và đời sống khi Nghĩa vụ của con người bị xem nhẹ Các học giả đã cảnh báo về hậu quả của việc đề cao quyền con người một cách một chiều, nhấn mạnh rằng Nghĩa vụ của con người là điều thiết yếu để xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn Thực tế cho thấy, chỉ khi con người có sự đóng góp tích cực, họ mới xứng đáng nhận được những quyền lợi tương ứng.
Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận áp dụng trong việc giải quyết các vấn đề của luận án bao gồm phép duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Bên cạnh đó, các quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về nghĩa vụ con người và nghĩa vụ công dân cũng được xem xét.
Luận án nghiên cứu Nghĩa vụ con người từ góc độ Luật hiến pháp và Luật hành chính, đồng thời kết hợp với các ngành khoa học khác để phân tích sâu sắc và toàn diện các vấn đề liên quan Nghĩa vụ con người là chủ đề được nghiên cứu trong cả Pháp luật quốc tế và Pháp luật quốc gia, đòi hỏi một tiếp cận liên ngành nhằm đánh giá đầy đủ các khía cạnh xã hội liên quan.
- Luận án được nghiên cứu bởi một số phương pháp nghiên cứu cụ thể, chuyên sâu như:
Phương pháp phân tích được áp dụng nhằm làm rõ các khía cạnh lý luận và thực tiễn liên quan đến quy định pháp luật về Quyền và Nghĩa vụ con người.
Phương pháp tổng kết kết quả thực hiện là cần thiết để đánh giá hiệu quả của các quy định về Nghĩa vụ con người, từ đó rút ra phương hướng cải tiến cho khoa học pháp luật.
Phương pháp tổng hợp cho phép chúng ta rút ra các kết luận tổng quan và quan điểm cụ thể về Quyền và Nghĩa vụ của con người, đồng thời đưa ra những đề xuất và kiến nghị thiết thực nhằm nâng cao nhận thức và thực thi các quyền này trong xã hội.
Phương pháp so sánh luật học giúp làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt trong các quy định pháp luật hiện hành của Việt Nam và các quốc gia khác trên thế giới.
Phương pháp phân tích logic quy phạm đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện mâu thuẫn trong các quy định pháp luật liên quan đến quyền và nghĩa vụ của công dân cũng như quyền và nghĩa vụ của con người Việc áp dụng phương pháp này giúp làm rõ những bất cập trong hệ thống pháp lý, từ đó nâng cao hiệu quả thực thi quyền lợi và nghĩa vụ của mọi cá nhân trong xã hội.
-Phương pháp chuyên gia được sử dụng để trao đổi, tham vấn ý kiến trong đề xuất xây dựng các quy định về pháp luật Nghĩa vụ con người;
Đóng góp mới về khoa học của luận án
Luận án đã cung cấp một khái niệm toàn diện về Nghĩa vụ con người trong pháp luật, thông qua việc phân tích các quan niệm khác nhau về Nghĩa vụ con người trên thế giới và tại Việt Nam Phân tích này làm rõ mối quan hệ giữa Nghĩa vụ con người và các yếu tố pháp lý liên quan.
- Luận án cũng đã phân tích làm rõ cơ chế pháp lý và cơ chế xã hội bảo đảm thực thi Nghĩa vụ con người trong pháp luật.
Bài viết đã phân tích từ góc độ luật Hiến pháp và luật Hành chính về thực trạng Nghĩa vụ con người và cơ chế thực thi Nghĩa vụ con người trong Pháp luật quốc tế cũng như Pháp luật Việt Nam Qua đó, luận án chỉ ra những vấn đề cần được bổ sung nhằm hoàn thiện quy định và thực thi Nghĩa vụ con người trong hệ thống pháp luật hiện hành.
Luận án đã phát triển một hệ thống giải pháp nhằm hoàn thiện Nghĩa vụ con người trong khuôn khổ Pháp luật quốc tế và Pháp luật Việt Nam, đồng thời đề xuất các cơ chế đảm bảo thực thi hiệu quả những nghĩa vụ này.
Luận án đề xuất dự thảo "Tuyên ngôn Toàn cầu về Nghĩa vụ con người" với nội dung phong phú, toàn diện và thuyết phục, nhằm kiến nghị Liên hợp quốc ban hành Mục tiêu là kêu gọi cộng đồng quốc tế và các quốc gia nhận thức và hành động đúng đắn hơn về Nghĩa vụ con người trong Pháp luật quốc tế và Pháp luật quốc gia, hướng tới một thế giới hạnh phúc và an bình.
Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
Luận án sẽ làm rõ lý luận và thực trạng của Nghĩa vụ con người trong pháp luật, bao gồm bản chất, phân loại và khái niệm Nghĩa vụ con người so với Nghĩa vụ công dân Bài viết cũng xác định mục đích và ý nghĩa của Nghĩa vụ con người, cũng như mối quan hệ giữa Nghĩa vụ và Quyền Thực trạng Nghĩa vụ con người trong pháp luật quốc tế và Việt Nam sẽ được phân tích, đồng thời chỉ ra những bất cập và đề xuất phương hướng hoàn thiện pháp luật Những giải pháp này sẽ là cơ sở quan trọng cho các cơ quan chức năng trong việc sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện pháp luật liên quan.
Cấu trúc của luận án
- Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận án được cấu trúc gồm 4 chương:
- Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
- Chương 2: Những vấn đề lý luận về Nghĩa vụ con người trong pháp luật
- Chương 3: Thực trạng Nghĩa vụ con người trong Pháp luật quốc tế và Pháp luật Việt Nam
- Chương 4: Quan điểm, giải pháp hoàn thiện Nghĩa vụ con người trong Pháp luật quốc tế và Pháp luật Việt Nam
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài luận án
Trong quá trình nghiên cứu, NCS đã phát hiện nhiều công trình nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước liên quan đến Nghĩa vụ con người, được công bố dưới nhiều hình thức Các công trình tiêu biểu này có mối liên hệ trực tiếp với các nội dung sẽ được thảo luận trong bài viết sau.
1.1.1 Tình hình nghiên cứu ở trong nước
Đề tài "Quyền và Nghĩa vụ cơ bản của công dân trong thời kỳ đổi mới" do PGS.TS Nguyễn Niên chủ trì cùng nhóm tác giả PTS, tập trung vào việc phân tích và làm rõ những quyền lợi và trách nhiệm của công dân trong bối cảnh đổi mới đất nước Nghiên cứu này không chỉ giúp nâng cao nhận thức về vai trò của công dân trong xã hội mà còn khuyến khích sự tham gia tích cực của họ vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội.
Nguyễn Cửu Việt, PGS.PTS Nguyễn Đăng Dung, PTS Phạm Duy Nghĩa, PTS Hoàng Thị Kim Quế và Nguyễn Ngọc Chí từ Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã thực hiện nghiên cứu vào năm 1999 (mã số QG.97.12) về Quyền và Nghĩa vụ cơ bản của công dân trong thời kỳ đổi mới Công trình này tổng kết các đề tài liên quan đến sự ra đời và phát triển của Quyền và Nghĩa vụ cơ bản của công dân trong lịch sử lập hiến của các nước tư bản, đồng thời phân tích sự tiến triển của các quyền này ở Việt Nam qua bốn bản Hiến pháp và các biện pháp đảm bảo thực thi quyền lợi của công dân.
Sách chuyên khảo "Quy chế pháp lý của công dân Việt Nam" do PGS.TS Nguyễn Minh Đoan chủ biên, xuất bản bởi Nxb Chính trị Quốc gia vào năm 2010, nghiên cứu sâu sắc quy chế pháp lý của công dân Việt Nam Nội dung sách tập trung vào các quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm cơ bản của công dân được quy định trong Hiến pháp và pháp luật.
Sách chuyên khảo "Một số vấn đề cơ bản của hiến pháp các nước trên thế giới" được biên soạn bởi GS.TS Phan Trung Lý, TS Nguyễn Sĩ Dũng và ThS Nguyễn Văn Phúc, cung cấp cái nhìn sâu sắc về các vấn đề chính liên quan đến hiến pháp ở nhiều quốc gia Tác phẩm này không chỉ phân tích các nguyên tắc cơ bản của hiến pháp mà còn so sánh sự khác biệt và tương đồng giữa các hệ thống pháp luật Đây là tài liệu quý giá cho những ai nghiên cứu về luật hiến pháp và muốn hiểu rõ hơn về vai trò của hiến pháp trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền.
Trong tác phẩm do Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật phát hành năm 2012, các tác giả đã phân tích mối quan hệ giữa Quyền và Nghĩa vụ của cá nhân Họ nhấn mạnh rằng Nghĩa vụ của cá nhân được nêu rõ trong các văn kiện chủ chốt của luật quốc tế về Quyền con người Điều này cho thấy luật quốc tế không chỉ tập trung vào các Quyền mà còn coi trọng Nghĩa vụ, khẳng định rằng hai vấn đề này cần được xem xét một cách bình đẳng.
Sách chuyên khảo “Quyền con người, Quyền và Nghĩa vụ cơ bản của công dân trong Hiến pháp Việt Nam” do GS.TS Tạ Ngọc Tấn chỉ đạo nội dung, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quyền con người và các quyền cũng như nghĩa vụ cơ bản của công dân theo quy định của Hiến pháp Việt Nam Tác phẩm này không chỉ làm rõ các khái niệm pháp lý mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực thi quyền và nghĩa vụ trong xã hội hiện đại.
Ba, TS Nguyễn Thị Báo và TS Vũ Công Giao là đồng chủ biên của một công trình nghiên cứu về nhân quyền, được xuất bản bởi Văn phòng thường trực về nhân quyền và Học viện Chính trị Quốc gia TP Hồ Chí Minh vào năm gần đây.
Cuốn sách năm 2015 đã trình bày các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến Quyền con người, Quyền và Nghĩa vụ công dân trong Hiến pháp Việt Nam qua các thời kỳ Nó cũng phân tích sâu sắc những điểm mới trong Hiến pháp năm 2013, đặc biệt là quy định mới về nguyên tắc giới hạn Quyền.
- Sách tham khảo: “Tập hợp những bình luận, khuyến nghị chung của các Ủy ban công ước Liên hợp quốc” của GS.TS Nguyễn Đăng Dung, GS.TS Phạm
Cuốn sách do Hồng Thái, ThS Vũ Công Giao, TS.GVC Trịnh Quốc Toản và ThS Lã Khánh Tùng đồng chủ biên, được xuất bản bởi Nxb Công an Nhân dân vào năm 2010, cung cấp những bình luận và khuyến nghị từ các Uỷ ban giám sát sáu Công ước chủ chốt của Liên hợp quốc Các tác giả nhấn mạnh rằng Quyền con người là một vấn đề phức tạp với nhiều khía cạnh và vẫn còn gây tranh cãi Tài liệu này là nguồn tham khảo quý giá cho nghiên cứu về Quyền và Nghĩa vụ con người.
Luận án đã được củng cố thêm nền tảng và cơ sở để tiến hành nghiên cứu, đánh giá và đề xuất về Nghĩa vụ con người trong cả Pháp luật Việt Nam và Pháp luật quốc tế.
Sách tham khảo "Luật quốc tế về Quyền của các nhóm người dễ bị tổn thương" do Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội biên soạn, được xuất bản bởi Nxb Lao động - Xã hội vào năm [năm xuất bản] Tài liệu này cung cấp cái nhìn sâu sắc về quyền lợi và sự bảo vệ cần thiết cho các nhóm người dễ bị tổn thương trong bối cảnh luật pháp quốc tế.
Cuốn sách năm 2011 không chỉ phân tích Quyền và cơ chế giám sát việc thực thi Quyền, mà còn nhấn mạnh Nghĩa vụ của các quốc gia thành viên, tổ chức xã hội và cá nhân trong việc đảm bảo và thúc đẩy thực hiện các Quyền của nhóm người dễ bị tổn thương thông qua các văn kiện và điều ước quốc tế.
Sách tham khảo "Chế định Quyền và Nghĩa vụ cơ bản của công dân ở một số nước trên thế giới" của Vũ Kiều Oanh, Viện thông tin Khoa học Xã hội, Nxb, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quyền và nghĩa vụ của công dân ở nhiều quốc gia Tác phẩm này không chỉ giúp độc giả hiểu rõ hơn về các quy định pháp lý mà còn nêu bật sự khác biệt và tương đồng trong cách thức các quốc gia bảo vệ quyền lợi của công dân Đây là nguồn tài liệu quý giá cho những ai quan tâm đến lĩnh vực pháp lý và xã hội học.
Trong cuốn sách xuất bản năm 2012, tác giả nghiên cứu về quyền và nghĩa vụ cơ bản của cá nhân theo hiến pháp của một số quốc gia trên thế giới Từ đó, tác giả đề xuất nguyên tắc thống nhất giữa quyền và nghĩa vụ, nhấn mạnh sự cân bằng cần thiết giữa hai khía cạnh này trong hệ thống pháp luật.
Nhận xét về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
1.2.1 Nhận xét chung về tình hình nghiên cứu và những vấn đề đã nghiên cứu được luận án kế thừa, tiếp tục phát triển
Số lượng công trình nghiên cứu về Nghĩa vụ con người rất phong phú và đa dạng, cung cấp nguồn tư liệu quan trọng cho NCS trong việc hoàn thiện luận án Các nghiên cứu này không chỉ mang lại kiến thức lý luận về khái niệm Nghĩa vụ con người và mối tương quan với Quyền con người, mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đề cao Nghĩa vụ con người trong cả Pháp luật quốc gia và quốc tế Hơn nữa, chúng cũng đưa ra các kiến nghị nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về Nghĩa vụ con người.
Số lượng công trình nghiên cứu trong nước liên quan trực tiếp đến đề tài luận án còn hạn chế và thường chỉ tập trung ở phạm vi hẹp.
Các công trình nghiên cứu nước ngoài liên quan đến đề tài luận án đa dạng và phong phú hơn so với nghiên cứu trong nước, với tầm mức nghiên cứu sâu và rộng hơn Những nghiên cứu này đã chỉ ra mối quan hệ giữa Quyền.
Nghĩa vụ con người đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ Quyền con người và xây dựng một thế giới hòa bình Nó không chỉ là bổ sung cần thiết cho quyền lợi cá nhân mà còn thể hiện trách nhiệm đạo đức của mỗi cá nhân Một số nghiên cứu pháp lý đã đề cập đến Nghĩa vụ con người trong các văn kiện của Pháp luật quốc tế, nhấn mạnh tầm quan trọng của nó trong việc thúc đẩy sự công bằng và hòa bình toàn cầu.
So với những gì đã được đề cập trong các tài liệu và tác phẩm của các tác giả về nghĩa vụ của con người, NCS nhận thấy vẫn còn nhiều khoảng trống và cơ hội để kế thừa, mở rộng và phát triển, nhằm hoàn thiện đề tài luận án.
Nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước đều đồng thuận về vai trò quan trọng của Nghĩa vụ con người và mối quan hệ không thể tách rời giữa Nghĩa vụ con người với Quyền con người Một số học giả cho rằng Quyền con người cần được xây dựng trên nền tảng Nghĩa vụ con người và các giá trị đạo đức cơ bản.
Nghiên cứu về Nghĩa vụ con người trong hiến pháp một số quốc gia cho thấy sự mất cân đối giữa Quyền và Nghĩa vụ, với Nghĩa vụ thường bị xem nhẹ hơn Các công trình này nhấn mạnh rằng Nghĩa vụ liên quan đến lương tâm và trách nhiệm, trong khi Quyền thường được thúc đẩy bởi bản năng con người Điều này dẫn đến việc Nghĩa vụ con người chưa được chú trọng nghiên cứu tương xứng với Quyền con người, gây ra tình trạng nhiều cá nhân yêu cầu quyền lợi mà không thực hiện nghĩa vụ, từ đó tạo ra những hệ lụy nghiêm trọng trong xã hội.
Nghĩa vụ con người đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện và thực hiện hiệu quả các quy định pháp lý Nhiều nghiên cứu đã kiến nghị bổ sung Nghĩa vụ con người vào các văn kiện quốc tế và pháp luật quốc gia Đặc biệt, có nhiều đề xuất soạn thảo Tuyên ngôn về Nghĩa vụ con người, nhằm trình lên Đại hội đồng Liên hợp quốc để thông qua một bản Tuyên ngôn quốc tế, tạo sự cân bằng với Tuyên ngôn Nhân quyền năm 1948.
Việc thành lập hội đồng quốc tế về Nghĩa vụ con người là một bước tiến quan trọng Ngoài cơ chế pháp luật bắt buộc, nhiều học giả khuyến nghị cần tăng cường giáo dục đạo đức để nâng cao ý thức tự giác trong việc thực thi Nghĩa vụ con người.
Mặc dù nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước đã đề cập đến khái niệm Nghĩa vụ con người, nhưng vẫn chỉ dừng lại ở mức độ khái lược Luận án này sẽ kế thừa và phát triển các lý thuyết từ những nghiên cứu trước, nhằm làm sáng tỏ bản chất, khái niệm, mục đích và ý nghĩa của việc quy định Nghĩa vụ con người trong pháp luật.
Một số nghiên cứu đã đề cập đến mối quan hệ giữa Quyền và Nghĩa vụ con người trong pháp luật, nhưng chưa phân tích một cách đầy đủ và sâu sắc Luận án này sẽ kế thừa những nghiên cứu trước đó và tiến hành phân tích một cách toàn diện hơn về mối tương quan này.
Nhiều nghiên cứu quốc tế hiện nay chủ yếu tập trung vào Nghĩa vụ của nhà nước, tổ chức phi chính phủ và tập thể, trong khi Nghĩa vụ cá nhân lại chưa được chú trọng đúng mức Một số nghiên cứu còn lo ngại rằng việc nhấn mạnh Nghĩa vụ con người có thể làm suy yếu các Quyền Luận án này sẽ phân tích và làm rõ vai trò thiết yếu của Nghĩa vụ con người trong mối quan hệ với Quyền con người, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của Nghĩa vụ cá nhân đối với sự phát triển bền vững của xã hội.
Hầu hết các nghiên cứu hiện nay chỉ tập trung vào quy định và cơ chế bảo đảm Nghĩa vụ con người thông qua Nghĩa vụ công dân trong Pháp luật quốc gia Luận án này sẽ mở rộng nghiên cứu để khám phá một cách toàn diện các vấn đề lý luận liên quan đến Nghĩa vụ con người trong cả Pháp luật quốc tế và Pháp luật quốc gia, đặc biệt là trong bối cảnh Pháp luật Việt Nam.
Nghiên cứu hiện tại chủ yếu tập trung vào lý thuyết mà thiếu khảo sát thực tiễn về Nghĩa vụ con người trong Pháp luật Việt Nam và quốc tế Việc tiến hành khảo sát thực tế sẽ cung cấp những nhận xét và đánh giá chính xác hơn về tình hình Nghĩa vụ con người trong bối cảnh pháp lý của cả hai hệ thống.
- Về quan điểm, giải pháp, kiến nghị:
Nghiên cứu về Nghĩa vụ con người cho thấy, mặc dù đã có nhiều giải pháp, vấn đề này vẫn chưa được quan tâm đúng mức, và hệ thống pháp luật trong nước cũng như quốc tế vẫn thiếu các quy định cần thiết Luận án sẽ phân tích các quy định về Nghĩa vụ con người trong pháp luật Việt Nam và quốc tế, đồng thời đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế đảm bảo và thúc đẩy việc thực thi Nghĩa vụ con người Đã đến lúc nhân loại cần đấu tranh cho Nghĩa vụ con người tương tự như đã làm cho Quyền con người.
Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
Nghĩa vụ con người được xem là nền tảng của Quyền con người, và con người chỉ có thể thực sự hưởng trọn vẹn các Quyền khi thực hiện tốt các Nghĩa vụ của mình Vai trò của Nghĩa vụ con người không chỉ quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn góp phần vào sự tồn tại và phát triển bền vững của xã hội Khi mỗi cá nhân thực hiện đúng Nghĩa vụ, xã hội sẽ trở nên hòa bình và thịnh vượng hơn.
Pháp luật quốc tế và Pháp luật Việt Nam hiện tại đã quy định một cách đầy đủ và thống nhất về nghĩa vụ của con người hay chưa? Nếu chưa, cần phải có những bổ sung và hoàn thiện nào để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong việc bảo vệ quyền lợi của con người?
- Thứ ba, thực trạng việc thực thi Nghĩa vụ con người trong Pháp luật Việt
- Thứ tư, giải pháp nào để đảm bảo việc thực thi Nghĩa vụ con người trong pháp luật?
Nghĩa vụ con người là yếu tố then chốt trong việc duy trì và phát triển xã hội, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho việc thực thi quyền con người.
Quy định về Quyền và Nghĩa vụ con người trong Pháp luật quốc tế và Pháp luật Việt Nam hiện chưa được cân bằng, dẫn đến việc các biện pháp thực thi Nghĩa vụ con người chưa được thể hiện đầy đủ.
Hiện nay, nhiều tác giả và giáo sư trên thế giới đã chỉ ra tầm quan trọng của nghĩa vụ con người, nhưng vấn đề này vẫn chưa nhận được sự quan tâm thích đáng từ các nhà nước và tổ chức quốc tế.
Hoàn thiện pháp luật về nghĩa vụ con người kết hợp với giáo dục đạo đức là một giải pháp hiệu quả nhằm giải quyết những vấn đề hiện tại.