Nghệ thuật lãnh đạo Nelson Mandela Trong suốt những thăng trầm lịch sử, Nam Phi đã trãi qua một thời kì tàn bạo của chế độ phân biệt chủng tộc APARTHEID giai đoạn 1948 đến 1994. Ở đó ,những người không mang màu da trắng không được gọi tên, không được sử dụng xe buýt, bãi tắm, bệnh viện, trường học, không được bầu cử, không được kết hôn với người khác màu da, cùng các vấn đề về bất bình đẳng kinh tế,sở hữu,vi phạm các nguyên tắc của Hiến Chương Liên hợp Quốc người da đen trở thành nô lệ trên chính quê hương, mảnh đất đáng lý ra là của họ. Trong bối cảnh lịch sử đó, Nelson Rolihlahla Mandela đã lãnh đạo Đảng Đại hội dân tộc Phi cùng các cộng sự của mình đã đứng lên đấu tranh giành lại tự do, trãi qua 27 năm trong tù ,cuối cùng ông cũng đánh lùi chế độ phân biệt APARTHEID và trở thành tổng thống giai đoạn 19941999.
MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1.Lý chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Phương pháp nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu .3 CHƯƠNG 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHỆ THUẬT LÃNH ĐẠO 1.1 Khái niệm lãnh đạo 1.2 Quyền lực ảnh hưởng 1.3 Bản chất cơng việc vai trị lãnh đạo 1.3.1 Bản chất công việc người lãnh đạo 1.3.2 Vai trò người lãnh đạo 1.4 Phẩm chất kỹ nhà lãnh đạo 1.5 Các cấp độ lãnh đạo .9 1.6 Phong cách lãnh đạo .9 1.6.1 Phong cách lãnh đạo độc đoán 1.6.2 Phong cách lãnh đạo dân chủ 10 1.6.3 Phong cách lãnh đạo tự 11 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ NELSON MANDELA .13 2.1 Giới thiệu Nelson Rolihlahla Mandela 13 2.2 Con đường đấu tranh đầy giang khổ xóa bỏ chế độ Apartheid 15 2.3 Tổng thống da đen Nam Phi 17 CHƯƠNG 3:NHÀ LÃNH ĐẠO NELSON MANDELA 19 3.1 Cấp độ lãnh đạo NELSON MANDELA .19 3.2 Những phẩm chất NELSON MANDELA 21 3.3 Yếu tố ý chí khiêm nhường NELSON MANDELA 26 3.3.2 Yếu tố ý chí 26 3.3.3 Yếu tố khiêm nhường 28 3.4 Cách dùng người NELSON MANDELA 29 PHẦN KẾT LUẬN .31 TÀI LIỆU THAM KHẢO 32 PHẦN MỞ ĐẦU 1.Lý chọn đề tài Lãnh đạo trình tác động đến người cho họ cố gắng cách tự nguyện nhiệt tình phấn đấu để đạt mục tiêu tổ chức Người lãnh đạo không đứng đằng sau để thúc đẩy hay thúc giục, họ đặt lên trước, động viên người hoàn thành mục tiêu đề Bất kể người quản lý lập kế hoạch, tổ chức kiểm tra kết có tốt đến đâu, người phải hỗ trợ hoạt động cách đưa dẫn cho người, thông tin đầy đủ lãnh đạo tốt Việc lãnh đạo phải dựa hiểu biết động người điều làm cho họ thỏa mãn họ góp sức vào việc hồn thành mục tiêu tổ chức “Thuật lãnh đạo không đơn khả lôi người khác, đơi mị dân Đó khơng phải khả gây cảm tình thuyết phục người khác kỹ bán hàng Lãnh đạo nâng tầm nhìn người lên mức cao hơn, đưa việc thực công việc đạt tới tiêu chuẩn cao hơn, phát triển tính cách người vượt qua giới hạn thơng thường Để có khả lãnh đạo khơng tốt môi trường doanh nghiệp xây dựng quy định chặt chẽ quy định trách nhiệm, tiêu chuẩn cao thực công việc, tôn trọng cá nhân công việc họ” (Peter.F.Drucker, Cách thức quản lý, Butter-heinemann) Là lửa đầu tàu, cờ tiên phong hệ thống quản lý, người lãnh đạo phải người làm điều tưởng với nhân viên Trong suốt thăng trầm lịch sử, Nam Phi trãi qua thời kì tàn bạo chế độ phân biệt chủng tộc APARTHEID giai đoạn 1948 đến 1994 Ở ,những người khơng mang màu da trắng không gọi tên, không sử dụng xe buýt, bãi tắm, bệnh viện, trường học, không bầu cử, không kết hôn với người khác màu da, vấn đề bất bình đẳng kinh tế,sở hữu,vi phạm nguyên tắc Hiến Chương Liên hợp Quốc người da đen trở thành nô lệ quê hương, mảnh đất họ Trong bối cảnh lịch sử đó, Nelson Rolihlahla Mandela lãnh đạo Đảng Đại hội dân tộc Phi cộng đứng lên đấu tranh giành lại tự do, trãi qua 27 năm tù ,cuối ông đánh lùi chế độ phân biệt APARTHEID trở thành tổng thống giai đoạn 1994-1999 2 Mục tiêu nghiên cứu _ Tìm hiểu cách lãnh đạo Nelson Mandela, phẩm chất yếu tố để ông trở thành thành nhà lãnh đạo vĩ đại Phương pháp nghiên cứu _ Phương pháp phân tích tổng hợp lý thuyết Đối tượng nghiên cứu _ Nelson Mandela phong cách lãnh đạo ông CHƯƠNG 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHỆ THUẬT LÃNH ĐẠO 1.1 Khái niệm lãnh đạo Lãnh đạo khái niệm quan trọng khoa học tổ chức - nhân Đó q trình ảnh hưởng mang tính xã hội lãnh đạo tìm kiếm tham gia tự nguyện cấp nhằm đạt mục tiêu tổ chức Lãnh đạo trình gây ảnh hưởng dẫn đắt hành vi cá nhân hay nhóm người nhằm hướng tới mục tiêu tổ chức Lãnh đạo miêu tả 'một trình ảnh hưởng xã hội mà người tìm kiếm giúp đỡ hỗ trợ người khác nhằm đạt thành cơng cho mục tiêu chung" Ngồi ra, người ta thường định nghĩa lãnh đạo q trình theo cá nhân ảnh hưởng đến nhóm cá nhân khác để đạt mục tiêu chung - Northouse (2007, trang 3) Ngay quân đội Mỹ nghiên cứu vai trò lãnh đạo kĩ lưỡng Một định nghĩa mà họ đưa lãnh đạo là: Lãnh đạo q trình mà người lính ảnh hưởng đến người lính khác để hồn thành nhiệm vụ (U.S Army, 1983) 1.2 Quyền lực ảnh hưởng Nhà lãnh đạo sử dụng quyền lực để giúp đỡ đồng nghiệp cấp hoàn thành tốt nhiệm vụ khó khăn Mơ hình quyền lực ảnh hưởng Các chiến lược ảnh hưởng: Chiến lược thân thiện ,Chiến lược mặc ,Chiến lược đưa lý ,Chiến lược đoán ,Chiến lược tham khảo cấp ,Chiến lược liên minh ,Chiến lược trừng phạt 1.3 Bản chất cơng việc vai trị lãnh đạo 1.3.1 Bản chất công việc người lãnh đạo Nặng nhọc căng thẳng : Chạy đua với thời gian Chạy đua với u cầu cơng việc • Cảm xúc thay đổi liên tục với cường độcao Khác biệt, đa dạng không liên tục: Phải làm việc với nhiều đối tượng lúc Đối phó với nhiều tình lúc xảy Việc đến, kết thúc Tương tác với nhiều đối tượng : Ra định không đồng mang tính trị: Sản xuất, bán hàng, kế toán, nhân sự, chiến lược, chiến thuật… Cấp trên, cấp dưới, đồng sự, đối tác, quyền… Lợi ích tổ chức, lợi ích cổ đơng, lợi ích đối tác, lợi ích thân… Hoạch định để thích ứng, khơng thức: Các kế hoạch thức thường xuyên phải điều chỉnh Các kế hoạch thực thường để đối phó với tình Kế hoạch chiến lược thường ngược chiều với kế hoạch thực 1.3.2 Vai trò người lãnh đạo Vai trò tương tác : Người đại diện: Pháp luật, quyền, đối tác, khách hàng… Vai trò dẫn đầu Vai trò liên lạc: Thiết lập, tổ chức & trì liên lạc thơng tin trong, ngồi doanh nghiệp Vai trị thơng tin : Giám sát lọc thông tin Cung cấp thông tin Phát ngôn: Giao tiếp thông tin với bên bên ngồi Vai trị định Người khởi xướng Duy trì ổn định Điều phối nguồn lực Thương thảo 1.4 Phẩm chất kỹ nhà lãnh đạo Một người lãnh đạo thực không hội tụ tố chất lãnh đạo vốn có mà cịn phải trau dồi kỹ cần thiết để lãnh đạo hiệu Thế nhưng, nhiều người xem nhẹ điều giữ quan niệm chủ quan cho họ sinh để làm người đứng đầu Hãy tự hỏi người khác cần phải lắng nghe, tôn trọng thực theo điều động, hướng dẫn bạn Vì nhà lãnh đạo phải biết đâu tố chất kỹ cần có cho để xây dựng phát huy chúng cách hiệu Những phẩm chất kỹ ảnh hưởng trực tiếp tới hình ảnh người lãnh đạo tảng thành công doanh nghiệp Tố chất cần có nhà lãnh đạo Doanh nghiệp thành cơng khơng thể khơng nói đến yếu tố nhà lãnh đạo với tố chất cần thiết có hiểu biết ham học hỏi, có tầm nhìn đốn, dũng cảm kiên trì Sự hiểu biết ham học hỏi: Người lãnh đạo điều hành tốt họ không hiểu biết lĩnh vực hoạt động họ Ngoài kiến thức lĩnh vực hoạt động mình, người lãnh đạo cịn phải đọc nhiều ln có tinh thần học hỏi để khơng ngừng nâng cao kiến thức, nhận biết cập nhật thông tin tri thức Điều giúp cho nhà lãnh đạo có vốn kiến thức sâu rộng vừa hồn thiện thân lại vừa có nhìn tổng thể để phát triển doanh nghiệp Tầm nhìn đoán: Sự thành bại doanh nghiệp phụ thuộc tài nhà lãnh đạo đốn tầm nhìn xa trơng rộng người lãnh đạo.Bởi xã hội có nhiều biến chuyển, xu phát triển có nhiểu mẻ địi hịi nhà lãnh đạo phải có tầm nhìn chiến lược thực tế, vạch địch rõ ràng mục tiêu khó khăn, thuận lợi trước mắt để đưa kế hoạch tiến triển công việc Nếu khơng có khả phán đốn tương lai khó để đưa tầm nhìn, chiến lược phát triển lâu dài doanh nghiệp Bên cạnh đó, tính đốn cơng việc giúp cho họ có định kịp thời sáng suốt Dũng cảm kiên trì: Một nhà lãnh đạo tốt khơng đầu hàng khó khăn, thất bại mà quan trọng họ biết đối mặt dũng cảm vượt qua khó khăn, thất bại đồng thời để trải nghiệm thêm cho vốn tích lũy thiết thực quản lý hay chiến lược kinh doanh Mọi thứ lúc dễ dàng người đứng đầu nên biết chấp nhận thử thách kiên trì, giữ vững ý chí thành cơng thơi Niềm hy vọng lịng kiên trì, khơng ngại khó khăn động lực lớn để phát triển doanh nghiệp Kỹ cần có nhà lãnh đạo Để trở thành nhà lãnh đạo ưu tú, ngồi yếu tố ngoại hình họ cần trang bị cho kiến thức, kỹ thiếu như: kỹ quản lý lập kế hoạch, kỹ giao quyền hiệu quả, kỹ truyền cảm hứng kỹ giao tiếp Kỹ quản lý lập kế hoạch: Đây kỹ thiếu nhà lãnh đạo Họ xây dựng tầm nhìn chiến lược cho cơng ty, đồng thời phải quản lý lập kế hoạch cho mục tiêu mà cơng ty cần đạt tới Có khả quản lý lập kế hoạch, nhà lãnh đạo trì, phát triển thay đổi tầm nhìn chiến lược cần thiết Kỹ giao quyền hiệu quả: Nhà lãnh đạo phải biết phát nhân tài – người có khả bổ sung khiếm khuyết bạn thay biết cách khen ngợi mà phân quyền phân bổ cơng việc cách hợp lý Bên cạnh đó, người lãnh đạo cần phải có sách đãi ngộ đặc biệt cho người giỏi, người dám đặt mục tiêu vơ thách thức tìm cách để thực Kỹ truyền cảm hứng: Biết cách truyền cảm hứng cho người khác bạn nhận điều mà bạn mong đợi bạn quan tâm nhiều đến họ Muốn trở thành nhà lãnh đạo giỏi, bạn cần phải hiểu nhân viên mình, biết lắng nghe chia sẻ với cấp biết lệnh quát tháo Khi có vấn đề rắc rối, phải đặt vào hồn cảnh cụ thể để từ có hướng giải hợp tình hợp lý Kỹ giao tiếp: Nhà lãnh đạo phải có kỹ giao tiếp tốt văn nói văn viết, điều bộc lộ khả nhiều mặt bạn có ảnh hưởng khơng nhỏ tới thành cơng cơng ty Muốn thuyết phục nhân viên tin mình, theo mình, nhà lãnh đạo phải biết cách truyền đạt thông tin Muốn thúc đẩy tinh thần làm việc nhân viên, nhà lãnh đạo phải biết cách khuyến khích, động viên, hay muốn có hợp đồng, nhà lãnh đạo phải biết cách thương thuyết 1.5 Các cấp độ lãnh đạo Kim tự tháp cấp độ lãnh đạo 1.6 Phong cách lãnh đạo Là nhận thức người bị ảnh hưởng hệ thống hành vi lãnh đạo người lãnh đạo tác động lên họ Người bị ảnh hưởng: Cấp dưới, cấp trên, đồng Hệ thống hành vi: Hành động quản trị, quản lý, ảnh hưởng để ứng phó thích nghi với vận động mơi trường xung quanh 1.6.1 Phong cách lãnh đạo độc đoán Kiểu quản lý mệnh lệnh độc đoán đặc trưng việc tập trung quyền lực vào tay người quản lý, người lãnh đạo - quản lý ý chí mình, trấn áp ý chí sáng kiến thành viên tập thể Phong cách lãnh đạo xuất nhà lãnh đạo nói với nhân viên xác họ muốn nhân viên làm làm mà không kèm theo lời khuyên hay hướng dẫn ĐẶC ĐIỂM: Nhân viên thích lãnh đạo Hiệu làm việc cao có mặt lãnh đạo, thấp khơng có mặt lãnh đạo Khơng khí tổ chức: gây hấn, phụ thuộc vào định hướng cá nhân Ưu điểm: Thời gian định nhanh chóng Phù hợp việc đối phó với tình khẩn cấp NHƯỢC ĐIỂM Khơng tận dụng sức sáng tạo cấp tập thể Bỏ qua tình cảm, suy nghĩ cấp Dễ làm người lãnh đạo trở nên bảo thủ 1.6.2 Phong cách lãnh đạo dân chủ Phong cách lãnh đạo dân chủ đặc trưng việc người quản lý biết phân chia quyền lực quản lý mình, tranh thủ ý kiến cấp dưới, đưa họ tham gia vào việc khởi thảo định Phong cách lãnh đạo dân chủ tạo điều kiện thuận lợi người cấp phát huy sáng kiến, tham gia vào việc lập kế hoạch thực kế hoạch, đồng thời tạo bầu khơng khí tâm lý tích cực trình quản lý ĐẶC ĐIỂM Cho phép nhân viên tham gia đóng góp ý kiến & triển khai công việc theo theo lực người Luôn tham khảo ý kiến nhân viên cơng việc có liên quan đến chun mơn nhân viên Xây dựng chế để nhân viên có quyền hạn định, chủ động việc định cơng việc phụ trách Người có phong cách lãnh đạo dân chủ thường người hiền hịa, cáu giận, ln tìm hiểu nguyên nhân sâu xa giải cách thấu đáo Một môi trường làm việc thoải mái, động, chủ động thường nơi có người lãnh đạo dân chủ ƯU ĐIỂM 10 Nam Phi tổ chức bầu cử dân chủ Nelson Mandela nhậm chức tổng thống ngày 10/5/1994, trở thành tổng thống da đen Nam Phi, ông de Klerk đảm nhiệm chức phó tổng thống Trong suốt nhiệm kỳ tổng thống mình, ơng Mandela thực chuyển giao chế độ cầm quyền từ tay người da trắng thiểu số sang người da đen đa số Ông tận dụng niềm đam mê thể thao người Nam Phi để thúc đẩy hòa giải người da đen da trắng, khuyến khích người da đen ủng hộ đội bóng rugby quốc gia bị ghét bỏ Tổng thống Mandela có cơng lớn vực dậy kinh tế Nam Phi bờ sụp đổ Kể từ hết nhiệm kỳ tổng thống năm 1999, ông Mandela trở thành đại sứ cấp cao Nam Phi, đầu chiến dịch chống HIV/AIDS giúp Nam Phi giành quyền đăng cai World Cup năm 2010 Ơng tham gia vào đàm phán hịa bình CHDC Cơnggơ, Burunđi nước khác châu Phi 18 CHƯƠNG 3:NHÀ LÃNH ĐẠO NELSON MANDELA 3.1 Cấp độ lãnh đạo NELSON MANDELA Theo lý thuyết cấp độ lãnh đạo, dựa phẩm chất kỹ cần có người ta chia nhà lãnh đạo thành năm cấp độ Trãi qua đời đầy thăng trầm Nelson Mandela tơi luyện phẩm chất quý giá Bắt đầu ngày tháng tuổi thơ nhiều biến cố khơi dậy khát khao học hỏi bên người ông, Mandela theo học trường nội trú Clarkebury Hội giám lý tìm thấy niềm đam mê học hành tiến nhanh Năm 1939, Mandela vào học trường Đại học College of Fort Hare, trường đại học dành cho người da đen Nam Phi Fort Hare coi trường Oxford hay Harvard Nam Phi, thu hút nhiều học giả từ nơi vùng tiểu Sahara Ngay từ năm đầu đại học, Mandela tập trung học để trở thành phiên dịch viên thư ký – nghề coi tốt người da đen thời Năm thứ hai, Mandela bầu vào Hội đồng đại diện sinh viên (SRC) Mandela từ bỏ vị trí SRC, bị hiệu trưởng coi bất hợp tác trục xuất khỏi trường năm cịn lại Ơng cho Mandela quay lại chịu vào SRC Lúc nhà, cha nuôi Mandela giận, buộc anh phải nhận lỗi quay lại trường vào mùa thu Với cảm giác bị mắc kẹt cho khơng cịn lựa chọn khác, Mandela bỏ nhà trốn đến thành phố Johannesburg Sau đó, anh ghi danh vào trường Đại học Witwatersrand Johannesburg để học luật Qua cho thấy ơng người ham học hỏi có tảng kiến thức vững chắc, hiểu biết lịch sử Châu Phi nhìn tồn diện Châu Phi thời kì đen tối chế độ Apartheid Chứng kiến cảnh bất cơng đó, Mandela sớm trở thành người hoạt động tích cực phong trào chống chủ nghĩa Apartheid gia nhập phong trào Đại hội Dân tộc Phi (ANC) năm 1942 Trong lòng ANC, nhóm người châu Phi trẻ đồn kết với nhau, gọi Liên đồn niên ANC (ANC Youth League) với mục tiêu biến ANC thành phong trào quần chúng rộng rãi, tận dụng sức mạnh hàng triệu nông dân người lao động vốn tiếng nói chế độ người da trắng cầm quyền Điều đặc biệt là, Liên đoàn niên ANC cho biện pháp cũ ANC “kiến nghị lịch sự” khơng có hiệu 19 Năm 1949, ANC thức áp dụng phương pháp Liên đồn niên gồm tẩy chay, đình cơng, bất hợp tác bất phục tùng nhằm đạt quyền cơng dân tồn diện, phân phối lại đất đai, quyền cơng đồn, giáo dục bắt buộc miễn phí cho trẻ em Trong suốt 20 năm, Mandela đạo hoạt động hịa bình, phi bạo lực chống lại phủ Nam Phi sách phân biệt chủng tộc, bật hai chiến dịch năm 1952 1955 Ơng cịn thành lập cơng ty luật Mandela & Tambo với Oliver Tambo – sinh viên ưu tú mà ông quen học trường Fort Hare Công ty ông cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý miễn phí giá rẻ cho người da đen Qua điều chứng minh ông người có khả nhà lãnh đạo tốt Năm 1956, Mandela 150 người khác bị bắt kết tội phản quốc hoạt động trị họ sau tuyên trắng án Trong lúc đó, ANC gặp nhiều thách thức từ nhóm gồm nhà hoạt động người da đen – người cho biện pháp hòa bình ANC khơng có hiệu Nhóm tách khỏi ANC điều ảnh hưởng tiêu cực đến ANC, làm lực lượng hỗ trợ đáng kể Ngày 26/6/1961 Ngày Tự Nam Phi Mandela gửi thư cho báo chí, kêu gọi tổ chức hội nghị hiến pháp tồn quốc Ơng tun bố phủ khơng tổ chức hội nghị này, có chiến dịch bất hợp tác quy mơ tồn quốc Mandela kêu gọi người dân: “Tôi sát cánh bạn chiến đấu chống lại phủ bước, giành chiến thắng Các bạn làm gì? Các bạn có đến với chúng tơi hay hợp tác với phủ để đàn áp nguyện vọng địi hỏi người dân nước bạn? Các bạn yên lặng thờ vấn đề sống cịn với người dân chúng ta? Về phần tơi, tơi có lựa chọn Tơi khơng rời Nam Phi không đầu hàng Chỉ trải qua gian khó, hi sinh hành động quân giành tự Cuộc đấu tranh đời Tôi tiếp tục chiến đấu tự ngày cuối cùng” Ơng bị bắt năm 1962 sau đóng vai trị lãnh đạo đình cơng bị kết án năm tù Năm 1963, ông lại bị đưa xét xử Lần này, ông 10 thủ lĩnh ANC bị kết án tù chung thân tội danh liên quan đến trị Trong suốt 27 năm bị tù đày, Mandela bị giam đảo Robben tới 18 năm Bằng thông minh, tinh thần chiến, Mandela đóng vai trị lãnh đạo bạn tù, trở thành ơng chủ nhà tù Ý chí khát khao chiến đấu mãnh liệt giúp ông không gục ngã khoảnh khắc đen tối đời Khơng tạo niềm tin cho mà cịn cho tồn thể người dân Nam Phi chờ ngày tự "Chỉ người tự đàm phán Tù nhân khơng thể thương lượng gì" - câu trả lời cứng rắn ông Nelson Mandela trước đề xuất phủ Nam Phi năm 1985 kết thúc đấu tranh để đổi lấy tự do, thoát khỏi chốn lao tù 20 Ông xóa bỏ chế độ apartheid lập nước Nam Phi dân chủ, khơng cịn tệ phân biệt chủng tộc, cách biết cách chuyển giao vai trị ơng chiến binh, người tù khổ sai, nhà ngoại giao nhà trị Tầm nhìn xa trơng rộng, biết lựa chọn thời cơ, tạo động lực cho người xung quanh mình, ln ln lạc quan nhiệt tâm với trách nhiệm Nhưng ơng vơ khiêm tốn Trong tự truyện, ơng Mandela viết: “Có lẽ tơi bị lóa mắt trước số điều định phải chịu nỗi đau khơng thể hồn thành vai trị người chồng với vợ tơi người cha với Tôi cho sống vợ tôi tù cịn khó khăn tơi, trở tơi khó khăn với với tơi Cơ lấy người mà người sớm rời bỏ ấy; người đàn ơng trở thành thần thoại, thần thoại trở nhà xét cho lại người đàn ơng bình thường.’’ Nelson Mandela xem vị thánh sống, ơng muốn nhìn nhận trị gia, người cha hưởng niềm vui bên Qua điều kết luận Nelson Mandela nhà lãnh đạo cấp độ với đầy đủ yếu tố phẩm chất Thậm chí nữa, ông vị thánh sống đưa người dân Nam Phi với quyền tự họ, đèn soi sáng đưa Nam Phi trở thành quốc gia Cầu Vồng (Tổng thống Mandela sử dụng thuật ngữ "Quốc gia Cầu vồng" ẩn dụ để miêu tả đa dạng văn hoá phát triển sau tư tưởng phân biệt chủng tộc aparthied bị bãi bỏ) 3.2 Những phẩm chất NELSON MANDELA Can đảm thiếu vắng sợ hãi mà làm người khác vượt qua sợ hãi Năm 1994, chiến dịch vận động bầu cử, Mandela bay máy bay cánh quạt đến “cánh đồng chết” Natal để đọc diễn văn trước người Zulu ủng hộ ông Tôi đồng ý đến gặp ông sân bay, nơi tiếp tục làm việc sau diễn văn Khi máy bay 20 phút đáp xuống động bị hỏng Một số người máy bay bắt đầu lo sợ Điều giúp trấn an họ nhìn trực tiếp vào Mandela, ơng bình thản ngồi đọc báo buổi sáng ông xe lửa đến nơi làm việc Sân bay chuẩn bị cho máy bay đáp khẩn cấp phi cơng tìm cách để máy bay đáp an tồn Khi Mandela tơi ngồi xe BMW chống đạn để đến nơi đọc diễn văn, ơng quay sang tơi nói: “Này bạn, tơi sợ chết khiếp đó!” Mandela thường lo sợ thời gian bị tù, vụ xử Rivonia dẫn đến việc ông bị kết án tù thời gian đảo Robben Sau có lần ơng nói với tơi: “Lẽ tất nhiên tơi sợ chứ!” Điều xem nghịch lý Ơng nói: “Tơi khơng cho người can trường đánh bại giới Nhưng với tư cách thủ lĩnh, bạn đừng để người khác biết sợ Bạn phải tỏ can đảm” 21 Và thực tế ông làm vậy: qua hành động tỏ không sợ hãi, ơng giúp người khác khơng sợ hãi Ơng hồn thiện điều đảo Robben, nơi có nhiều chuyện để lo sợ Các tù nhân với ông nhìn thấy ông rảo bước qua vườn với dáng hiên ngang thẳng người việc giúp họ vững chí qua tháng ngày Ơng biết gương cho người khác, điều ban cho ông sức mạnh để chiến thắng bao nỗi lo sợ Dẫn đầu, đừng bỏ bạn bè lại sau Mandela người kín đáo Năm 1985, ơng giải phẫu tuyến tiền liệt Khi trở nhà tù ông bị cách ly khỏi bạn tù lần 21 năm Họ phản đối việc Nhưng theo lời bạn tù lâu năm Ahmed Kathrada kể lại, ông nói với họ: “Các bạn đợi phút Rồi điều tốt lành đến cho mà xem” Điều tốt lành ơng tiến hành thương lượng với quyền apartheid Nhưng điều ghét cay ghét đắng Đại hội dân tộc Phi (ANC) Sau nhiều thập niên nói “tù nhân thương lượng” sau bênh vực đấu tranh vũ trang nhằm lật đổ quyền, Mandela định đến lúc cần nói chuyện với kẻ áp Khi ơng khởi đầu thương lượng với quyền năm 1985, nhiều người nghĩ ông thất bại “Chúng nghĩ ông bán - Cyril Ramaphosa, thủ lĩnh nghiệp đồn cơng nhân hầm mỏ lúc nói - Tơi đến thăm ơng nói với ơng: Ơng làm vậy? Đó sáng kiến khơng thể tin Ơng liều lĩnh” Mandela mở chiến dịch thuyết phục ANC hiểu đường lối ông theo đuổi Sự tiếng ông từ đường lối Ơng gặp bạn tù mình, theo lời Kathrada nhớ lại, giải thích việc làm Nhờ việc chậm mà thế, ông làm họ tin ơng “Ơng đem sở ủng hộ theo - Ramaphosa, lúc tổng thư ký ANC ông trùm kinh doanh, nói - Một bạn đến vị trí đầu cầu, bạn cho phép người sau tiến tới Ông nhà lãnh đạo nhai kẹo chewing gum - nhai xong quăng đi” (vắt chanh bỏ vỏ) Đối với Mandela, từ chối thương lượng tìm cách giải chiến thuật, khơng từ bỏ ngun tắc Suốt đời mình, ơng ln phân biệt rạch rịi điều Ngun tắc khơng lay chuyển ơng - lật đổ quyền apartheid thực người dân phiếu - bất di bất dịch, cách thức giúp ơng đạt đến mục đích ông xem chiến thuật Ông người thực tiễn người theo chủ nghĩa lý tưởng “Mandela người lịch sử - Ramaphosa nói - Ơng suy nghĩ đường dài chúng tơi Ơng nghĩ đến hậu đầu: hệ mai sau nhìn điều làm 22