8. Cṍu trúc của luận văn
1.2.2. Vai trò và nhiờ ̣m vụ của thụng tin quụ́c tờ́ trờn báo chí Viờ ̣t Nam
Nam thời kỳ đổi mới
Ngày nay , với xu thờ́ toàn cõ̀u hóa và hụ ̣i nhõ ̣p quụ́c tờ́ ngày càng trở nờn sõu rụ ̣ng hơn, thì nhiệm vụ thụng tin về các nền văn hóa khác, trong đó có nước Nga cho cụng chúng trong nước biết ngày càng trở nờn cấp thiết hơn đụ́i với báo chớ. Trong điều kiện đó, thụng tin quụ́c tế có vai trũ quan trọng, trở thành cụng cụ chuyển tải thụng tin, thúc đõ̉y nhọ̃n thức thụ́ng nhất, trách nhiệm và giải pháp giải quyết các vấn đề của thế giới. Thụng tin quụ́c tế là nguồn tin quan trọng góp phần nõng cao nhọ̃n thức và sự hiểu biết của cụng chúng trong nước về những vấn đề đang diễn ra trờn toàn cầu, mở ra mụi trường thụng tin rụ̣ng lớn. Báo chớ có nhiệm vụ thụng tin về các nền văn hóa khác, trong đó có nước Nga cho cụng chúng trong nước biết.
Thụng tin quụ́c tế khụng chỉ là nhu cầu thụng tin, nõng cao hiểu biết và giải trớ về mặt tinh thần của nhõn dõn mà cũn ảnh hưởng đến các vấn đề quan hệ dõn tụ̣c và quan hệ quụ́c tế . Những thụng tin quụ́c tờ́ phục vụ cho cụng chúng trong nước cũng đồng thời là những thụng tin tham khảo của nước
ngoài, khi ho ̣ muụ́n tìm hiờ̉u vờ̀ quan điờ̉m , đánh giá và nhõ ̣n đi ̣nh củ a Viờ ̣t Nam vờ̀ các vṍn đờ̀ quụ́c tờ́ , nhṍt là những vṍn đờ̀ đó có liờn quan đờ́n quụ́c gia ho ̣, dõn tụ ̣c ho ̣. Chớnh vì vọ̃y , trong quá trình hụ ̣i nhõ ̣p quụ́c tờ́ ngày nay của Việt Nam, cụng tác thụng tin quụ́c tờ́ đang ngày càng khẳng đi ̣nh vi ̣ trí và vai trò của mình trong viờ ̣c góp phõ̀n vào các vṍn đờ̀ đụ́i ngoa ̣i của đṍt nước .
Trong mṍy thõ ̣p kỷ qua , tình hình quụ́c tế đang diễn ra hết sức sụi đụ̣ng với những vṍn đờ̀ như : xung đụ ̣t vũ trang , xung đụ ̣t sắc t ụ̣c, các mụ́i quan hệ đan xen phức ta ̣p , can thiờ ̣p lõ ̣t đụ̉ , khủng bụ́ , cạnh tranh kinh tế ,...Thụng tin quụ́c tờ́ ta ̣o dựng cho cụng chúng trong nước mụ ̣t bức tranh sinh đụ ̣ng , luụn luụn biờ́n đụ̉i vờ̀ thờ́ giới bờn ngoài . Nằm trong hệ thụ́n g thụng tin báo chí , thụng tin quụ́c tờ́ có vai trò cõ̀u nụ́i giữa Viờ ̣t Nam với thờ́ giới bờn ngoài . Nó có khả năng tạo nờn mụ̣t bức tranh toàn cảnh , sinh đụ ̣ng và chõn thực vờ̀ tình hình thế giới v ới những biờ́n đụ̉i liờn tục đang diờ̃n ra hàng ngày , hàng giờ
trờn khắp các chõu lục . Những thụng tin ṍy khụng chỉ đáp ứng nhu cõ̀u được thụng tin, mở rụ ̣ng tõ̀m nhìn của cụng chúng mà còn nhằm hình thành dư luõ ̣n xã hụ̣i, hành vi xã hụ̣i của nhõn dõn trong nướ c trước những vṍn đờ̀ quụ́c tờ́ . Bờn ca ̣nh đó , thụng tin quụ́c tờ́ còn góp phõ̀n nõng cao sự hiờ̉u biờ́t lõ̃n nhau giữa các dõn tụ ̣c , các quụ́c gia , cựng nụ̃ lực góp phần xõy dựng mụ̣t thế giới hũa bình, ổn định, hơ ̣p tác và hữu nghị.
Thụng tin quụ́c tờ́ đã từng có sự tham gia tích cực và góp phõ̀n xứng đáng vào sự nghiờ ̣p cách ma ̣ng của Viờ ̣t Nam . Bướ c vào thời kỳ đụ̉i mới , thụng tin quụ́c tờ́ ngày càng có mụ ̣t vai trò quan tro ̣ng khi Đảng và Nhà nước ta thực hiờ ̣n chính sách mở cửa và hụ ̣i nhõ ̣p sõu rụ ̣ng với quụ́c tờ́ , thực hiờ ̣n đa phương hóa, đa da ̣ng hóa các mụ́i quan hờ ̣. Đờ́n nay, Việt Nam đã có quan hệ ngoại giao chính thức với 175 nước, có quan hệ thương mại với hơn 200 nước và vựng lãnh thổ thuụ̣c tất cả các chõu lục , bao gồm tất cả các nước và trung tõm chớnh trị lớn của thế giới . Chớnh sách đụ́i ngoại rụ̣ng mở đã mang lại những thành tựu khụng nhỏ trong viờ ̣c ta ̣o mụi trường thuõ ̣n lợi cho vṍn đờ̀ phát triển kinh tờ́ của đṍt nước, trong đó báo chí đóng mụ̣t vai trũ
Thụng tin quụ́c tờ́ còn có là nguụ̀n thụng tin tham khảo quan tro ̣ng phục vụ cụng tác nghiờn cứu , chỉ đạo , điờ̀u hành , quản lý của các đồng chớ lãnh đa ̣o. Sự phõn tích, đánh giá và bình luõ ̣n trong những nụ ̣i dung thụng tin quụ́c tờ́ khụng chỉ là phản ánh sự kiờ ̣n đơn thuõ̀n mà nó còn có tính đi ̣nh hướng tình hình quụ́c tế và khu vực , đă ̣c biờ ̣t là những sự kiờ ̣n , vṍn đờ̀ có liờn quan đờ́n Viờ ̣t Na m. Thụng tin quụ́c tờ́ cõ̀n đươ ̣c đụ̉i mới cho phù hợp , vừ a đáp ứng những yờu cõ̀u cơ bản , xuyờn suụ́t của cụng tác thụng tin đụ́i ngoa ̣i , vừa bám sát những yờu cầu , nhiờ ̣m vụ trong từng giai đoa ̣n , đụ́i tượng, đi ̣a bàn thụng tin.
Các thụng tin dù là chính tri ̣ , kinh tờ́ hay các vṍn đờ̀ văn hóa , xã hụ̣i, khoa ho ̣c -cụng nghờ ̣,... đều phải đảm bảo nguyờn tắc tớnh đảng , tớnh chõn thực, tớnh nhõn dõn . Vì vọ̃y , thụng tin quụ́c tờ́ là cõ̀n thiờ́t và phải thờ̉ hiờ ̣n
Nam là bạn , đụ́i tác tin cõ ̣y và thành viờn có trách nhiệm trong cụ̣ng đồng quụ́c tế. Báo chớ có trách nhiệm thụng tin về sự kiện , vṍn đờ̀ đang diờ̃n ra trờn thờ́ giới mà khụng ảnh hưởng đờ́n đường lụ́i đụ́i ngoa ̣i của Đảng ta .
Tăng cường thụng tin quụ́c tờ́ cho nhõn dõn trong nước . Thụng tin ki ̣p thời, chớnh xác , đúng đi ̣nh hướng tình hình chính tri ̣ , kinh tờ́, văn hóa xã hụ ̣i trờn thờ́ giới cho nh õn dõn trong nước , giúp nhõn dõn ta hiểu biết căn bản , chớnh xác tình hình quụ́c tế , trờn cơ sở đó sẽ hiờ̉u rõ hơn các chủ trương , chớnh sách đụ́i ngoại của Đảng , Nhà nước và có thái đụ̣ , lõ ̣p trường , quan điờ̉m đúng đắn trước các vấn đề , sự kiờ ̣n trờn thờ́ giới , đụ̀ng thời có những phản ứng kịp thời , phự hợp với các sự kiện , diờ̃n biờ́n đó là nhiờ ̣m vụ căn bản của thụng tin quụ́c tế . Viờ ̣c cung cṍp thụng tin quụ́c tờ́ ki ̣p thời , chớnh xác cũn là cơ sở cho các nhà lãnh đa ̣o, các nhà hoạch định chớnh sách , các chớnh trị gia xác định và đưa ra những chủ trương sát với tình hình thế giới .
Cụng tác thụng tin quụ́c tờ́ cõ̀n được thực hiờ ̣n với những nụ ̣i dung sáng tạo, phự hơ ̣p với bản sắc văn hóa dõn tụ ̣c , phục vụ việc thực hiện đường lụ́i , chớnh sách của Đảng và Nhà nước đồng thời đảm bảo thể hiện sự đa chiều , đa phương diờ ̣n và sự khách quan của thụng tin . Nhiệm vụ của báo chớ nói chung và thụng tin quụ́c tờ́ nói riờng là phải thụng tin trung thực về tình trạng trong nước và thế giới phự hợp với lợi ớch của đất nước và của nhõn dõn.
1.2.3. Sự phát triờ̉n của thụng tin quụ́c tờ́ trờn báo chí Viờ ̣t Nam thời kỳ đổi mới
Kờ̉ từ khi cụng cuụ ̣c đụ̉i mới ở nước ta được khởi xướng , hờ ̣ thụ́ng báo chớ Việt Nam đã có bước phát triển vượt bọ̃c cả về sụ́ lượng , chṍt lượng và chủng loại . Trong những năm qua , cựng với sự đổi mới về tư duy và chiến lươ ̣c trong chính s ách đụ́i ngoại của Đảng và Nhà nước ta , kờ̉ từ những năm 90 của thế kỷ 20, cụng tác thụng tin đụ́i ngoại nói chung và mảng thụng tin quụ́c tờ́ nói riờng đã ngày càng được chú trọng và có sự lớn ma ̣nh khụng ngừng.
Đụ́i với báo in, đến năm 2012, cả nước có hơn 700 cơ quan báo chớ in, trong đó có 178 báo (Trung ương 76 báo; địa phương 102 báo) và 528 tạp chớ (Trung ương 414 tạp chớ; địa phương 114 tạp chớ). Trong lĩnh vực phát thanh và truyền hình, cả nước hiờn có 67 đài phát thanh và truyền hình gồm 3 đài trung ương (VTV, VTC, VOV) và 64 đài phát thanh truyền hình địa phương. Trong lĩnh vực thụng tin điện tử, cả nước có hơn 20 báo điện tử, hơn 160 trang tin điện tử của các cơ quan báo chớ in và hàng ngàn trang tin điện tử của các cơ quan Đảng, Nhà nước và các hiệp hụ̣i, đoàn thể, hiệp hụ̣i và doanh nghiệp. [9, tr. 111]
Các loại hình báo chớ có trang thụng tin quụ́c tế đều có sự đổi mới và từng bước nõng cao chất lượng nụ̣i dung , hình thức , đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của cụng chúng . Đa sụ́ các t ờ báo lớn đã có bản điện tử chớnh thức đươ ̣c đưa lờn ma ̣ng thụng tin toàn cõ̀u Internet với nhiờ̀u thụng tin liờn tục cõ ̣p nhõ ̣t. Ưu điờ̉m của báo chí hiờ ̣n nay là phong phú , đa da ̣ng và có tính chuyờn sõu, đáp ứng nhu cõ̀u thụng tin của xã hụ̣i ngày càng cao .
Trong tiến trình phát triển, báo chớ Việt Nam sau hơn 20 năm đổi mới đã có những bước phát triển mạnh mẽ, nhanh chóng và toàn diện. Bỏo chớ Việt Nam tham gia tớch cực, chủ đụ̣ng vào các hoạt đụ̣ng báo chớ khu vực và thế giới và là mụ̣t bụ̣ phọ̃n của báo chớ khu vực và thế giới, tham gia và góp phần quan trọng vào tiến trình phát triển chung của báo chớ hiện đại. Thụng tấn xã Việt Nam, hãng thụng tấn quụ́c gia hiện có quan hệ hợp tác song phương và đa phương với 42 hãng thụng tấn và tổ chức báo chớ quụ́c tế như AFP, Antara, AP, Itar-Tass, Ria-Novosti, Kyodo, Notimex, Prensa Latina, Reuters, Xinhua, Yonhap, TNA, Bernama, KPL, APS, MAP, AKP, OANA, AsiaNet.... Đến nay, TTXVN đã cử trờn 70 phóng viờn thường trú ở gần 30 nước trờn thế giới ở cả 5 chõu lục . Cỏc bỏo Nhõn dõn , Quõn đụ̣i Nhõn dõn , Lao đụ̣ng , Thanh niờn , Đài Truyờ̀n hình Việt Nam , Đài tiếng nói Việt Nam cũng cử phóng viờn thường trú ở các nước. Báo chớ Việt Nam cũng hợp tác
thụng tấn, báo chớ quụ́c tế thường trú tại Việt Nam…. [24, tr.5] Sự hợp tác này đã mang lại nhiều hiệu quả và tác đụ̣ng tớch cực trong việc đưa thụng tin trong nước ra thế giới và thu nhọ̃n thụng tin quụ́c tế cho người dõn trong nước, tạo sự hiểu biết, hữu nghị và hợp tác lẫn nhau. Sự lớn mạnh của báo chớ Việt Nam về mảng thụng tin quụ́c tế được thể hiện khá rừ nột qua rất nhiều báo ở các loại hình và sản phõ̉m báo chớ tiờu biểu. trong đó có thể kể đến:
- Các Chuyờn mục Thời sự Quụ́c tế , các bản tin Thời sự quụ́c tờ́ của Đài Truyờ̀n hình Viờ ̣t Nam . Sự tiờ́n bụ ̣ khụng ngừng cả vờ̀ cơ sở võ ̣t chṍt kỹ thuõ ̣t, lõ̃n chṍt lươ ̣ng và hàm lượng thụng tin quụ́c tờ́ đã mang đờ́n cho cụng chúng Việt Nam những thụng tin phong phú và bụ̉ ích . Cách làm tin mới : nhanh nha ̣y , ngắn go ̣n và súc tích đã dõ̀n ta ̣o nờn mụ ̣t thương hiờ ̣u cho chương trình – “thời sự quụ́c tờ́”;
- Đài Phát thanh -Truyờ̀n hình Hà Nụ ̣i , Đài tiờ́ng nói Viờ ̣t Nam cũng là những đơn vi ̣ có những chuyờn mục và bản tin thời sự quụ́c tờ́ khá phong phú . Các chương trình “Bình luọ̃n quụ́c tế” , “Cõu chuyờn quụ́c tờ́” , “Nhìn ra thờ́ giới”, “Theo dòng thời sự”, “Thờ́ giới hợp tác và phát triờ̉n” , “Hụ̀ sơ sự kiờ ̣n”, “Thờ́ giới 7 ngày, v.v… trờn Đài Truyờ̀n hình Viờ ̣t Nam , Đài Tiờ́ng nói Viờ ̣t Nam cũng luụn thu hút được sự quan tõm theo dõi của cụng chúng .
Nhiờ̀u cơ quan nghiờn cứu quụ́c tờ́ cũng có tạp chớ chuyờn nghiờn cứu về những vấn đề quụ́c tế , đăng tải các cụng trình khoa học, trao đụ̉i vờ̀ các vṍn đề quụ́c tế như : Tạp chớ Nghiờn cứu Quụ́c tế , Tạp chớ Nghiờn cứu Chõu Âu, Tạp chớ Nghiờn cứu Nhọ̃t Bản và Đụng Bắc Á, Tạp chớ Nghiờn cứu Chõu Phi và Trung Đụng, Tạp chớ Nghiờn cứu Trung Quụ́c, Tạp chớ Chõu Mỹ ngày nay, Tạp chớ Kinh tế Chõu Á - Thái Bình Dương,…
Tạp chớ Thụng tin đụ́i ngoại của Ban Tuyờn giáo Trung ương được coi là kờnh thụng tin chớnh thụ́ng phục vụ cụng tác đụ́i ngoại ra mắt bạn đọc vào tháng 4/2004. Ra đời từ mụ̣t bản tin đụ́i ngoại, sau gần 10 năm hoạt đụ̣ng, tạp chớ đã có sự đóng góp đáng kể và cụng cuụ̣c đổi mới và hụ̣i nhọ̃p quụ́c tế của đất nước. Bờn cạnh những thụng tin trong những phục vụ cho cụng tác thụng
tin đụ́i ngoại, Tạp chớ có các chuyờn mục dành cho những vấn đề thụng tin quụ́c tế như:
+ Chuyờn mục Nhìn ra thế giới với những bài viết đề cọ̃p đến những vấn đề quụ́c tế , trong đó có mụ̣t sụ́ bài viết điển hình liờn quan đến LB Nga với các vṍn đờ̀ tro ̣ng tõm của kinh tờ́ -xã hụ̣i, chớnh trị của nước Nga ;
+ Chuyờn mục Sự kiợ̀n và bình luận thu hút sự quan tõm của bạn đọc bởi những vấn đề mang tớnh thời sự cựng với sự phõn tớch, bình luọ̃n của tác giả. Ngoài ra, các chuyờn mục Hợp tác quụ́c tế, Kinh tế đụ́i ngoại dành nói về quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và các nuớc trong các lĩnh vực, đặc biệt về kinh tế.
- Tạp chớ Đụ́i ngoại của Ban Đụ́i ngoại Trung ương cũng có các thụng tin tham khảo về tình hình quụ́c tế, các vấn đề của thế giới và khu vực, về chớnh sách đụ́i ngoại của các nước trờn thế giới và khu vực, về phong trào cụ̣ng sản, cụng nhõn quụ́c tế và các phong trào nhõn dõn thế giới đấu tranh vì hũa bình, đụ̣c lọ̃p dõn tụ̣c, dõn chủ và tiến bụ̣ xã hụ̣i. Tạp chớ cũn là diễn đàn trao đổi, nghiờn cứu góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luọ̃n và thực tiễn về quan hệ quụ́c tế và cụng tác đụ́i ngoại của Đảng và Nhà nước ta;
- Bụ̣ ngoa ̣i giao cũn có Tuần b áo Thế giới và Việt Nam bờn ca ̣nh Tạp chớ Nghiờn cứu Quụ́c tế - mụ̣t tạp chớ chuyờn ngành về các vấn đề quụ́c tế mà Luọ̃n văn chọn khảo sát.
- Báo An ninh Thế giới là mụ ̣t trong những tờ báo ngành dành khá
nhiều bài viết đặc biệt với mảng đề tài về nước Nga, trong đó dành nhiều bài viết lớn trong sụ́ Chuyờn san cuụ́i tuần.
- Các chuyờn trang /chuyờn mục Quụ́c tờ́ của các báo : Nhõn dõn, Quõn Đụ̣i Nhõn dõn , Lao đụ ̣ng, Tuụ̉i trẻ, Thanh niờn , Hà Nụ̣i mới , Tiờ̀n phong, Sài gũn giải phóng , Vn Express, VietNamNet, …;
Ngoài ra nhiều tạp chớ chuyờn ngành đều ớt nhiều có những bài viết về các vấn đề quụ́c tế và nước Nga, như: Tạp chớ Khoa học chớnh trị, Tạp chớ
Khoa học & Tổ quụ́c, Tạp chớ Triết học, Tạp chớ Khoa học xã hụ̣i, Tạp chớ Sinh hoạt lý luọ̃n, và rất nhiều tạp chớ khác.
Có thể nói thụng tin về các vấn đề quụ́c tế trờn báo chớ nước ta thời gian gõ̀n đõy đã có những bước chuyờ̉n biờ́n rõ rờ ̣t . Điờ̀u này thờ̉ hiờ ̣n sự võ ̣n đụ ̣ng phát triờ̉n của báo chớ, đụ̀ng thời cũng là kờ́t quả tṍt yờ́u của những điờ̀u kiờ ̣n khách quan phù hợp với xu thờ́ chung của truyờ̀n thụng quụ́c tờ́ .
1.2.4. Nhu cõ̀u và đ ụ́i tượng tiếp nhận thụng tin về nước Nga trờn
bỏo chớ Việt Nam
Nhà báo - tác phõ̉m - cụng chú ng là mụ́i quan hờ ̣ đă ̣c biờ ̣t và luụn luụn có sự tác đụ̣ng biện chứng , ảnh hưởng qua lại lẫn nhau . Cụng chúng vừa là người tiờ́p nhõ ̣n thụng tin , vừa là đụ́i tượng tác đụ ̣ng của báo chí . Chớnh cụng chúng là đụ ̣ng lực thúc đõ̉y báo chí phải luụn hoàn thiờ ̣n , nõng cao chṍt lượng để đạt được hiệu quả cao trong cụng việc của mình .
Thế giới hiện nay đang trong xu thế toàn cầu hoá. Khoảng cách giữa các nước trong khu vực và trờn thế giới ngày càng thu hẹp. Các mụ́i quan hệ quụ́c tế về kinh tế, thương mại, văn hoá và chớnh trị ngày càng tăng cường và phát triển mạnh. Mụ̃i quụ́c gia là mụ̣t bụ̣ phõn khụng thể tách rời của thế giới. Khụng nhìn thấy đặc điểm, xu thế phát triển của thế giới, khụng thấy mặt thuọ̃n lợi, khó khăn thách thức do bụ́i cảnh thế giới đem lại thì khụng thể xác