i v i quá trình ti n, khi l p ch ng trình gia công ng i ta th ng ch n đi m góc nh n p (là đ nh dao v m t lý thuy t) đ làm đi m ti p xúc gi a dao và phôi, tuy nhiên trong th c t thì m i dao luôn luôn t n t i bán kính r và giá tr r này có th l n hay nh là tùy thu c vào vi c s d ng đá mài khi mài d ng c và ph ng pháp mài. Trong th c t thì trên các máy CNC ng i ta th ng s d ng ch y u là các lo i dao tiêu chu n, đó là các mãnh dao h p kim c ng đ c k p ch t vào thân dao b ng các vít k p tr c ti p ho c gián ti p qua các mi ng k p dao. Chính giá tr bán kính m i dao r này là m t y u t gây sai s gia công đáng k và vì th nên c n ph i đ a vào m t l ng bù bán kính đ nh dao b ng cách tính toán qu đ o chuy n đ ng t ng đ ng c a m i dao m t cách phù h p (hình 8-5c). Vi c tính toán này ph i c n c vào t ng tr ng h p c th nh biên d ng c n gia công, dao đang c t phía nào c a chi ti t so v i h ng chuy n đ ng c a chúng khi c t g t.
Ngoài giá tr bù bán kính đ nh dao, đ ng ch y dao còn ph thu c vào h ng c a đ nh dao. Có t t c 8 h ng c a đ nh dao (hình 8-4):
− Góc quay 0 - 45 đ q = 1
− Góc quay 45 - 90 đ q = 6
− Góc quay 90 - 135 đ q = 2
− Góc quay 135 - 180 đ q = 7
− Góc quay 180 - 225 đ q = 3
− Góc quay 225 - 270 đ q = 8
− Góc quay 270 - 315 đ q = 4
− Góc quay 315 - 360 đ q = 5
N u q = 0 ho c q = 8 thì bù bán kính theo đ nh o c a dao; còn q = 0 ho c q = 9 thì bù theo tâm th c c a bán kính đ nh dao.
Hình 8-4. Các h ng c a đ nh dao ti n
21 Ví d v cách xác đ nh v trí c a dao và sai s gia công do bán kính c a m i dao gây ra th hi n trên hình 5-16.
Hình 8-5. Ví d v sai s gia công do bán kính m i dao gây ra khi ti n
a. M i dao lý thuy t p; b. V trí c a dao đ i v i b m t gia công; c. Biên d ng b m t gia công và sai s do bán kính m i dao gây ra.
Nh đã phân tích trên, nh h ng c a bán kính dao r đ n sai s gia công là r t đáng k (hình 8-6). Vì v y c n ph i thi t l p trong h th ng CNC kh n ng bù bán kính dao.
Các l nh bù bán kính đ nh dao:
G40 - Xoá bù bán kính đ nh dao (OFR).
G41 - Bù bán kính đ nh dao (OFR) bên trái theo h ng ch y dao. G42 - Bù bán kính đ nh dao (OFR) bên ph i theo h ng ch y dao.
Hình 8-6. Ví d v sai l ch do bán kính m i dao khi ti n
Ví d v đ ng ch y dao khi s d ng G40, G41, G42 đ i v i dao ti n th hi n trên hình 8-7.
22
Hình 8-7. L p trình v i ch c n ng bù bán kính đ nh dao khi ti n
23 Ch ng 9 CÁC CHU TRÌNH CHU N KHI TI N
9.1. Chu trình ti n đ n gi n
9.1.1. Chu trình ti n b c tr G90
Chu trình tin đ n gi n g m có 4 chuy n đ ng: d ng c t đi m xu t phát (A) chuy n đ ng nhanh đ n đi m b t đ u gia công (B), sau đó chuy n đ ng c t g t đ n đi m k t thúc gia công d c (C) r i đ n đi m D theo tr c X. T đi m D d ng c chuy n đ ng nhanh v v trí ban đ u (A) (xem hình 15.1, nét đ m là ch y dao c t g t).
Chạy nhanh
Chạy dao
Chạy dao
Chạy nhanh
A
C B D
Hình 9-1. Chu trình gia công m t tr đ n gi n nh d ng c a chu trình nh sau:
G90 Xx Zz Ff ho c
G90 Uu Ww Ff (l p trình t ng đ i).
Trong đó:
x, z - to đ tuy t đ i c a đi m k t thúc c t g t.
u, w - kho ng cách t đi m hi n th i đ n đi m k t thúc c t g t.
f- l ng ch y dao.
Ví d :
Gia công b c có đ ng kính 1,0 dài 2,0 t phôi có đ ng kính 2,0 (hình 15.3) vi ch ng trình nh sau:
...
N10 G00 X2.8 Z4.0 Ch y nhanh đ n đi m A(2.8,4.0)
N15 X1.55 Z1.0 F0.005 Gia công thô l p th nh t (ABCDA).
N20 X1.1 Z1.0 Gia công l p th hai (AEFDA).
N25 X1.0 Z1.0 Gia công tinh (AGHDA).
24
A(2.8,4.0)
X
Z
B(1.55,4.0) E(1.1,4.0) G(1.0,4.0) HF
C D
ỉ1.0
ỉ2.0
1.0
3.5
W
Hình 9-2. Gia công m t tr b ng chu trình G90.
Khi gia công m t côn đ nh d ng c a mã G90 nh sau:
G90 Xx Zz Rr Ff ho c G90 Uu Ww Rr Ff Trong đó:
r - Chênh l ch bán kính m t côn:
2 d
r= D− v i D đ ng kính l n và d - đ ng kính nh c a m t côn; nh v y r có th là s d ng ho c s âm.
W
C
d
D
11.0 7.5
Z X
B D A
Hình 9-3. Gia công m t côn b ng mã G90 9.1.2. Chu trình gia công m t đ u G94
G94 là mã chu trình chu n ti n m t đ u.
- Khi gia công m t đ u ph ng đ nh d ng G94 nh sau:
G94 Xx Zz Rr Ff (l p trình tuy t đ i) ho c
25 G94 Uu Ww Rr Ff (l p trình t ng đ i).
x, z - To đ tuy t đ i c a đi m k t thúc gia công m t đ u (C).
r - Kho ng cách t đi m b t đ u chu trình (A) đ n đi m b t đ u c t g t m t đ u (B).
Trên hình 9-4 nét đ m là ch y dao c t g t. Có hai s đ ti n m t đ u: ti n m t đ u bên ngoài (hình 9-4a) và ti n m t đ u trong (hình 9-4b).
X
A
X
Z B
C D B A
C D
Z W
W
a) b)
Hình 9-4. Chu trình gia công m t đ u đ n gi n b ng G94. a) M t ngoài; b) M t trong
- Khi gia công m t đ u côn, đ nh d ng c a G94 nh sau:
G94 Xx Zz Rr Ff ho c G94 Uu Ww Rr Ff Trong đó:
x, z - To đ tuy t đ i c a đi m C;
u,w - To đ t ng đ i c a đi m C so v i đi m A;
r – Chênh l ch to đ đi m B và C theo Z (chi u cao m t côn), r = Zb - Zc..
Theo đ nh ngh a này thì có th có 4 s đ gia công m t đ u côn (hình 9-5).
26
W W
Z C D
B A C D
B
Z X
A X
X X
B Z
C D
B A
C D
Z W W
A
Hình 9-5. Chu trình gia công m t đ u đ n gi n G94.
9.1.3. Chu trình gia công ren G92
G32 th ng s d ng ít nh t 3 l n khi c t ren vì c n c t ít nh t 3 l p (3 l n c t) và ph i k t h p v i G00 m i hoàn t t gia công m t ren. G92 có th s d ng khi c t ren tr và ren côn và không c n k t h p v i mã G00 nh G32.
a) C t ren tr
nh d ng G92 gia công ren tr nh sau:
G92 Xx Zz Ff ho c G92 Uu Ww Ff
x, z - To đ tuy t đ i c a đi m k t thúc ph n ren (hình 9-6).
u, w - Kho ng cách t đi m b t đ u chu trình đ n đi m k t thúc ph n ren.
f - T c đ ch y dao (b ngb c ren).
Chú ý: Khi gia công ren nhiu đ u m i thì l ng ch y dao f b ng b c xo n (p.k, trong đó k là s đ u m i).
27
W Z
X
X/2U/2 W
Z
Bước ren p
Hình 9-6. S đ chu trình gia công ren G92 Thí d : Gia công b c ren 3/4-10 UNC nh trên hình v 9-7.
ng kính 3/4 inch = 0,75 inch B c ren: p = 1/10 = 0,1 inch
Chi u cao rãnh ren: h = 0,6403.p = 0,64 inch
S l n gia công ren: 6, chi u dày các l p c t nh sau:
L p 1: 0.7106 (0.75 - 0.0394) L p 2: 0.683 (0.7106 - 0.0276) L p 3: 0.6594 (0.683 - 0.0236) L p 4: 0.6437 (0.6594 - 0.0157) L p 5: 0.628 (0.6437 - 0. 0157) L p 6: 0.622 (0.628 - 0.006)
28
2.75
X
Z
0.15 0.3
5.3
ỉ0.75
2.0 0.35
(0.95,3.05)
ỉ4.5
W
Hình 9-7. Thí d gia công ren b ng G92 Ch ng trình gia công b c ren nh sau:
Câu l nh Ý ngha
N5 G50 X4.5 Z5.3 Xác l p h to đ làm vi c.
N10 T0101 Ch n d ng c 01 và bù dao 01
N15 G97 S200 M3 S vòng quay tr c chính 200 vòng/phút quay cùng chi u kim đ ng h .
N20 G00 X0.95 Z3.05 Ch y nhanh đ n đi m (0.95,3.05) N25 G92 X0.7106 Z0.6 F0.1 C t l p ren th nh t.
N30 X0.683 Z0.6 C t l p ren th hai
N35 X0.6594 C t l p ren th ba
N40 X0.6437 C t l p ren th t
N45 X0.628 C t l p ren th n m
N50 X0.622 C t l p ren th sáu
N55 G00 X4.5 Z5.3 T0100 Ch y nhanh đ n đi m tham kh o và xoá bù dao.
N60 M30 K t thúc ch ng trình.
b) C t ren côn
nh d ng chung khi c t ren côn nh sau:
G92 Xx Zz Rr Ff ho c G92 Uu Ww Rr Ff Trong đó:
r - Chênh l ch bán kính hai m t đ u m t côn.
29 Trên hình 9-8 là s đ c t ren côn s d ng G92. Chênh l ch bán kính c a m t côn là âm (-) khi gia công ren ngoài. Khi gia công ren l chênh l ch bán kính là d ng (+).
Z X
W Z
R
U/2X/2
W
Hình 9-8. ng ch y dao c a chu trình G92 khi c t ren côn.
4.0
X
A'(0.4333,2.4)
1.5 2.2
0.2
ỉ0.5 Z
A(0.5,2.2)
C(1.4,0.6) B(1.0,0.7) D(1.4,2.4) B'(1.0333,0.6)
ỉ1.0 ỉ3.0
W
0.1
Hình 9-9. C t ren côn b ng chu trình G92
Thí d : S d ng G92 đ c t ren côn 24 vòng ren/inch (xem hình 9-9). Chi u cao ren là 0.0267 inch. Ch n ba l n c t đ hoàn t t vi c gia công. To đ các đi m cu i cho t ng l p c t cho trong b ng 5-1. Giá tr r cho t ng l p c t đ c tính theo công th c:
r = 0,4027 - 1,0014 = -0,5987 Ch ng trình c t ren nh sau:
Câu l nh Ý ngh a
N5 G50 X3.0 Z4.0 Xác l p h to đ làm vi c.
N10 T0404 Thay dao s 04 và bù dao 04.
N15 G97 S200 M03 T c đ tr c chính 200 vòng/phút.
30
N20 G0 X1.4 Z3.4 Ch y nhanh đ n to đ đi m D.
N25 G92 X1.0014 Z0.5 R-0.5987 F0.0417
C t ren l p th nh t.
N30 G92 X0.9857 Z0.5 R-0.5987 C t ren l p th hai.
N35 G92 X0.9795 Z0.5 R-0.5987 C t ren l p th ba.
N40 G0 X8.4 Z10.5 Ch y nhanh v đi m tham kh o
N45 T0400 Xoá bù dao.
N50 M30 K t thúc ch ng trình.