Bất cứ một quốc gia, dân tộc và chế độ xã hội nào muốn tồn tại và phát triển đều phải quan tâm đến việc bồi dưỡng và phát huy trí tuệ của thanh niên.
Sự phát triển của thanh niên không những quan hệ đến vận mệnh và tồn tại của đất nước, mà còn ảnh hưởng đến tương lai của dân tộc đó. Vì vậy, thanh niên là lực lượng quan trọng của mỗi quốc gia, dân tộc.
Năm 1925, Nguyễn Ái Quốc đưa ra vấn đề thức tỉnh thanh niên, từ đó thức tỉnh cả dân tộc với niềm tin chắc rằng: luồng gió từ nước Nga thợ thuyền đang thổi đến sẽ giải độc cho người Đông Dương. Bằng nhiều hình thức khác nhau, Người đã từng bước thức tỉnh các tầng lớp thanh niên nước nhà thực hiện điều đó. Sau khi Luận cương về thanh niên thuộc địa được nhất trí thông qua tại Đại hội quốc tế thanh niên cộng sản lần thứ IV đã được Nguyễn Ái Quốc - tác giả văn kiện nổi tiếng này đã từng bước thực hiện chủ trương xây dựng tổ chức Hội Việt Nam cách mạng thanh niên (trước đây còn gọi là Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội) bao gồm phần lớn là thanh niên trẻ tuổi theo xu hướng cộng sản, tiền thân của Đảng cộng sản Việt Nam và cũng là tiền thân của Đoàn thanh niên cộng sản Đông Dương.
Cách mạng tháng 8 thành công đã mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho đất nước. Bác Hồ dạy: “Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh phần lớn là do thanh niên”. Nói về nhiệm vụ xây dựng đất nước sau chiến tranh, trong thư gửi các cháu thiếu nhi năm 1946, Bác viết: “trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong , chờ đợi ở các cháu rất nhiều và tương lai của đất nước sẽ ra sao? Việt Nam có được vẻ vang sánh vai với các cường quốc hay không chính nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu”.
Vai trò của thanh niên luôn được Bác đánh giá cao trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Bác nói: “Bác rất tự hào, sung sướng và thấy hình như mình trẻ lại, thấy tương lai của dân tộc ta vô cùng vững chắc và vẻ vang”.
Quán triệt tư tưởng của Người, Nghị quyết Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 4 khoá VII đã khẳng định: “thanh niên là lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ 21 có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn tuỳ thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng rèn luyện thế hệ thanh niên. Công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng.
Phải nói rằng, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh đúng là đội quân xung kích cách mạng, đội dự bị tin cậy của Đảng. Vị trí, vai trò và sự lãnh đạo của Đảng không thể thành công nếu thiếu vai trò hoạt động của tổ chức Đoàn thanh niên - lực lượng xung kích đi đầu thực hiện một cách chủ động và sáng tạo các chủ trương, nghị quyết của Đảng. Đội ngũ Đảng cũng không thể mạnh, nếu không được củng cố, phát triển, bổ sung từ nguồn lực trẻ, có tri thức, có trí tuệ, có bản lĩnh và sinh lực dồi dào.
Thế hệ thanh niên ngày nay đã kế tục xứng đáng truyền thống hào hùng của Đảng, của dân tộc, của các thế hệ thanh niên đi trước, thực sự là thế hệ thanh niên thời kỳ mới, có đạo đức, nhân cách, tri thức, sức khoẻ, tư duy năng động và hành động sáng tạo, nêu cao lòng yêu nước, ý thức xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc xã hội chủ nghĩa, không ngại khó khăn, gian khổ, tình nguyện vì cộng động, có trách nhiệm với gia đình, xã hội, có ý thức vươn lên lập thân, làm giàu chính đáng, quyết tâm đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu.
Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đảng ta luôn đặt thanh niên ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người, coi việc chăm lo phát triển thanh niên vừa là mục tiêu, vừa là động lực đảm bảo cho sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước.
Trước yêu cầu của sự nghiệp cách mạng hiện nay, Đảng ta chủ trương tiếp tục xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc, kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức cách mạng, có ý thức chấp hành pháp luật, sống có văn hoá, vì cộng đồng, có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế, có sức khoẻ, tri thức, kỹ năng và tác phong công nghiệp trong lao động tập thể, trở thành công dân tốt của đất nước. Cổ vũ thanh niên nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão lớn, xung kích, sáng tạo, làm chủ khoa học, công nghệ tiên tiến, vươn lên ngang tầm thời đại. Hình thành một lớp thanh niên ưu tú trên mọi lĩnh vực, kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, phấn đấu cho mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”góp phần to lớn vào sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, sánh vai cùng các nước tiên tiến trên thế giới. Đảng, Nhà nước và toàn thể xã hội chăm lo, tạo điều kiện, môi trường thuận lợi để thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành, được học tập, có việc làm.
nâng cao thu nhập, có đời sống văn hoá, tinh thần lạnh mạnh. Bản thân thanh niên phải nỗ lực học tập, rèn luyện phấn đấu không ngừng.
Nền kinh tế xã hội nước ta đang trong quá trình chuyển đổi, chuyển dịch cả về kết cấu hạ tầng, cả về cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Việc đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước theo xu hướng phát triển rút ngắn, phát triển bền vững từng bước phát triển kinh tế tri thức theo yêu cầu là phải kết hợp nội lực với ngoại lực, nâng cao năng lực nội sinh, tranh thủ ngoại lực, chủ động hội nhập quốc tế. Sự chuyển biến mạnh mẽ đó đã phần nào tác động vào ý thức, hành vi, lối sống, văn hoá của con
người, của thanh niên trong hoạt động sáng tạo của mình theo hướng hiện đại.
Trong những thập kỷ vừa qua, vai trò to lớn của thanh niên đã được Đảng và nhà nước ta khẳng định: thanh niên là lớp người mà chúng ta trao gửi vận mệnh đất nước, tiền đồ dân tộc cho họ. Khi khoa học, kỹ thuật và công nghệ đã trở thành yếu tố tác động có ý nghĩa quyết định sự phát triển của xã hội thì lực lượng trẻ ngày càng có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của đất nước. Vì “thanh niên ta ngày nay là lực lượng xã hội to lớn, có tiềm năng hùng hậu. Thanh niên chính là lực lượng nòng cốt trong tiến trình đổi mới và phát triển xã hội ở nước ta.
Thanh niên Việt Nam luôn là một lực lượng nòng cốt của xã hội, là chủ tương lai của đất nước và của cả dân tộc. Trong lịch sử các thời kỳ cách mạng, thanh niên đã có nhiều cống hiến xuất sắc cho Tổ quốc và ngày nay họ là nguồn nhân lực chủ yếu của công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước, là tác nhân chủ chốt trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá để phát triển xã hội. Những hoài bão và lý tưởng cao đẹp, những nghị lực và tầm nhìn của thanh niên Việt Nam là điều kiện cơ bản và quyết định cho sự thành bại của đất nước mà họ đang sống, cống hiến và trưởng thành.
Tại phiên họp ngày 24/9/2010, sau khi nghe Ban Bí thư Trung ương Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh báo cáo Đề án năm thanh niên 2011, ý kiến của các cơ quan Trung ương có liên quan, Ban Bí thư đã thảo luận và kết luận: đồng ý chủ trương lấy năm 2011 là “năm thanh niên” và cơ bản nhất trí Đề án năm thanh niên 2011 của Trung ương đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.
Với mục tiêu phát huy mạnh mẽ vai trò xung kích, sáng tạo, tinh thần tự nguyện của thanh niên trong phát triển kinh tế-xã hội và bảo vệ Tổ quốc cần tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, nâng cao trách nhiệm của chính quyền các cấp đối với công tác thanh niên, đầu tư tập trung hơn cho công tác bồi dưỡng, giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng cho thế hệ trẻ, góp phần xây dựng nguồn nhân lực có chất lượng phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, xây dựng tổ chức Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh làm nòng cốt để tăng cường, đoàn kết tập hợp thanh niên.
Qua đây mới thấy, rõ ràng thanh niên có phát triển thì dân tộc mới trường tồn. Nhìn nhận và đánh giá đúng vai trò, vị trí của thanh niên cũng như các vấn đề của thanh niên trong quá trình phát triển của lịch sử và trong từng thời kỳ cách mạng là để hiểu sâu, hiểu kỹ về thanh niên và các vấn đề của thanh niên. Đây chính là tiền đề, là điều kiện hết sức quan trọng để định ra chiến lược, vạch ra đường lối, nội dung nhằm đào tạo, bồi dưỡng và tổ chức thanh niên thành lưc lượng chính trị hùng hậu kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp của Đảng và dân tộc.