CHƯƠNG 3. MÔ HÌNH, HÌNH THỨC VÀ QUY TRÌNH THAM VẤN CHO THÂN CHỦ
3. Lập hồ sơ đánh giá ban đầu cho đối tượng tham vấn
Trước khi đưa ra cách thức giúp đỡ thân chủ nhà tham vấn cần thực hiện đánh giá toàn diện ban đầu sau vài buổi làm việc với thân chủ. Đó là một bản báo cáo cho phép nhà tham vân thấu hiểu những vấn đề hiện tại của thân chủ, quạ đó sử dụng các kỹ năng tham vấn và cùng thân chủ xem xét các chiến lược thích hợp, khả thi. Hồ sơ đánh giá ban đầu cần bao gồm những nội dung sau: Thông tin về thân chủ; Ấn tượng banđầu của nhà tham vấn; Lên kế hạc giải quyết vấn đề.
3.1. Thông tin về thân chủ Thông tin
về thân chủ
Nội dung 1 Thông tin cá
nhân
- Họ và tên: N.T.M
- Giới tính: Nữ - Địa chỉ thường trú: Q.Liên Chiểu, Tp. Đà Nẵng - Ngày tháng năm sinh: 31/12/1988 - Trình độ văn hóa: 12/12
- Là con thứ mấy: Lớn - Nghề nghiệp: Giáo viên mầm non 2 Vấn đề hiện
tại
(tình trạng vấn đề)
- Dấu hiệu khởi đầu (không thỏa mãn trong công việc…) - Các triệu chứng: Mệt mỏi, mất ngủ, buồn chán.
Thời gian xuất hiện triệu chứng: 2 tháng nay
Sự rối loạn: Cảm xúc: buồn, thất vọng, bất lực; Cơ thể: mệt mỏi, đau đầu.
- Khả năng thích nghi với thực tế: Trung bình
- Nơi trợ giúp và kết quả (nếu có): Có đi khám bác sĩ được kê uống thuốc an thần.
- Tình hình hiện tại (biểu hiện ra bên ngoài): Mắt thâm, lo lắng.
3 Lịch sử vấn đề
- Thông tin về con người thân chủ trong quá khứ: Người rất nguyên tắc, sống có trách nhiệm, hòa đồng với bạn bè, hay suy nghĩ phức tạp.
- Mối quan hệ của thân chủ với gia đình: Bình thường - Tiểu sử thân chủ trong quá trình phát triển tâm sinh lý:
+ Tình trạng sức khỏe, bệnh tật của thân chủ: Hay đau đầu, đau dạ dày.
+ Thái độ của thân chủ đối với các thành viên trong gia đình: đúng mực.
+ Các sự kiện quan trọng xảy ra với thân chủ liên quan đến giao tiếp và công việc: Có vài lần mâu thuẫn với phụ huynh và hiệu trưởng trước đó.
4 Hoàn cảnh
gia đình - Vị thế và hoàn cảnh kinh tế gia đình: Vị thế tốt, gia đình tương đối khá giả - Thông tin về các thành viên trong gia đình liên quan: Đầy đủ
- Xu hướng dạy dỗ con cái của cha mẹ: Yêu thương, tôn trọng con cái.
- Các sự kiện xảy ra trong gia đình có ảnh hưởng tới thân chủ và người thân:
Không có
5 Sức khỏe - Tình trạng sức khỏe thể chất và sức khỏe tâm lý hiện tại của thân chủ:
Không tốt, vẫn còn đau dạ dày, mất ngủ chưa dứt, áp lực công việc.
6 Hoàn cảnh kinh tế cộng đồng
- Môi trường văn hóa nơi thân chủ sinh ra và lớn lên, nơi ở hiện tại: Văn hóa đô thị tính cộng đồng không cao, sinh hoạt cộng đồng hạn chế.
- Nguồn hỗ trợ từ cộng đồng/chính sách xã hội mà thân chủ có thể được hưởng: Không thuộc chế độ ưu tiên, ưu đãi.
Bảng 1: (Thông tin về thân chủ) 3.2. Ấn tượng của nhà tham vấn
- Từ quan sát trực tiếp: Mắt mệt mỏi, thâm quầng quanh mắt,, da xanh xao.
- Từ kết quả thăm khám y khoa: Đau dạ dày, đau đầu, chứng mất ngủ.
- Từ kết quả đánh giá tâm lý:
+ Kết quả chẩn đoán ban đầu: Áp lực thân chủ chịu đựng xuất phát từ hai nguyên nhân chính là phía phụ huynh và cấp trên và thứ hai từ chính tinh thần trách nhiệm, lòng yêu thương trẻ, đạo đức nghề nghiệp soi chiếu hành vi bắt buộc phải thực hiện dù biết là không đúng nguyên tắc. Áp lực ấy có xu hướng gia tăng theo thời gian, cành ngày sự thoả mãn với nghề nghiệp của thân chủ càng giảm đi nếu áp lực ấy còn gia tăng.
+ Kết quả trắc nghiệm: Mức độ thỏa mãn nghề nghiệp thấp 5 điểm (Trắc nghiệm nghiên cứu sự thỏa mãn của giáo viên đối với nghề nghiệp và công việc của N.V.Giurin và E.P.Ilin)
3.3. Lên kế hoạch giải quyết vấn đề a.) Chẩn đoán:
Những khả năng của thân chủ: Khả năng nhận thức, khả năng trình bày vấn đề (ăn nói dễ nghe, diễn đạt trôi chảy), kĩ năng lắng nghe tốt (tập trung chú ý tốt và thông hiểu vấn đề nhanh).
Hạn chế của thân chủ: Còn e dè, suy nghĩ có xu hướng phức tạp hóa vấn đề, ít bộc lộ cảm xúc thực.
b.) Kế hoạch giải quyết:
- Tác động tới thân chủ: Tới ba mặt nhận thưc - xúc cảm - hành vi.
- Phương pháp tác động: Là giải thích, động viên, khích lệ.
- Thời gian tác động: Trong vòng 2 – 4 tuần (1 lần / tuần).
c.) Đánh giá kết quả, những thay đổi, theo dõi:
- Đánh giá kết quả: Sau 2 tuần tiến hành tham vấn nhà tham vấn nhận thấy những thay đổi đáng kể như đã ngủ được nhiều hơn, cười nhiều và bộc lộ cảm xúc rõ ràng hơn, không còn e dè, chủ động hơn trong việc chia sẻ, đặt vấn đề với nhà tham vấn.
- Hoạt động tham vấn dẫn tới những thay đổi tích cực ở thân chủ: Sau thời gian làm việc với nhà thân chủ, thân chủ đã nhìn nhận vấn đề của mình đang gặp phải một cách rõ ràng hơn. Thân chủ đã có thể đưa ra cho mình một quyết định hướng tới việc giải quyết vấn đề của mình, cùng nhà tham vấn lên kế hoạch cụ thể. Thân chủ thấy mình trở nên lạc quan hơn về vấn đề mình vướng mắc, tự tin hơn về bản thân và quyết định của mình. Cũng đã hiểu, chấp nhận con người mình, công việc của mình và những người xung quanh một cách tốt hơn. Nhất là giúp cho thân chủ cảm thấy có khả năng đương đầu tốt hơn với những vấn đề của cuộc sống một cách thích đáng và dễ chịu. Thân chủ thấy cuộc sống của mình được cải thiện một cách rõ rệt sau thời gian được tham vấn tâm lý một cách khoa học và chuyên nghiệp.
- Theo dõi: Hiệu quả tham vấn cần được theo dõi, giám sát tích cực nhờ việc sử dụng các kĩ năng quan sát, lắng nghe và khái thác thông tin…không chỉ với thân chủ mà còn từ các kênh thông tin hỗ trợ như đồng nghiêp, bạn bè và nhất là người thân.
d.) Bản tổng kết đánh giá toàn bộ quá trình tham vấn, những kiến nghị dự phòng;
thời gian gặp lại...
- Vấn đề thân chủ xác định: Thân chủ luôn không hài lòng và thấy khó chịu vì sự nài ép của phụ huynh và hiệu trưởng trong việc dạy chữ viết và làm tính cho trẻ mẫu giáo trước khi vào lớp một. Thân chủ thấy buồn chán, căng thẳng, áp lực, những điều này lặp đi, lặp lại và ảnh hưởng đến hoạt động của thân chủ. Thân chủ thấy mâu thuẫn và thất vọng trong thái độ và việc làm của mình, biết vậy là sau nhưng vẫn phải thực hiện. Nhiều lúc muốn nghỉ việc để khỏi chịu áp lực.
- Giải pháp thân chủ e ngại: Nhà tham vấn muốn gặp hiệu trưởng và hội trưởng hội phụ huynh để có hưởng giải quyết triệt để hơn nan đề của thân chủ nhưng thân chủ sợ nếu như vậy rất có thể tôi bị trù úm, hoặc bị buộc thôi việc. Và đồng ý việc nhà tham vấn nên gặp các đồng nghiệp của thân chủ trước.
- Giải pháp thân chủ và nhà tham vấn đã lựa chọn: Thay đổi hình thức tham vấn từ tham vấn cá nhân sang tham vấn nhóm, theo đó thân chủ, các đồng nghiệp và nhà tham sẽ cùng hướng tới việc giải quyết vấn đề của thân chủ, gõ bỏ áp lực tâm lý mà thân chủ và không ít đồng nghiệp của thân chủ đang gặp phải.
+ Nhưng điểm tích cực của giải pháp: Khắc phục được tạm thời vấn đề của thân chủ và đồng nghiệp của mình, gỡ bỏ được áp lực công việc tức thì.
+ Những điểm hạn chế của giải pháp: Thân chủ và đồng nghiệp có thể thỏa mái hơn khi được chia sẻ còn nguyên nhân gây ra căng thẳng, áp lực tâm lý lại không được hạn chế và khắc phục triệt để.