Cụng tỏc bảo tồn
Ban quản lý dự ỏn vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng hiện cỳ đội ngũ nhừn viờn 115 người bao gồm cỏc chuyờn gia về động vật học, thực vật học, lừm sinh học, kinh tế-xú hội học nhưng lại khụng cỳ thẩm quyền xử lý cỏc vi phạm và thiếu cỏc phương tiện quản lý hữu hiệu đối với cỏc mối đe dọa đối với vườn quốc gia này.
Hiện cỳ một khu bỏn hoang dú dành cho linh trưởng với diện tớch 18 ha tại vườn quốc gia này với hàng rào điện tử. Dự ỏn này do Hội động vật Frankfurt (Zoologische Gesellschaft Frankfurt) (Đức) đầu tư dành riờng cho Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng để bào tồn 10 loại linh trưởng, trong đỳ cỳ voọc Hà Tĩnh, voọc chà vỏ chừn nừu quý hiếm. Khu vực này cỳ cỳ hệ sinh cảnh với đầy đủ thức ăn cho linh trưởng phỏt triển tốt[35].
Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ bàng được đưa vào quy hoạch phỏt triển kinh tế của tỉnh Quảng Bỡnh trong giai đoạn 1997-2010. Vườn quốc gia này cũng được đưa vào kế hoạch bảo tồn đa dạng sinh học xuyờn biờn giới Phong Nha-Kẻ Bàng và Hin Namno giữa Lào và Việt Nam. Nhiều cuộc hội thảo đú được chớnh quyền hai tỉnh Quảng Bỡnh và Khăm Muộn tổ chức để phối hợp bảo tồn khu vực Phong Nha-Kẻ Bàng và Hin Namno của Lào.
Cỏc vấn đề về quản lý và bảo tồn
Cỳ hai làng người dừn tộc thiểu số Arem và Ma Coong sinh sống ở trong vựng lừi của Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng. Bờn trong vựng đệm của vườn quốc gia này, cỳ 52.001 người đang sinh sống, chủ yếu là người Kinh và một số nhỏ người Chứt và Vừn Kiều, nhiều người trong số họ mưu sinh bằng cỏch khai thỏc lừm sản.
Nỳi đỏ tại khu vực Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng bị dừn địa phương khai thỏc, đục đẽo để lấy đỏ bỏn khiến cho nhiều triền nỳi bị nham nhở cũn chớnh quyền địa phương thỡ làm ngơ.
Kể từ khi trở thành di sản thể giới, lượng khỏch du lịch đến đừy tăng vọt, cỏc hoạt động của lừm tặc, tỡnh trạng săn bắn động vật hoang dú là mối nguy cho vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, trong khi lực lượng kiểm lừm lại khỏ mỏng. Sự gia tăng du khỏch thăm quan khu vườn quốc gia này cũng gừy ra vấn đề cho mụi trường ở đừy như cỏc rỏc thải, ụ nhiễm nước do hoạt động du lịch, ảnh hưởng của con người lờn hang động (nhiều người bẻ cỏc măng đỏ mang về, khắc chạm linh tinh lờn vỏch động…), nhưng đặc biệt ảnh hưởng nhất là đe dọa đến sự đa dạng sinh học. Nhiều cộng đồng dơi ở trong cỏc hang động cũng bị tỏc động xấu do sự tham quan của du khỏch.
Việc xừy dựng một nhà mỏy nhiệt điện chạy bằng than đỏ tại thụn Vĩnh Sơn, xú Quảng Đụng, huyện Quảng Trạch, cỏch Phong Nha-Kẻ Bàng 40 km về hướng đụng bắc với cụng suất 3.600 MW được nhiều người đỏnh giỏ là cỳ thể gừy ụ nhiễm khụng khớ và nước ở khu vực vườn quốc gia này
Chỏy rừng trong mựa khụ cũng là một mối đe dọa thường trực đối với toàn khu vực
Hoạt động xừy dựng đường nối đường Hồ Chớ Minh và quốc lộ 20 chạy xuyờn qua lừi vườn quốc gia này và cũng gừy ra mối đe dọa về mụi trường, làm ảnh hưởng đến khu vực sinh sống của nhiều loài động thực vật, họat động nổ mỡn phỏ đỏ làm đường khiến nhiều loài động vật phải di dời khỏi nơi sinh sống, dự Chớnh phủ Việt Nam đú cỳ quyết định xừy dựng đường Hồ Chớ Minh chạy theo tuyến đường 15 và 12A, cũ dọc theo ranh giới phớa đụng của khu vườn quốc gia này chứ khụng cắt ngang qua khu vườn này để giảm thiểu ảnh hưởng đến hệ động thực vật cũng như địa hỡnh khu vực.
Do cụng tỏc quản lý cũn yếu kộm, những khu vực rừng ở vựng đệm của vườn quốc gia này bị tàn phỏ nặng nề, nhiều vựng gần như bị chặt trắng, cỏc loài gỗ quý bị khai thỏc đến cạn kiệt. Hoạt động khai thỏc và buụn bỏn gỗ quý từ khu vườn quốc gia này được tổ chức thành hệ thống hoàn chỉnh, ước tớnh mỗi ngày cỳ khoảng 1 tấn gỗ bị khai thỏc cho mục đớch thương mại, đặc biệt cỏc loại gỗ quý cỳ giỏ cao như gỗ mun Diospyros spp., Giỏng Hương Pterocarpus macrocarpus.
Tỡnh trạng săn bắt ồ ạt thỳ rừng hoang dú trong vườn quốc gia này để bỏn cho cỏc quỏn ăn, nhà hàng địa phương rất nghiờm trọng. Động vật hoang dú ở đừy bị săn bắt, mua bỏn, giết thịt do ý thức của người dừn kộm, cỏc cơ quan cỳ thẩm quyền địa phương làm ngơ, thậm chớ một số cỏn bộ lúnh đạo thụn xú lại là lỏi buụn động vật hoang dú, cỳ cỏn bộ cụng an địa
phương làm chủ một nhà hàng thịt rừng chuyờn phục vụ cỏc mỳn ăn từ động vật hoang dú được săn bắt từ Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng. Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng hiện khụng cũn cỳ ý nghĩa đối với bảo tồn hổ Panthera tigris, voi Elephas maximus và cỏc loài bũ hoang dú.
Cỏc giống cỏ chỡnh quý ở đừy là cỏ chỡnh hoa và cỏ chỡnh mun cũng bị cư dừn địa phương săn bắt ồ ạt phục vụ cho cỏc nhà hàng, quỏn ăn do mọi người tin rằng ăn thịt cỏc loại cỏ chỡnh này cỳ tỏc dụng trỏng dương bổ thận
Cụng tỏc quy hoạch khu vực phụ cận
Cụng tỏc quy hoạch khu vực phụ cận vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng hầu như khụng được thực hiện bài bản. Cụng tỏc quản lý quy hoạch xừy dựng trong khu vực phụ cần này cũng bộc lộ nhiều vấn đề. Điều này dẫn đến việc cấp sổ đỏ tràn lan cho dừn địa phương, hàng lọat ngụi nhà và hàng quỏn được dừn xừy dựng một cỏch tự phỏt, lộn xộn. Cỏc chủ đầu tư đo thị mới và khu du lịch trong khu vực này cũng đăng ký dự ỏn để chiếm đất và khụng triển khai dự ỏn. Bản quy hoạch tổng thể và chi tiết với diện tớch 200 ha do Trung từm quy hoạch tỉnh Quảng Bỡnh thực hiện và chưa được phờ duyệt được nhiều người đỏnh giỏ là khụng cỳ tầm nhỡn tương lai. Ủy ban Nhừn dừn tỉnh Quảng Bỡnh đú tuyờn bố sẽ thuờ tư vấn nước ngoài quy hoạch xừy dựng và phỏt triển du lịch khu vực phụ cận Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng
Hỗ trợ quốc tế
Năm 2005, chớnh phủ Đức hỗ trợ hơn 12,6 triệu euro cho việc bảo vệ đa dạng sinh học của Phong Nha – Kẻ Bàng
Năm 2007, chớnh phủ Đức đú ủng hộ cho Việt Nam 1,8 triệu euro để giỳp bảo vệ đa dạng sinh học, cải thiện thu nhập cho cư dừn ở vựng đệm
Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng cũng nhận được tài trợ 132.000 USD cho cụng tỏc bảo tồn loài linh trưởng trong vườn quốc gia này cũng như khu vực vựng đệm từ Tổ chức bảo tồn động thực vật hoang dú quốc tế (FFI)
Năm 1998, Tổ chức Bảo vệ Động Thực vật Quốc tế (FFI) đú thực hiện dự ỏn đào tạo cho cỏn bộ quản lý vườn quốc gia này. Ban Phỏt triển Quốc tế của Anh cũng hỗ trợ vốn cho Quỹ Bảo vệ Thiờn nhiờn Thế Giới (WWF) để thực hiện dự ỏn bảo tồn song hành vườn quốc gia này và khu bảo tồn Hin Namno. Tổ chức FFI cũng cũng nhận được sự tài trợ từ quĩ mụi trường và quĩ cỏc loài tiờu biểu thuộc phũng Mụi trường, Bộ Nụng thụn và Lương thực Anh quốc để thực hiện dự ỏn nừng cao nhận thức bảo tồn cho học sinh địa phương cũng như du khỏch
Chơng III
Cỏc hoạt động du lịch
Cỏc sản phẩm du lịch cơ bản của Phong Nha Kẻ bàng:
_Du lịch nghỉ dỡng .