2.1. T NG QUAN V CÁC LÀNG NGH MI N ÔNG NAM B
2.1.4. Tình hình kinh doanh c a các làng ngh
N u đánh giá theo tiêu chí t o ra thu nh p và doanh thu, các làng ngh đã đ t đ c nhi u k t qu ý ngh a. S n xu t phi nông nghi p đã tr thành ngh quan tr ng, mang l i thu nh p chính cho đa s các CSSX làng ngh . Kh o sát các làng ngh có 401(86,4%) CSSX cho r ng s n xu t phi nông nghip đem l i thu nh p chính cho CSSX, ch có 63(13,6%) CSSX cho r ng s n xu t phi nông nghi p đem l i thu nh p ph .
B ng 2.3 : Thu nh p c a CSSX các làng ngh
Làng ngh Thu nh p chính Thu nh p ph S l ng T l
(%)
S l ng T l (%)
Bánh tráng - Phú Hoà ông 97 91,5 9 8,5
Ch m g - Trung M Tây 18 100 - -
S n mài -T ng Bình Hi p 31 96,9 1 3,1
D t - Xuân Th i ông 39 97,5 1 2,5
G m s - Bình D ng 73 100 - -
G m s - ng Nai 11 100 - -
an lát - An T nh 45 68,2 21 31,8
an Lát - Thái M 20 42,6 27 57,4
G m ngh - Bình Minh 23 92 2 8
Mây tre - Long Kim 26 100 - -
N c m m - Phú Hài 18 90 2 10
T ng 401 86,4 63 13,6
[ Contingency Coefficient = 0,463; Sig. = 0]
( Ngu n : Kh o sát các làng ngh mi n ông Nam B 2005-2007 ).
TP.HCM, bình quân m t h s n xu t có giá tr s n xu t là 41,9 tri u đ ng/n m và l i nhu n là 18,6 tri u đ ng/n m. T ng giá tr s n xu t c a 10 làng ngh TP.HCM là 109,8 t đ ng [11, tr.23]. Các làng ngh Bình Thu n mang l i thu nhp bình quân 15-20 triu/h s n xu t và 150 triu đ ng/doanh nghi p m i n m [72, tr.1]. Tây Ninh có 29 làng ngh, trong đó 1
63
làng ngh có doanh thu trên 20 t đ ng/n m, 3 làng ngh có doanh thu t 10- 20 t đ ng/n m, 16 làng ngh có doanh thu t 2-10 t đ ng và 9 làng ngh có doanh thu d i 2 t đ ng [36, tr.19]. Ngoài ra, các làng ngh còn góp ph n t o vi c làm và mang l i thu nh p cho lao đ ng nông thôn hi u qu . T ng c c th ng kê (2006) đ a ra k t qu kh o sát : “ 26 làng ngh mi n ông Nam B đã thu hút 5074 h tham gia s n xu t và t o vi c làm cho h n 20.310 lao đ ng”. Thu nh p c a lao đ ng làng ngh m i tháng t d i 1.100.000 đ ng/ng i đ n trên 1.500.000 đ ng/ng i. M c dù, các làng ngh đã mang l i k t qu ý ngh a v t o vi c làm và gi m nghèo nông thôn nh ng thu nh p c a h s n xu t và lao đ ng nhi u làng ngh v n còn th p.
Các làng ngh có t c đ t ng tr ng giá tr s n xu t và kim ng ch xu t kh u cao nh ng n m g n đây. B Công th ng (2009) đã đánh giá k t qu phát tri n công nghi p nông thôn các t nh phía Nam nh sau : “ Giá tr s n xu t công nghi p nông thôn t ng bình quân 1 9,3%/n m tính theo giá 1994.
Giá tr xu t kh u ti u th công nghi p t ng bình quân 20,8%/n m giai đo n 2005-2009 ”. i n hình, ng Nai có h n 10.874 CSSX công nghi p nông thôn, n m 2009 giá tr s n xu t đ t 9.563 t đ ng, chi m 11,23% t ng giá tr ngành công nghi p.
T t c các làng ngh mi n ông Nam B kh o sát đ u xu t kh u s n ph m. T l doanh thu xu t kh u trung bình c a các làng ngh kh o sát là 42,30%. Các làng ngh có t l doanh thu xu t kh u cao g m đan lát Thái M là 64,26%, mây tre Long Kim 84,23%, g m s ng Nai là 96,36%. Các làng ngh khác nh : g m Lái Thiêu, g m Tân V n, g m Bàu Trúc, bánh tráng Phú Hòa ông, s n mài T ng Bình Hi p c ng có t l doanh thu xu t kh u chi m trên 50%. Tuy nhiên, t c đ t ng kim ng ch xu t kh u còn bi n đ ng l n gi a các n m, kim ng ch xu t kh u trên đ u ng i còn th p, ch đ t kho ng 150 USD/ng i/n m.
64
B ng 2.4 : T l doanh thu xu t kh u c a các làng ngh Làng ngh Trong tnh
(%)
Ngoài tnh (%)
Xu t kh u (%)
Bánh tráng – Phú Hoà ông 30,26 25,58 44,15
Ch m g - Trung M Tây 55,83 20,28 23,89
S n mài -T ng Bình Hi p 17,13 53,74 29,13
D t - Xuân Th i ông 32,38 67,50 0,13
G m s - Bình D ng 16,05 26,82 57,12
G m s - ng Nai 1,82 1,82 96,36
an lát - An T nh 29,01 41,74 29,25
an Lát – Thái M 20,04 15,57 64,39
G m ngh - Bình Minh 11,20 44 44,80
Mây tre – Long Kim - 15,77 84,23
N c m m – Phú Hài 26 69,50 4,50
T ng 23,50 34,19 42,32
( Ngu n : Kh o sát các làng ngh mi n ông Nam B 2005-2007 ).
D a theo tiêu chí s l ng CSSX tham gia s n xu t các làng ngh mi n ông Nam B cho th y nhi u làng ngh có s l ng CSSX gi m so v i giai đo n tr c. c tính ch còn 32% làng ngh phát tri n t t, 42% làng ngh ho t đ ng c m ch ng, 26% làng ngh có nguy c xóa s [9, tr.8]. Các làng ngh phát tri n n đ nh tiêu bi u g m : nuôi cá s u Th nh Xuân, bánh tráng Phú Hòa ông, đan lát Thái M , g m Bàu Trúc, n c m m Phú Hài. ây là các làng ngh không g p khó kh n v tiêu th , duy trì đ c s l ng CSSX n đ nh qua các n m. Các làng ngh này th ng có u th v nguyên li u t i ch , s n xu t các m t hàng khác bi t nên ít b c nh tranh b i các làng ngh khác và s n ph m thay th . M t s làng ngh nhóm này còn s n xu t các m t hàng tiêu dùng có nhu c u th tr ng l n và n đ nh.
Các làng ngh có s l ng CSSX gi m chi m s l ng nhi u h n, th ng s n xu t các m t hàng : chi u, d t s i, thêu ren, ch m kh c đá, ch m kh c g , kim khí. Nhóm làng ngh này b c nh tranh m nh b i các làng ngh và s n ph m công nghi p thay th trong và ngoài n c. Vì v y, nhu c u tiêu th s n ph m c a nhóm làng ngh này gi m đi so v i tr c đây. Nhi u làng
65
ngh nhóm này c ng ch a quan tâm thi t k s n ph m, phân ph i qua trung gian nên làm gi m n ng l c c nh tranh. Các làng ngh có s l ng CSSX gi m tiêu bi u g m : g m ngh Bình Minh, s nmài T ng Bình Hi p, ch m kh c g Trung M Tây, d t Xuân Th i ông. Nh ng bi u hi n th ng th y c a nhóm làng ngh này là ho t đ ng mua bán không còn nh n nh p, nhi u CSSX g p khó kh n v tiêu th và s l ng CSSX gi m. Các làng ngh nh : g m ngh Bình Minh, ch m kh c g Trung M Tây, đúc gang Tr ng Th , s n mài T ng Bình Hi p hi n ch còn kho ng h n 30 CSSX.
mi n ông Nam B đã phát tri n đ c m t s làng ngh m i trong nh ng n m qua. i n hình, TP.HCM đã phát tri n thêm ngh tr ng hoa, nuôi cá c nh, nuôi cá s u. ng Nai phát tri n ngh tr ng n m, tranh g ghép, may áo Kimono. Các làng ngh m i phát tri n thêm còn ch m, t phát và thi u đ nh h ng, s làng ngh m i ch chi m 11,7% [32,14]. a s CSSX nh các làng ngh n m trong vòng l p lu n qu n c a s phát tri n. Thu nh p t o ra không đ tích l y đ m r ng s n xu t nên quy mô s n xu t, s n l ng tiêu th và s l ng khách hàng c a nhi u CSSX không t ng sau nhi u n m ho t đ ng. Các CSSX cùng làng ngh th ng ph thu c vào m t khách hàng và th tr ng. K t qu kh o sát ch có 140(30,2%) CSSX t ng quy mô t khi thành l p, 115(24,8%) CSSX t ng kh i l ng tiêu th và 94 (20,3%) CSSX t ng s l ng khách hàng m i n m nh ng n m g n đây.
Các đi m y u c a làng ngh đã th hi n rõ h n khi n n kinh t th gi i suy thoái n m 2008-2009. B NN&PTNT (2009) th ng kê : “ Có 9 làng ngh phá s n, 124 làng ngh s n xu t c m ch ng, 2166 h kinh doanh và 2 doanh nghi p phá s n, 468 doanh nghi p s n xu t c m ch ng”. Phó ch t ch Hi p h i làng ngh qu c gia, Ông Lê Duy D n (2008) nh n đ nh “ Nhi u làng ngh có nguy c ch t vì không ai đ đ u ”. Ngay c doanh nghi p làng ngh đ c xem là lo i hình s n xu t có th m nh c a làng ngh c ng g p nhi u khó kh n.
66
Ch t ch Hi p h i làng ngh qu c gia, Ông V Qu c Tu n (2008) đã c tính
“ 40% doanh nghi p làng ngh hi n g p khó kh n, 60% doanh nghi p ho t đ ng c m ch ng ”. Ông Lê Duy Dn (2008) đánh giá bi quan h n : “ N m 2008, nu không có chính sách h tr k p th i s có kho ng 50% doanh nghi p làng ngh phá s n, có ngha có kho ng 5 tri u lao đ ng th t nghi p, nguy c r t khó l ng ”.
Nh ng phân tích trên cho th y các làng ngh mi n ông Nam B đã đ t đ c m t s k t qu tích c c v t ng tr ng giá tr s n xu t và kim ng ch xu t kh u. Tuy nhiên, các làng ngh ch a phát tri n n đ nh đ th c hi n m c tiêu CNH-H H nông thôn, phát tri n nông thôn m i và khai thác c h i h i nh p kinh t qu c t . Các làng ngh th ng g p khó kh n v kinh doanh khi th tr ng bi n đ ng. Ngay c các làng ngh có hi n kinh doanh hi u qu c ng không có đ đi u ki n phát tri n n đ nh. Nguyên nhân d n đ n th c tr ng này là do các nhân t nh h ng đ n s phát tri n c a làng ngh ch a đ c quan tâm phát tri n.