GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CƠ SỞ THỰC HÀNH
Thành lập từ tháng 9/2014, Viện dưỡng lão Diên Hồng cam kết đồng hành cùng các gia đình trong việc chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần cho người cao tuổi Giải pháp này giúp con cháu có thể tiếp tục công việc và học tập, trong khi bố mẹ, ông bà được sống vui vẻ bên những người đồng tuổi Diên Hồng luôn hướng đến việc mang lại cho người cao tuổi một cuộc sống hạnh phúc, khỏe mạnh và phong phú hơn.
Trung tâm dưỡng lão Diên Hồng được thành lập với khát vọng xây dựng một viện dưỡng lão kiểu mẫu, tập trung vào việc chăm sóc tận tâm cho người cao tuổi Tại đây, nhân viên không chỉ đồng cảm với cảm xúc và hoàn cảnh của người cao tuổi cùng gia đình, mà còn tạo ra một môi trường sống vui vẻ Mục tiêu là giúp người cao tuổi sống hạnh phúc hơn, tìm lại những sở thích và đam mê đã bị lãng quên.
Với mục tiêu biến Diên Hồng thành một nơi an dưỡng lý tưởng, đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp và tâm huyết luôn nỗ lực mang đến cho người cao tuổi những trải nghiệm thú vị trong cuộc sống hàng ngày, giúp họ tận hưởng cuộc sống tươi vui và sinh động.
- Cơ sở 1: U07-L16, Khu đô thị Đô Nghĩa, P Yên Nghĩa, Hà Đông, HN
Trung tâm dưỡng lão Diên Hồng cơ sở 1 tọa lạc trên đường Lê Văn Lương kéo dài, thuận tiện cho việc di chuyển và gần các bệnh viện, chỉ cách Hồ Hoàn Kiếm 17km Khu vực này có giao thông thuận lợi, đường sá rộng rãi và hạ tầng tốt, không xa trung tâm nhưng vẫn mang lại không gian thoáng đãng, yên tĩnh và trong lành, lý tưởng cho người cao tuổi nghỉ ngơi và điều trị sức khỏe.
Toà nhà Diên Hồng 1 có diện tích 1500 m2 mặt sàn, xây làm 5 tầng; có 1 thang máy sức chứa 8 người, 1 cầu thang bộ, hệ thống cửa cách âm, cách nhiệt
Bệnh viện được thiết kế với khu điều hành, khu tiếp khách và khu điều trị tích cực, nhằm phục vụ cho những người cao tuổi ốm yếu, giúp họ nhận được sự chăm sóc y tế ngay tại đây mà không cần phải đến bệnh viện.
*Tầng 2 – Tầng 4: mỗi tầng được bố trí thành 5 phòng:
Phòng sinh hoạt chung được trang bị hệ thống điều hòa 2 chiều, tivi 55 inch, khu vực đọc sách và chơi cờ, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động sinh hoạt tập thể Đây cũng là nơi lý tưởng để người cao tuổi giao lưu, trò chuyện và kết nối với nhau tại Trung tâm.
Phòng ngủ 8 giường rộng hơn 50 m2, trang bị 3 cửa sổ, hệ thống chiếu sáng hiện đại, tivi 40 inch, 2 điều hòa 2 chiều và 8 quạt điện Ngoài ra, phòng còn có tủ quần áo, 2 phòng vệ sinh và 1 phòng tắm tiện nghi.
Phòng ngủ 2 giường có thể được bố trí thành phòng 1 giường theo nhu cầu của khách Phòng được trang bị 2 cửa sổ, điều hòa 2 chiều, tivi 28 inch, tủ lạnh, 2 giường, tủ đựng quần áo và 2 phòng vệ sinh nam và nữ, cùng với 1 phòng tắm Tầng 5 được bố trí thành 3 khu chính.
I Khu nấu ăn rộng 50 m2 có thể nấu ăn đáp ứng nhu cầu khoảng 100 xuất ăn cho 1 lần nấu
II Khu tâm linh rộng 60 m2 dùng cho việc thờ cúng, nơi cho người cao tuổi tụng kinh, ngồi thiền và lễ vào ngày lễ tết, rằm hoặc mồng 1
III Khu tập phục hồi chức năng rộng hơn 100 m2 dành cho người cao tuổi tập thể dục, tập phục hồi chức năng
Ngoài ra, TT còn có thêm hai cơ sở ngụ tại:
- Cơ sở 2: Tòa nhà Diên Hồng, KĐT Thanh Hà, Thanh Oai, Hà Nội
- Cơ sở 3: Số 9 ngõ 649 Lĩnh Nam, Hoàng Mai, Hà Nội
TIẾN TRÌNH CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI THÂN CHỦ
TRƯỜNG HỢP THÂN CHỦ
1 Tóm tắt hoàn cảnh gia đình bà T
Bà T, 75 tuổi, có hai người con đã lập gia đình, hiện đang sống tại một viện dưỡng lão ở Hà Nội Trước khi vào viện, bà sống một mình và kiếm sống bằng nghề cho thuê nhà Chồng bà đã qua đời cách đây không lâu.
Năm 2018, bà T bị tai biến mạch máu não và sau hai tháng điều trị tại nhà, các con quyết định đưa bà vào trung tâm dưỡng lão do không có đủ thời gian chăm sóc Tại trung tâm, bà T đã bàn giao toàn bộ tài sản cho con gái mình, chị N, mà không quan tâm đến người con trai Mối quan hệ giữa bà T và vợ chồng con trai, anh B, từ trước đến nay không tốt, dẫn đến việc bà không để lại tài sản cho họ, gây ra mâu thuẫn trong gia đình.
Bà T ngày càng buồn rầu và chán nản khi con cái không thường xuyên thăm nom, chỉ có chị N ghé thăm nhưng số lần ngày càng ít Từ một người vui vẻ, bà giờ đây trở nên ủ rũ, thích ở một mình và có dấu hiệu trầm cảm nhẹ Mối quan hệ gia đình giữa bà T và vợ chồng anh B ngày càng xa cách, hình thành những mâu thuẫn ngầm trong quan hệ của họ.
2.Sơ lược về vấn đề của thân chủ
Thông tin: (điện thoại, gặp mặt trực tiếp) : gặp mặt trực tiếp tại trung tâm dưỡng lão
Cán Bộ: trung tâm dưỡng lão DH Địa điểm: Tại trung tâm dưỡng lãoDH
*Đặc điểm của đối tượng:
Người cao tuổi đang trải qua giai đoạn phục hồi chức năng sau tai biến mạch máu não, thường ít giao tiếp với mọi người trong trung tâm Thỉnh thoảng, họ có những hành vi bạo lực và biểu hiện trầm cảm nhẹ.
- Trước đây từng là một người vui vẻ, hoạt bát
*Nguồn thông tin cung cấp:
- Từ bà T và nhân viên điều dưỡng tại trung tâm dưỡng lão DH
*Đánh giá ban đầu về đối tượng:
- Buồn chán,bỏ ăn, có hành vi bạo lực
- Không muốn tiếp xúc giao tiếp với mọi người trong trung tâm,
- Từ đó không hoà hợp với mọi người ở trung tâm
*Vấn đề ban đầu của đối tượng:
- Mâu thuẫn với con trai(B) và con dâu(H)
*Nhu cầu hỗ trợ khẩn cấp của đối tượng:
- Hỗ trợ về tâm lý:
+ Tham vấn tâm lí cho bà T, con trai và con dâu bà
+ Giúp bà T hoà nhập với mọi người bằng cách tổ chức trò chơi, nói chuyện tâm sự với bà
- Hoà giải mâu thuẫn giữa bà, con trai và con dâu.
GIAI ĐOẠN TIẾP CẬN THÂN CHỦ
- Đặc điểm của đối tượng:
Người cao tuổi đang trải qua giai đoạn phục hồi chức năng sau tai biến mạch máu não, gặp khó khăn trong giao tiếp với mọi người tại trung tâm Thỉnh thoảng, họ có những hành vi bạo lực và biểu hiện trầm cảm nhẹ.
- Trước đây từng là một người vui vẻ, hoạt bát
- Đánh giá ban đầu về đối tượng: Thân chủ chán nản, buồn bã, có dấu hiệu trầm cảm nhẹ, đôi lúc có hành vi bạo lực
- Vấn đề ban đầu của đối tượng: Con cáo không vào thăm do bận công việc và có mâu thuẫn với mẹ
- Nhu cầu hỗ trợ khẩn cấp của đối tượng: Tham vấn tâm lý
1 Đánh giá - kết luận của nhân viên công tác xã hội
Có mâu thuẫn với gia đình con trai dẫn đến việc gia đình anh không tới thăm bà
T Cộng với việc người con gái bận bịu không vào thăm bà T thường xuyên nên bà trở nên buồn bã, có suy nghĩ các con không cần mình nữa dẫn đến trầm cảm nhẹ và đôi lúc có hành vi bạo lực
2 Những biện pháp khẩn cấp ban đầu đã cung cấp cho đối tượng
- Đối với hệ thống đang tồn tại:
+Can thiệp tâm lý cho bà T
+ Tác động tâm lý các con của bà T để họ quan tâm tới mẹ nhiều hơn
- Đối với hệ thống thiếu hụt:
+ Hỗ trợ bà T hoà nhập với mọi người ở TT và vui vẻ hoạt bát như trước
+Hỗ trợ bà T phục hồi chức năng
GIAI ĐOẠN THU THẬP THÔNG TIN
1 Liên hệ, trao đổi thông tin với đối tượng và người liên quan
Để liên hệ với người nhà của thân chủ tại Viện dưỡng lão, cần xác định nguồn thông tin và mục đích gặp gỡ Sau khi nắm rõ hoàn cảnh của thân chủ và xác nhận thông tin qua điều dưỡng viên, tiến hành tiếp cận trực tiếp với gia đình, bao gồm chị N (con gái), anh B (con trai), con dâu và điều dưỡng viên.
Thời gian Địa điểm Đối tượng
Trung tâm dưỡng lão Diên Hồng
2 Thứ 5 ngày 24/1 Trung tâm dưỡng lão Diên
2 Thứ 7 ngày 26/1 Trung tâm dưỡng lão Diên
3 Chủ nhật ngày 27/1 Trao đổi qua zalo (sđt do chị N cung cấp)
B con trai và con dâu bà T
2 Thông tin về đối tượng
2.1 Thông tin giúp xác định các yếu tố nội tâm về tâm lý, suy nghĩ, tình cảm của đối tượng
Thông qua pvs và quan sát, đã tìm hiểu thông qua
- Điều dưỡng trưởng tầng bà T:
Trước đây, khi chị N thường xuyên chăm sóc bà T, bà thường cười nói và tâm sự với chị Bà cũng rất tích cực tham gia các chương trình và trò chơi do Trung tâm tổ chức, từng đạt giải trong trò chơi ném bóng.
Bà T thường chia sẻ những câu chuyện về con dâu và con trai với tâm trạng không vui, thường xuyên phê phán con dâu và cho rằng con trai quá nghe lời vợ, không còn quan tâm đến mẹ.
+ Chị N con gái bà T là một người lịch sự, nhẹ nhàng và chăm sóc mẹ rất tỉ mỉ
Chị N, con gái bà T, đã đưa bà vào Diên Hồng sau khi bà bị tai biến và điều trị trong nửa năm Chị thường xuyên thăm nom bà vì bà chưa hồi phục hoàn toàn Đến cuối năm 2019, khi bà T đã có thể đi lại, tần suất thăm nom của chị N giảm đi đáng kể.
+ Bà T thích hoa và thích làm đẹp
Anh B, con trai bà T, gặp mâu thuẫn với mẹ chồng khi bà không ưa con dâu vì cho rằng cô nhà quê và vụng về Bà T cảm thấy anh B bênh vực vợ, dẫn đến quyết định của anh là ra ở riêng Sau đó, bà chia hết tài sản cho con gái, khiến mối quan hệ giữa anh B và vợ với bà T càng trở nên căng thẳng.
Chị H, con dâu của bà T, nhận thức rõ rằng bà không ưa mình và thường có những đánh giá tiêu cực về khả năng của chị Mặc dù chị luôn nỗ lực chăm sóc và làm hài lòng bà T, nhưng bà vẫn thể hiện thái độ khinh miệt và thường xuyên chỉ trích chị Điều này khiến chị H cảm thấy khó chịu và không còn muốn gần gũi với bà nữa.
2.2 Thông tin về những điểm mạnh và tiềm năng của đối tượng Đối tượng Điểm mạnh Tiềm năng Điều dưỡng viên -Gần gũi với bà T hàng ngày → theo dõi
- khai thác thông tin 1 cách khách quan, chân thực, gần với đời tình trạng tâm lý cũng như sức khỏe của bà
- Nắm rõ thói quen, mối quan hệ của bà với các cụ và mọi người sống thường ngày của
- Theo dõi sự thay đổi của TC sau các buổi làm việc với nv CTXH
Con gái N Nguyên nhân dẫn tới việc bà T hàng ngày mong ngóng, xuất hiện những tính cách không có trong tiền lệ
Giải quyết sự lo lắng, thấp thỏm của bà T
2.3 Thông tin về những trải nghiệm đối tượng đã sử dụng để giải quyết những vấn đề khó khăn trước đây
- Chăm sóc bà N trong giai đoạn đầu điều trị tai biến
- Sau khi đưa bà vào Diên Hồng, duy trì việc thăm nom thường xuyên
→ Bà T trở lên gần gũi và quen với sự xuất hiện của chị N tới thăm bà → bệnh tình có chuyển biến tích cực → Bà T khỏi bệnh
3.Thông tin về bối cảnh môi trường, những nguồn lực từ gia đình, cộng đồng và xã hội
Thành viên trong gia đình Điều kiện sống
Mối quan hệ tương tác trong gia đình
Các yếu tối tác động đến gia đình
Chị N – con gái Hưởng toàn bộ tài sản của bà T
+ Tình cảm mẹ con: sau khi
Khi bà T gặp tai biến, chị N là người duy nhất chăm sóc và đưa bà đi điều trị Do không còn sống cùng con trai, bà T coi chị N như người con duy nhất của mình.
+ Tài sản: bà T giao toàn bộ tài sản cho chị N
Sau thời gian sống chung với mẹ chồng → mâu thuẫn → ra ở riêng với chồng
Mâu thuẫn với mẹ chồng
+ mâu thuẫn mẹ chồng nàng dâu + anh B không được hưởng tài sản từ mẹ mặc dù là con trai duy nhất
Anh B – con trai Sau khi xảy ra mâu thuẫn với mẹ ruột → gia đình anh chuyển ra ở riêng và không quan tâm tới bà T thêm (từ mẹ)
* Các mối quan hệ gần gũi với đối tượng (ngoài gia đình)
- Điều dưỡng viên tại trung tâm
Bà V, bạn thân của bà T tại trung tâm, đã chứng kiến sự thay đổi trong tính cách của bà T khi bà trở nên lạnh nhạt và cáu gắt với mọi người Sự thay đổi này đã làm cho mối quan hệ giữa hai người không còn thân thiết như trước, dẫn đến những xích mích đáng tiếc.
* Các yếu tố liên quan đến mối quan hệ gần gũi đó
- Điều dưỡng viên: là người bên cạnh chăm sóc, trò chuyện với bà N mỗi ngày
Bà V nhận thấy bà T thường xuyên cáu gắt và có hành vi bạo lực khi không hài lòng với những điều xung quanh Dù bà V đã nhiều lần góp ý, bà T vẫn không thay đổi và thậm chí có dấu hiệu chống đối Sự thân tình giữa hai người dường như đã dẫn đến những mâu thuẫn không mong muốn.
GIAI ĐOẠN XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ CỦA THÂN CHỦ
*Phân tích cây vấn đề:
Gia đình bà T từng trải qua mâu thuẫn, nhưng mối quan hệ vẫn được duy trì Tuy nhiên, khi bà T bị tai biến, những mâu thuẫn này lại tái diễn.
Nguyên nhân mâu thuẫn chính giữa mẹ và vợ chồng người con trai xuất phát từ thái độ khinh thường của bà T đối với con dâu, mặc dù trong suốt quá trình điều trị tại bệnh viện và chăm sóc tại nhà, các con, đặc biệt là con dâu, đã rất quan tâm và chăm sóc bà Sự thiếu tôn trọng này đã dẫn đến việc mối quan hệ giữa con trai, con dâu và bà T trở nên xa cách và căng thẳng.
Trước đây, khi anh B và vợ muốn tiến tới hôn nhân, bà T đã không đồng ý, điều này đã tạo ra sự không thiện cảm giữa vợ chồng anh B và mẹ của anh.
Bà T không ưa con dâu và cảm thấy con trai bênh vợ, dẫn đến việc bà không chia sẻ tài sản cho vợ chồng con trai khi vào trung tâm dưỡng lão Điều này khiến vợ chồng anh B cảm thấy mẹ không còn coi mình là con, vì vậy họ cũng không đến thăm bà Chị N, con gái bà T, do bận rộn với công việc nên không thể thăm bà thường xuyên như trước, khiến bà T lo lắng rằng con cái sẽ bỏ rơi mình Tâm lý này khiến bà thường xuyên buồn rầu và đôi khi có hành vi bạo lực.
*Phân tích sơ đồ gia đình
Bà T hiện đang sinh sống tại một trung tâm dưỡng lão, và mối quan hệ giữa bà và con trai gặp nhiều xung đột Trước đây, họ đã từng cãi vã vì bà không đồng tình với quyết định kết hôn của vợ chồng anh.
Vợ anh B không ưa mẹ chồng do mặc dù trước đây chị đã tận tình chăm sóc, nhưng bà vẫn có thái độ khinh thường và hắt hủi Vì lý do này, vợ chồng chị quyết định hạn chế cho bà T gặp cháu nội, con gái của họ.
Mối quan hệ giữa chị N và bà T đã trở nên xa cách do công việc bận rộn, khiến chị không thể thăm mẹ thường xuyên như trước Chồng chị N, là con rể của bà T, cũng tỏ ra thờ ơ và chưa từng thăm bà kể từ khi bà vào trung tâm dưỡng lão Trong khi đó, hai cháu ngoại của chị N rất yêu quý bà T, tạo nên mối quan hệ hai chiều, nhưng cũng không thường xuyên gặp bà.
Nhìn chung các thành viên trong đại gia đình này đang khá xa cách nhau
3 Xác định vấn đề ưu tiên
3.1 Lý thuyết áp dụng khi xác định vấn đề ưu tiên
Lý thuyết nhu cầu Maslow : a Tác giả lý thuyết :
Abraham Maslow (1908 – 1970) là một nhà tâm lý học người Do Thái nhập cư từ Nga sang Mỹ, nổi bật với việc đề xuất Tháp nhu cầu Maslow Ông được coi là cha đẻ của Chủ nghĩa nhân văn trong tâm lý học, nhấn mạnh tầm quan trọng của nhu cầu con người trong việc phát triển bản thân và đạt được sự thỏa mãn trong cuộc sống.
Ông cho rằng nhu cầu của con người được phân loại theo thứ tự bậc thang, bắt đầu từ những nhu cầu cơ bản nhất, có vai trò nền tảng và ý nghĩa quan trọng nhất, sau đó là những nhu cầu cao hơn ở các bậc tiếp theo.
Trong cách tiếp cận của ông, con người có xu hướng ưu tiên thỏa mãn những nhu cầu cơ bản nhất ở bậc thang đầu tiên, trước khi hướng tới việc đáp ứng các nhu cầu cao hơn ở các bậc thang tiếp theo.
Mastro đã chỉ ra rằng khi các nhà khoa học xem xét kỹ lưỡng các ví dụ tiêu biểu về sự phát triển của con người, họ nhận thấy rằng con người cơ bản là đáng tin cậy và có khả năng tự bảo vệ cũng như tự quản lý bản thân.
3.2 Xác định vấn đề ưu tiên
Vấn đề xếp theo thứ tự ưu tiên Nhu cầu xếp theo thứ tự ưu tiên
1 Bà T tâm lý bất ổn, loại bỏ hành vi bạo lực
- Can thiệp tâm lý giúp bà T ổn định về tâm lý, suy nghĩ thấu đáo hơn và loại bỏ hành vi bạo lực làm ảnh hưởng tới người khác
- Tham vấn tâm lý về việc mâu thuẫn giữa bà và các con để bà
T thông cảm và hoà hợp hơn với các con
2 Bà T trầm cảm thể nhẹ Từ việc can thiệp tâm lý kết hợp với một số phương pháp trị liệu gíup TC từ từ khỏi bệnh
3 Tác động tâm lý các con của bà T Để các con của bà T hiểu hơn mẹ mình, từ đó mẹ con có thể hoà hợp và quan tâm tới mẹ nhiều hơn
4 Giải quyết mâu thuẫn gia đình Hàn gắn mối quan hệ đã từng sứt mẻ
5 Phục hồi chức năng sau tai biến cho bà T
Ngoài trị liệu tâm lý bà T cần được điều trị phục hồi chức năng vì hiện tại chức năng đi lại của bà T còn kém
KẾ HOẠCH CAN THIỆP
+Bà T ổn định tâm lý, không xuất hiện hành vi bạo lực đối với bạn bè trong viện dưỡng lão cũng như với nhân viên điều dưỡng
+Bà T hoà đồng cởi mở, vui vẻ như trước
+Quan tâm tới vợ chồng người con trai hơn
+mối quan hệ giữa bà T và vợ chồng người con trai trở nên tốt đẹp hơn
- Đối với vợ chồng anh B(con trai và con dâu bà T)
+Hiểu được tâm lý, tâm tư của mẹ
+ Biết quan tâm chăm sóc mẹ của mình
+ Mối quan hệ của mẹ và vợ chồng anh B tiến triển tích cực
Gia đình bà T hoà thuận, vui vẻ
Kỹ năng của nhân viên CTXH
1 Ổn định tâm lý cho bà T, hòa đồng, giao tiếp với mọi người nhiều hơn
Mời bác sĩ tư vấn tâm lý cho bà T,v.v…
Tổ chức trò chơi tập thể để bà T được giao tiếp, vui chơi hòa đồng với mọi người hơn
Bác sĩ tâm lý tại TT
Ngày tiếp nhận hồ sơ
Một tuần sau khi tiếp nhận hồ sơ
-Bà T ổn định được tâm lý, không còn hành vi bạo lực hòa đồng,giao tiếp với mọi người ở DH như trước đây
2 Giải quyết mâu thuẫn giữa bà T và các con
Tham vấn tâm lý cho anh B (con trai bà T), chị H(con dâu bà T)
Tổ chức buổi gặp gỡ giữa bà Thủy và các con, cháu nhằm tạo cơ hội cho bà cảm nhận tình cảm ấm áp từ gia đình trong những ngày sắp tới.
- các thành viên trong nhóm
- Các thành viên trong nhóm
Ngày bà T đã ổn định được tâm lý
Sau khi gỡ bỏ rào cản về tâm lý của các thành viên trong gia đình
Sau khi bà và các con đã hiểu nhau hơn
3 người hiểu nhau hơn, dần gỡ bỏ giào cản về tâm lý
Các thành viên trong gđ bà T trò chuyện và giao tiếp với nhau một cách vui vẻ thoải mái
Bà T cảm nhận được tình cảm của con trai và con
- Ng hiê n cứu tài liệu
- Qu an sát dành cho mình
Buổi 7: Tác động phía a B và c H để hai người vào thăm non bà T nhiều hơn
- Các thành viên trong nhóm
Sau khi bà T nói chuy ện bình thườ ng với con trai và con dâu tg bà T sống trong
TT dâu, sau đó thay đổi suy nghĩ về họ
3 Hỗ trợ chăm sóc sức khỏe
-Tổ chức các trò chơi tăng khả năng vận động(ném bóng)
- Bác sĩ phục hồi chức năng tại TT
Khi mâu thuẫn giữa bà T và
(Theo lộ trình của bác sĩ)
Giúp bà phục hồi chức năng đi lại một cách dễ dàng
-Phục hồi chức năng cho bà T
- Điều dưỡng viên con trai con dâu được trung hoà
VI.VẤN ĐÀM/PHÚC TRÌNH
PHÚC TRÌNH LẦN 1 Thời gian: 9h ngày 16 tháng 1 năm 2021
Mục tiêu của cuộc vấn đàm:
- Trò chuyện làm quen, tạo dựng mối quan hệ và sự tin tưởng với TC
- Khai thác thông tin: sở thích, cảm xúc, những suy nghĩ của bà T dẫn tới các hành vi
Người thực hiện: nhân viên CTXH, thân chủ
Mô tả phúc trình vấn đàm tại hiện trường
Nhận xét cảm xúc, hành vi của thân chủ
Tự đánh giá cảm xúc, kĩ năng của nhân viên CTXH
1.Nhân viên CTXH: Cháu chào bà ạ Sao bà ngồi một mình buồn thế?
Rụt rè Thái độ thân thiện, cởi mở
2.Bà T: Vâng Chào cô Rụt rè, hỏi gì nói đó, mắt nhìn ra cửa sổ
Thái độ thân thiện, cởi mở
3.Nhân viên CTXH: Cháu là Ánh, bọn cháu tới trung tâm mình để thực hành môn học môn học bà ạ
4.Bà T: (gật đầu) Gật gù, tỏ thái độ không quan tâm
5.NVCTXH: Sao bà ngồi đây buồn thế bà?
Bà ra kia nói chuyện với các ông các bà khác cho vui…
Gật gù Khơi gợi vấn đề
6.Bà T: Thôi, chả thích, ngồi đây được rồi Mắt vẫn nhìn ra cửa sổ
7.NV CTXH: Thế thôi, hai bà cháu mình ngồi đây nói chuyện bà nhé!
Tỏ ra không quan tâm
Thể hiện sự thân thiện và muốn lắng nghe thân chủ
8, Bà T: gật đầu Không quan tâm Kiễn nhẫn
9, NV CTXH: Bà ơi, tóc bà mượt thế? Bà gội bằng dầu gì mà đẹp thế ạ?
Tay sờ tóc Chân thành, vui vẻ
10 Bà T: Con tôi nó mua cho dầu gội bên nước ngoài đấy, thơm lắm…
Cởi mở hơn Vui vẻ
11 NV CTXH: Ui thế ạ… Tóc bà không cần ép gì mà đẹp thế này, tóc bọn cháu còn thua xa bà ạ…
12 Bà T: Con gái tôi nó còn mua cho tôi cả phấn son để tôi trang điểm nữa cơ đấy nhưng mà ở trong này thì trang điểm cho ai xem nên tôi cất đi rồi…
Thoải mái hơn, bắt đầu chia sẻ
13 NV CTXH: Bà xinh đẹp cho các ông trong này ngắm chứ bà
14 Bà T: (cười) Là phụ nữ thì phải biết làm đẹp chứ nhỉ? Cô đó, mặt để mọc mấy cái mụn thế kia là không được đâu nhé, phải biết chăm chút bản thân
15 NV CTXH: (cười) Dạ tại dạo này cháu hay ăn mì tôm với thức khuya bà ạ
Nhìn nv ctxh Vui vẻ
16 Bà T: đi vào đây tôi cho cái này bôi vào là mai mụn xẹp ngay
Vừa đứng dậy vừa nói
17 Bà T: Đây bôi vào vết mụn đi Chân thành Vui vẻ
18 NV CTXH: Dạ cháu xin Bôi lên mát quá bà ạ
19 Bà T: Ừ thuốc này nhậy lắm đấy Đồng tình Chân thành
20 NV CTXH: Cháu phải chụp lại để về mua một tuýt bà ạ
21 NV CTXH: Ui bà ơi, sắp tới giờ ăn cơm rồi, bà cháu mình ra dùng cơm thôi ạ Đồng tình Vui vẻ
22 Bà T: Ừ đi ra thôi, không chúng nó lại gọi um lên
Vừa nói vừa đứng dậy
PHÚC TRÌNH LẦN 2 Thời gian: 9h ngày 18 tháng 1 năm 2021
Mục tiêu của cuộc vấn đàm:
- Trò chuyện làm quen, tạo dựng mối quan hệ và sự tin tưởng với TC
- Khai thác thông tin: sở thích, cảm xúc, những suy nghĩ của bà T dẫn tới các hành vi
- Người thực hiện: nhân viên CTXH, thân chủ
Mô tả phúc trình vấn đàm tại hiện trường
Nhận xét cảm xúc, hành vi của thân chủ
Tự đánh giá cảm xúc, kĩ năng của nhân viên CTXH
1.Nhân viên CTXH: Bà ơi, cháu lại đến rồi đây
2.Bà T: Nay đến muộn thế, đợi mãi Vui vẻ Thái độ thân thiện, cởi mở 3.Nhân viên CTXH: Nay mưa quá quá tắc đường bà ạ
4.Bà T: Thế à, tôi ở trong này chả biết gì Bất ngờ Giải thích
5.NVCTXH: Mưa to lắm bà ơi… Mà sáng nay bà ăn gì?
Gật gù Khơi gợi vấn đề
6.Bà T:Sáng nay mát trời nên ăn xôi xéo Vui vẻ Thoải mái 7.NV CTXH: sáng nay cháu cũng ăn xôi, được cái ăn xôi no lâu bà nhỉ?
Gật gù Thể hiện sự thân thiện và muốn lắng nghe thân chủ
8, Bà T: gật đầu Không quan tâm Kiễn nhẫn
9, NV CTXH: Mà bà ơi, dạo này chị N có hay vào thăm bà không ạ?
Hơi buồn Chân thành, vui vẻ
10 Bà T: Nó vào từ mấy tuần trước rồi
Không nhớ rõ Đợt đấy nó vào sơn cho bộ móng tay mà giờ bong hết rồi đây này
11 NV CTXH: Chắc chị bận đi làm bà nhỉ?
12 Bà T: Ừ nó làm ngân hàng nên bận lắm Buồn Đồng cảm
13.NV CTXH: Thế bà chỉ có mình chị N thôi ạ?
Nhìn ra cửa sổ Gợi chuyện
14 Bà T: Có một đứa con trai nữa nó tên là B, nhưng lúc vào đây tôi không giao lại tài sản gì cho nó nên đâm ra vợ chồng nó giận tôi
15 NV CTXH: Trước đó bà và anh B có xích mích gì ạ?
16 Bà T: Trước đây, tôi không đồng ý cho vợ chồng nó lấy nhau vì thấy vợ nó nhà quê, xong cho rằng nó không xứng với con trai tôi, nên tôi kiên quyết phản đối Chúng nó yêu thương nhau nên vẫn tới với nhau
Giờ có với nhau một đứa con gái rồi, xinh lắm
17 Nv CTXH: Thế anh chị có hay đưa cháu vào thăm bà không ạ?
18 Bà T: cũng có một lần vợ nó trốn chồng đưa con bé vào đây chơi với tôi nhưng về bị chồng nó mắng nên sau nó không dám vào nữa
19: NV CTXH: Thế giờ bà đã chấp nhận cuộc hôn nhân của anh chị ý chưa ạ?
Nhìn xa xăm Gợi chuyện
20 Bà T: Trước lúc vào đây tôi vẫn chưa chấp nhận, nhưng vào đây rồi, tôi suy nghĩ thấu đáo hơn, nghĩ ại lúc tôi bệnh vợ nó chăm tôi ngày đêm mà tôi vẫn mắng chửi nó, tôi lại thấy thương với có lỗi với nó lắm cô ạ
21 Nv CTXH: (nắm tay TC) Vậy giờ bà có muốn anh chị cùng các cháu vào thăm bà không?
22 Bà T: Có chứ cô, tôi nhớ chúng nó lắm Xúc động Chân thành
23 NVCTXH: Vậy giờ bà ở đây chịu khó ăn với uống thuốc này, nói chuyện với các ông các bà ở đây nhiều hơn, vận động nhiều hơn để bà luôn cảm thấy vui vẻ Sau đó, cháu sẽ nói chuyện với anh chị để anh chị và các cháu vào thăm bà nhé Giờ bà cháu mình đi ăn cơm nào
Vui vẻ trở lại Chân thành khuyên nhủ
Thời gian: 9h ngày 26 tháng 1 năm 2021
Mục tiêu của cuộc vấn đàm:
- Khai thác thông tin để hiểu hơn về TC
- Kiểm chứng thông tin do TC cung cấp
Người thực hiện: nhân viên CTXH, con của thân chủ
Mô tả phúc trình vấn đàm tại hiện trường:
1 Em chào chị ạ, em à Ánh, hiện tại em đang thực hành môn học tại TT và cũng đang phụ trách hỗ trợ thân chủ là bà T mẹ của chị ạ
2 Nhân tiện hôm nay chị vào thăm bà T thì em cũng có một số chuyện về TC T muốn trao đổi với chị Chị có sẵn lòng không ạ?
Có gì em cứ nói nhé
3 Vâng ạ Vậy chị N chô em hỏi nhà mình có mấy cháu rồi ạ?
Nhà tôi có 2 cháu trai cô ạ
4 Dạ vâng Chị và các cháu có hay vào thăm bà T không ạ?
Gần đây, do công việc bận rộn vào dịp cuối năm, tôi không thể đưa các cháu vào thăm mẹ như trước đây, khi mà khoảng 2 tuần tôi thường cho các cháu đến thăm bà một lần.
Mỗi lần vào thăm bà T chị có thấy sự thay đổi nào ở bà không ạ?
Bà T ngoài chị ra có mấy người con ạ?
Vài tuần trước, khi tôi thăm bà, tôi nhận thấy bà gầy đi và có dấu hiệu chán ăn Điều dưỡng viên cho biết bà đang buồn bã và thỉnh thoảng có hành vi bạo lực với bạn cùng phòng Tôi rất lo lắng về tình trạng của bà và đang cố gắng sắp xếp công việc để có thể thăm bà thường xuyên hơn.
Tôi còn một em trai đã lập gia đình, nhưng vì mâu thuẫn với mẹ, nó chưa từng đến thăm mẹ tôi kể từ khi bà vào đây Điều này khiến tôi cảm thấy buồn, nhưng tôi không biết cách nào để khuyên nhủ em.
Chị có biết mâu thuẫn giữa bà T và anh ấy là mâu thuẫn gì không ạ?
Gần đây, khi trò chuyện với bà, bà chia sẻ rằng bà rất nhớ các con và cháu của mình Bà cũng nói rằng giờ đây, khi xa cách, bà nhận ra những sai lầm trước đây và có lẽ bà không còn giận anh B nữa.
Mẹ tôi từng phản đối cuộc hôn nhân của B với cái H vì cho rằng cô ấy quê mùa, dù tôi đã khuyên mẹ nên để B kết hôn với người mình yêu Mẹ tôi rất bảo thủ, nên quyết định của bà không thay đổi Khi mẹ tôi ốm, cái H chăm sóc bà tận tình, nhưng mẹ vẫn không quan tâm đến cô ấy Đỉnh điểm là khi mẹ vào trung tâm, bà đã bàn giao toàn bộ tài sản cho tôi mà không chia cho B, khiến B càng tức giận Tôi ở giữa tình huống khó xử, phải đến nói chuyện với B và ủy quyền tài sản của mẹ cho anh ấy Tuy nhiên, B đã nổi giận và đuổi tôi về Tôi không dám động đến tài sản của mẹ, chỉ giữ lại tiền cho thuê nhà hàng tháng để chi trả cho bà, còn lại tôi đưa cho vợ B mà không dám tiêu xài.
Bà đã trải qua thời gian buồn bã khi mới gặp, thường bỏ ăn, nhưng giờ đây bà đã vui vẻ hơn và chăm chỉ ăn uống Em mong chị có thể sắp xếp thời gian trong dịp Tết này để đưa bà về nhà, giúp bà gần gũi với con cháu.
Dạ vâng Cũng tới giờ cho các cụ dùng cơm trưa rồi ạ Em xin phép
Vâng, tôi cảm ơn cô, mông cô để ý đến bà giúp tôi Tôi sẽ cố gắng thu xếp
5 Với điều dưỡng viên trực tiếp chăm sóc bà T
Thời gian: 9h ngày 24 tháng 1 năm 2021
Mục tiêu của cuộc vấn đàm:
- Khai thác thông tin để hiểu hơn về TC
- Kiểm chứng thông tin do TC cung cấp
Người thực hiện: nhân viên CTXH, điều dưỡng viên
Mô tả phúc trình vấn đàm tại hiện trường:
1 Em chào chị ạ, em à Ánh, hiện tại em đang thực hành môn học tại TT mình và cũng đang phụ trách hỗ trợ thân chủ là bà T ạ
2 Chị có thể bớt chút thời gian để chị em cùng mình trao đổi một chút về bà T được không ạ?
Có gì em cứ nói nhé
3 Vâng ạ Bà T vào đây được bao lâu rồi chị nhỉ?
Chắc cũng được hơn một năm rồi đó em
4 Bà T có tham gia nhiều hoạt động do TT mình tổ chức và có hoà đồng với mọi người ở đây không ạ?
Bà T là một người hòa đồng và cởi mở, luôn tích cực tham gia vào các hoạt động do trung tâm tổ chức Sự nhiệt tình của bà không chỉ thể hiện qua việc tham gia mà còn qua việc đạt huy chương trong các cuộc thi thể dục thể thao.
NHẬT KÝ HOẠT ĐỘNG NGHỀ NGHIỆP
Buổi 1: Trao đổi với lãnh đạo trung tâm và thăm quan trung tâm Để tới được Trung tâm dưỡng lão Diên Hồng chúng tôi phải di chuyển bằng xe bus
Di chuyển bằng xe bus có thể tốn thời gian và gây khó khăn cho những người dễ say xe trong nhóm, khiến trải nghiệm trở nên vất vả hơn.
Dù thời tiết lạnh giá và say xe khiến chúng tôi mệt mỏi, nhưng khi đến Trung tâm, mọi mệt nhọc dường như tan biến Trung tâm được trang trí chủ yếu bằng màu hồng, tạo cảm giác ấm áp khi bước vào Sau khi trò chuyện về kế hoạch sắp tới, chị Huyền, quản lý nhân sự, đã dẫn chúng tôi tham quan từng tầng của trung tâm.
Buổi 2: Làm quen với các ông bà trong trung tâm Được phân công công việc ở tầng 2, hầu hết các ông bà ở tầng này đều không được minh mẫn nhưng không vì vậy mà việc tiếp cận trở nên khó khăn Chúng tôi khởi hành lúc 6h30 lúc trời còn chưa sáng rõ, háo hức vô cùng, không biết ngày làm việc đầu tiên của mình tại trung tâm sẽ như thế nào Chúng tôi tới lúc ông bà vừa ăn sáng xong Tôi chào hỏi ông bà và các anh chị rồi nhanh nhảu vào lau bàn Trái với cảm nhận ban đầu của tôi, các anh chị ở TT vô cùng cởi mở và vui vẻ Nhìn các anh chị vừa làm việc vừa cười nói với các cụ tôi thấy thật ấm áp
Tôi bắt đầu giao tiếp với các ông bà để tìm kiếm thân chủ cho mình Trên tầng 2, hầu hết các ông bà đều ngồi xe lăn và chỉ có khoảng 10% trong số họ còn minh mẫn, khiến việc lựa chọn thân chủ trở nên khá khó khăn.
Sau khi trò chuyện với các ông bà ở tầng 2, tôi đã chọn được thân chủ của mình là bà T, người thường ngồi một mình Sau khi hỏi han và khai thác thông tin, tôi được biết bà đã vào đây hơn một năm Ban đầu, bà khá khó gần và tôi mất thời gian để bà cởi mở hơn Thậm chí, bà còn gọi tôi và phòng bà, cho tôi thuốc để bôi lên vết mụn Sự ân cần của bà khiến tôi nhớ về bà nội của mình ở quê nhà.
Sau khi trò chuyện và chăm sóc bà T, bà đã trở nên cởi mở và không còn đề phòng như trước Bà chia sẻ về gia đình, con cái và các cháu của mình, giúp tôi hiểu hơn về cuộc sống của bà.
Bà luôn tự hào và yêu thương khi nói về con cái, nhưng khi được hỏi về sự thăm non của họ, ánh mắt bà trở nên buồn bã Bà chia sẻ rằng con gái ít đến thăm và con trai thì không ghé thăm do mâu thuẫn Sự cô đơn khiến bà cảm thấy buồn và thường trông ngóng họ đến thăm mình.
Hôm nay, khi tôi đến thăm bà, nụ cười của bà đã làm tôi ấm lòng Nhân dịp trời trở rét, tôi đã tặng bà đôi găng tay và đôi tất màu tím mà bà yêu thích, và bà rất bất ngờ khi nhận món quà này So với lần đầu gặp, bà giờ đã vui vẻ và cởi mở hơn, có lẽ vì tìm được người để chia sẻ nỗi lòng Khi bà kể về con dâu, tôi thấy bà xúc động, và cảm xúc của tôi cũng trào dâng, điều này khiến tôi nhận ra tầm quan trọng của việc lắng nghe và chia sẻ trong công việc xã hội.
Sau khi chào hỏi mọi người, tôi đã gặp chị A, điều dưỡng viên trực tiếp chăm sóc bà T, để thu thập thông tin về tình trạng của bà Chị A đã cung cấp cho tôi nhiều thông tin bổ ích và gợi ý tôi nên trò chuyện với bà P, bạn thân của bà T, để có thêm dữ liệu cần thiết Tuy nhiên, do bà P gần đây không thường xuyên nói chuyện với bà T, nên tôi chỉ khai thác được một lượng thông tin hạn chế.
Hôm nay, tôi đã trao đổi với chị N, con gái bà T, để tìm hiểu nguyên nhân mâu thuẫn giữa bà T và con trai, cũng như thu thập thêm thông tin về bà Tôi cũng đã xin số điện thoại của vợ chồng anh B để thuận tiện trong quá trình thu thập thông tin và can thiệp.
Tôi đã cố gắng liên lạc với anh B qua điện thoại nhưng không thành công, vì vậy tôi quyết định kết bạn trên Zalo để trao đổi với vợ anh Anh B chia sẻ rằng anh rất nhớ mẹ và muốn thăm bà, nhưng lại lo sợ rằng mẹ sẽ xua đuổi mình Chính những suy nghĩ này đã khiến mối quan hệ giữa hai mẹ con ngày càng xa cách.
Sau 11 buổi thu thập thông tin và hỗ trợ, bà T đã có những chuyển biến tích cực, trở nên vui vẻ và cởi mở hơn, không còn hành động bạo lực Đặc biệt, bà và con trai đã gặp lại nhau sau hơn một năm xa cách Ngày hôm nay, bà T sẽ được con cháu đón về để sum họp ngày Tết cùng gia đình Họ đã hiểu nhau hơn, tha thứ và thông cảm cho nhau, đồng thời biết trân trọng gia đình và yêu thương nhau nhiều hơn.
Hôm nay là buổi làm việc cuối cùng tại trung tâm, tôi cảm thấy buồn vì phải rời xa nơi đã gắn bó với những trải nghiệm đầu tiên trong sự nghiệp, nhưng cũng vui khi thấy gia đình bà T hạnh phúc bên nhau Sau hôm nay, tôi sẽ trở về sum họp với gia đình thân yêu của mình.
LƯỢNG GIÁ KHẢ NĂNG CHUYÊN MÔN CỦA BẢN THÂNTRONG VÀ SAU QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN TIẾN TRÌNH CTXH VỚI THÂN CHỦ
Vai trò của nhân viên CTXH
Nhân viên CTXH đóng vai trò quan trọng trong quá trình can thiệp, bao gồm việc vận động nguồn lực trợ giúp cho đối tượng như cá nhân, gia đình và cộng đồng, nhằm tìm kiếm các nguồn lực cần thiết để giải quyết vấn đề Bên cạnh đó, họ cũng đảm nhận vai trò giáo dục, cung cấp kiến thức và kỹ năng để nâng cao năng lực cho cá nhân và gia đình, giúp họ tự tin và có khả năng nhận diện, đánh giá, phân tích vấn đề, cũng như tìm kiếm nguồn lực phù hợp để giải quyết các khó khăn gặp phải.
Vai trò của người tham vấn là hỗ trợ những cá nhân gặp khó khăn về tâm lý, tình cảm và xã hội, giúp họ vượt qua căng thẳng và khủng hoảng Qua đó, người tham vấn duy trì hành vi tích cực, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho những đối tượng này.
Người chăm sóc đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các đối tượng yếu thế, đặc biệt trong cộng đồng nghèo Họ không chỉ cung cấp dịch vụ chăm sóc trực tiếp mà còn giúp những người này vươn lên, làm chủ cuộc sống của chính mình.
Ưu và nhược điểm của bản thân
- Có những kỹ năng của nhân viên CTXH chuyên nghiệp như: kỹ năng lắng nghe tích cực thấu cảm, thuyết phục, giao tiếp,…
- Ghi chép đầy đủ những thông tin về đối tượng cũng như những buổi vấn đàm đều được ghi chép một cách tỉ mỉ
- Có kinh nghiệm làm việc với trẻ vị thành niên vì vậy hiểu được tâm lý của chúng b Nhược điểm:
- Đôi khi chưa kìm chế được cảm xúc cá nhân khi trò chuyện cùng thân chủ
Ví dụ lúc nghe bà T kể về việc con cái không vào thăm bà và bà rất nhớ họ, bà
T đã khóc khiến nv CTXH cũng trở nên xúc động
- Có một vài tình huống đã đưa ra sự nhìn nhận chủ quan vào vấn đề của thân chủ
Lượng giá về kỹ năng của nhân viên CTXH
Khi làm việc với đối tượng, người làm công tác xã hội cần chú ý đến mức độ hứng thú và khả năng của họ, cũng như sự tham gia vào các hoạt động Đồng thời, cần xem xét mối quan hệ tình cảm, tinh thần hỗ trợ và hợp tác giữa các đối tượng, cũng như sự tin tưởng giữa đối tượng và người làm công tác xã hội Bên cạnh đó, cá tính của đối tượng và môi trường sống của họ cũng là những yếu tố quan trọng cần được quan tâm.
Quan sát để có thể thấy được:
- Mức độ hứng thú của đối tượng
- Khả năng nhận thức, mức độ hiểu hoạt động
- Mức độ tham gia của mỗi đối tượng vào hoạt động
- Mối quan hệ tình cảm, tinh thần hỗ trợ, hợp tác giữa các đối tượng
- Mối quan hệ, sự tin tưởng của đối tượng với người làm công tác xã hội ra các đề xuất và phản hồi
- Cá tính của đối tượng
- Môi trường của đối tượng
*Kỹ năng lắng nghe
Việc lắng nghe thể hiện ở 3 mức độ: nghe thông tin, ý kiến; nghe cảm xúc, tình cảm; và nghe động cơ
Lắng nghe thông tin và ý kiến là mức độ lắng nghe cơ bản mà mọi người thường thực hiện, giúp tiếp nhận thông tin từ người khác Tuy nhiên, khả năng lắng nghe ở mức độ này không phải lúc nào cũng hiệu quả Khi nghe, chúng ta thường không chỉ chú ý đến lời nói mà còn bắt đầu phân tích bằng suy nghĩ của riêng mình Điều này có thể dẫn đến việc vội vàng suy đoán hoặc chuẩn bị phản hồi trước khi người nói kết thúc, làm cho thông tin tiếp nhận không đầy đủ và có nguy cơ dẫn đến quyết định sai lầm.
Lắng nghe cảm xúc và tình cảm là một kỹ năng quan trọng, giúp hiểu sâu sắc hơn về đời sống nội tâm của người nói Tình cảm có thể thể hiện qua nhiều trạng thái như tức giận, bối rối, hay vui vẻ Để nắm bắt được những cảm xúc này, chúng ta cần chú ý đến âm lượng, cường độ giọng nói, nét mặt và điệu bộ của người nói, thậm chí cả sự im lặng, thay vì chỉ lắng nghe từ ngữ Việc quan sát cẩn thận sẽ giúp chúng ta nhận diện được cảm xúc, vì đôi khi cảm xúc có thể mang nhiều ý nghĩa hơn những gì được diễn đạt bằng lời.
Lắng nghe động cơ là cấp độ cao nhất trong nghệ thuật lắng nghe, giúp người làm công tác xã hội khám phá những lý do sâu xa đằng sau lời nói và hành động của người khác Nhiều khi, chính người nói cũng không nhận thức rõ ràng về động cơ của mình, khiến cho việc lắng nghe trở nên phức tạp hơn Động cơ này thường nằm trong tiềm thức, ẩn chứa những điều chưa được diễn đạt và có thể không bao giờ được nói ra một cách thẳng thắn.
Người làm công tác xã hội sử dụng phương pháp tham gia cần có kỹ năng nhận và cho phản hồi chân thực Họ nhanh chóng nhận ra những điểm mạnh của người khác và phân tích nhu cầu phát triển của đối tượng một cách hỗ trợ và khuyến khích Hơn nữa, họ cởi mở và quan tâm đến phản hồi từ đối tượng về phong cách, thái độ của mình cũng như tính hữu ích của hoạt động thực hiện Việc sử dụng phản hồi đúng cách sẽ trở thành công cụ hiệu quả giúp cả đối tượng và bản thân người làm công tác xã hội phát triển.
* Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ không lời
Trong giao tiếp không lời, người làm công tác xã hội cần chú ý đến các yếu tố như ánh mắt, giọng nói, nét mặt, cử chỉ của đôi bàn tay, tư thế đứng và ngồi, cách di chuyển, cũng như trang phục Những yếu tố này đóng vai trò quan trọng trong việc truyền đạt thông điệp và tạo dựng mối quan hệ với đối tượng.
- Giao tiếp bằng mắt Sử dụng thành thạo kỹ năng quan sát và hãy nhìn vào đối tượng khi tiếp xúc
Để có một giọng nói hiệu quả trong thuyết trình, cần nói rõ ràng, đủ âm tiết và với tốc độ vừa phải, sử dụng âm lượng trung bình Khi trình bày hay trả lời những câu hỏi dài, nên dừng lại sau một số ý để khán giả có thời gian tiếp thu Việc thay đổi ngữ điệu và nhấn mạnh vào những điểm chính là rất quan trọng để tránh gây buồn ngủ, đồng thời cần dừng lại một chút sau những điểm quan trọng để người nghe có thể hiểu rõ hơn nội dung vừa được trình bày.
Nét mặt trong giao tiếp rất quan trọng; người giao tiếp nên điều chỉnh biểu cảm phù hợp với từng lời nói, cử chỉ và đối tượng khác nhau Một nụ cười khi bắt đầu cuộc trò chuyện sẽ tạo không khí thân thiện, trong khi việc giữ nét mặt bình tĩnh và tập trung là cần thiết trong những tình huống khó khăn Tránh những biểu cảm cau có, lạnh lùng hay đăm chiêu, vì chúng có thể gây khó chịu cho người đối diện.
Để thể hiện sự tự tin và tôn trọng người nghe, hãy mở rộng hai bàn tay và các ngón tay khi bắt đầu nói Giữ lòng bàn tay ngửa và khép các ngón tay khi minh họa, đồng thời thả lỏng vai và tay để tạo động tác lịch thiệp Tránh lặp lại một động tác nhiều lần và không chỉ tay theo kiểu ra lệnh hoặc chỉ trích Luôn kiểm soát các động tác tay, tránh những hành động thừa thãi như xoay bút hay búng ngón tay Không nên cho tay vào túi quần khi đứng trước nhóm người, và tránh các hành động như vuốt tóc hay sửa lại quần áo trừ khi thật cần thiết.
- Tư thế đứng, ngồi, di chuyển
Để có tầm nhìn tốt nhất, hãy đứng thẳng lưng và ngẩng đầu vừa phải Hai tay nên để ở phía trước, không chắp sau lưng Đảm bảo chân đứng thẳng và mở rộng tối đa bằng vai.
+ Ngồi phải hướng về phía trước, không tựa lưng vào ghế khi giao tiếp (xem các biểu hiện của sự hứng thú ở kỹ năng quan sát)
Khi trình bày trước nhóm, hãy tránh đứng sau bàn hay vật cản để thể hiện sự cởi mở Di chuyển trong không gian là cần thiết nhưng nên có mục đích, như thu hút sự chú ý của một cá nhân hoặc khuyến khích sự tham gia của người khác vào nội dung.
Trang phục của người làm công tác xã hội nên chỉnh tề và có màu sắc hài hòa, đơn giản để không làm phân tán sự chú ý của đối tượng Ngoài ra, trang phục cần phù hợp với đối tượng và phong tục tập quán của địa phương.
* Kỹ năng phỏng vấn
- Khi chuẩn bị câu hỏi, nên sử dụng ngôn ngữ đơn giản, viết câu hỏi ra giấy và tự hỏi mình trước để sửa câu hỏi (nếu cần)
Để có một cuộc phỏng vấn hiệu quả, nên bắt đầu bằng những câu hỏi đóng, dễ trả lời, sau đó chuyển sang những câu hỏi mở và rộng hơn Phù hợp với tâm lý và tiến trình tư duy của đối tượng, người phỏng vấn thường bắt đầu với câu hỏi gợi nhớ, tiếp theo là câu hỏi phân tích, xử lý, và cuối cùng là câu hỏi ứng dụng.
Ghi chép chi tiết và cẩn thận các cuộc trao đổi giữa nhân viên công tác xã hội và thân chủ là rất quan trọng, vì đây là nguồn tài liệu thiết yếu trong quá trình can thiệp và hỗ trợ thân chủ.
Sử dụng tốt những kỹ năng như:
+ Thu thập thông tin khi tiếp xúc với đối tượng
+Kỹ năng lắng nghe, quan sát khi trò chuyện với thân chủ
Kỹ năng đặt câu hỏi hiệu quả là rất quan trọng để thu thập thông tin từ thân chủ Câu hỏi cần được thiết kế sao cho mở, khuyến khích họ chia sẻ nhiều hơn và tạo cảm giác thoải mái khi trả lời Việc này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về nhu cầu và mong muốn của thân chủ mà còn xây dựng mối quan hệ tin cậy giữa hai bên.
Lượng giá về nguyên tắc, giá trị đạo đức của nhân viên CTXH
Nhân viên CTXH đã thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc và giá trị đạo đức nghề nghiệp:
Cần tôn trọng và phát huy quyền lựa chọn, quyền quyết định của mọi người mà không phân biệt giá trị, niềm tin hay tư tưởng của họ Đồng thời, không được ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác Thúc đẩy sự tham gia tích cực của mọi người bằng cách hỗ trợ họ tự quyết định và giải quyết các vấn đề ảnh hưởng đến cuộc sống của chính mình.
Để thúc đẩy việc trao quyền cho đối tượng, cần tuân thủ nguyên tắc tập trung vào điểm mạnh và tận dụng các nguồn lực sẵn có Đồng thời, phải chịu trách nhiệm về các hoạt động nghề nghiệp trong công tác xã hội, đảm bảo rằng dịch vụ được cung cấp phù hợp và chất lượng Việc thúc đẩy công bằng xã hội cũng rất quan trọng, đảm bảo cung cấp nguồn lực một cách công bằng và minh bạch theo nhu cầu của đối tượng Cuối cùng, cần tôn trọng sự đa dạng và không phân biệt đối xử dựa trên khả năng, tuổi tác, giới tính, tình trạng kinh tế - xã hội và các đặc điểm sức khỏe của đối tượng.
Nhân viên công tác xã hội cần phải tuân thủ các nguyên tắc như cần, kiệm, liêm, chính và không lạm dụng mối quan hệ với đối tượng để vụ lợi cá nhân Họ cần xác định rõ ranh giới giữa cuộc sống cá nhân và nghề nghiệp, đồng thời thể hiện tâm huyết, trách nhiệm và sự sáng tạo trong việc cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp Sự kiên nhẫn, thấu hiểu và chia sẻ với đối tượng là rất quan trọng, và lợi ích của đối tượng luôn phải được đặt lên hàng đầu trong quá trình hoạt động nghề nghiệp.