Nước Nga trước cách mạng
Về chính trị
Nước Nga là một quốc gia quân chủ chuyên chế, nơi toàn bộ quyền lực chính trị thuộc về Nga hoàng Chế độ này, đại diện cho giai cấp địa chủ, nắm giữ mọi đặc quyền chính trị và lợi ích kinh tế, đồng thời liên kết chặt chẽ với giai cấp tư sản Chính quyền Nga hoàng thực hiện các biện pháp bóc lột và áp bức tàn bạo đối với nhân dân lao động, tước đoạt quyền tự do dân chủ và đàn áp mọi phong trào đòi hỏi dân chủ Để duy trì quyền lực, chế độ này thường xuyên sử dụng một đội quân đông đảo cảnh sát, mật thám và hiến binh, thể hiện rõ bản chất phong kiến - quân phiệt của chế độ chuyên chế Nga hoàng.
Chế độ Nga hoàng đã biến nước Nga thành một nhà tù cho các dân tộc, với hơn 100 dân tộc khác nhau chiếm 57% dân số Nhân dân các dân tộc không phải Nga phải chịu đựng hai hình thức áp bức: áp bức dân tộc từ chế độ Nga hoàng và áp bức xã hội từ các chúa đất và tư sản địa phương Chính quyền Nga hoàng thực hiện chính sách kỳ thị chủng tộc, gây chia rẽ và hằn thù giữa các dân tộc, đồng thời cấm giảng dạy và xuất bản bằng tiếng mẹ đẻ Trong bối cảnh chủ nghĩa đế quốc, áp bức dân tộc càng trở nên nghiêm trọng hơn Mặc dù đế quốc Nga xâm lược và áp bức các dân tộc lạc hậu, nhưng chính nó lại phụ thuộc vào các nước phương Tây, đặc biệt là Anh và Pháp, với 47% tổng số vốn đầu tư từ tư bản nước ngoài vào các ngành công nghiệp quan trọng như luyện kim, than đá và dầu mỏ Tính đến năm 1890, chính phủ Nga hoàng đã nợ gần 8 tỉ rúp vàng từ Anh và Pháp.
Về Xã Hội
Chủ nghĩa tư bản độc quyền và các quan hệ tiền tư bản chủ nghĩa đã tạo ra những mâu thuẫn sâu sắc tại Nga, bao gồm xung đột giữa tư bản và vô sản, địa chủ và nông dân, cũng như giữa đế quốc Nga và các dân tộc bị áp bức Những mâu thuẫn này không chỉ phản ánh tính chất của chủ nghĩa tư bản mà còn bao gồm các vấn đề chưa được giải quyết của xã hội phong kiến Sự chồng chéo và gia tăng của các mâu thuẫn này đã khiến Nga trở thành điểm yếu trong hệ thống chủ nghĩa đế quốc toàn cầu, đồng thời tạo ra những tiền đề cho một cuộc cách mạng xã hội Mặc dù giai cấp vô sản Nga chỉ chiếm khoảng 10% dân số nam vào năm 1913, họ lại sở hữu những đặc điểm nổi bật về tinh thần và khả năng cách mạng, đặc biệt là nhóm công nhân đại công nghiệp, với khoảng 3,1 triệu người, tập trung chủ yếu tại các nhà máy lớn, cho thấy trình độ tập trung cao hơn so với nhiều quốc gia khác.
Giai cấp vô sản Nga mang trong mình tinh thần đấu tranh cách mạng mạnh mẽ, mặc dù phải đối mặt với sự bóc lột và áp bức nặng nề Qua nhiều năm tháng đấu tranh, đặc biệt là sau cuộc Cách mạng năm 1905, họ đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm quý báu Đặc biệt, giai cấp này đã hình thành được chính Đảng tiên phong của mình, đó là Đảng Bônsêvích Nga do V.I Lênin lãnh đạo Đảng này được trang bị lý luận cách mạng của chủ nghĩa Mác, có khả năng tổ chức, lôi cuốn và lãnh đạo cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản và các tầng lớp nhân dân trên toàn quốc.
Giai cấp vô sản Nga còn có mối liên hệ chặt chẽ với nông dân lao động và nhân dân các dân tộc bị áp bức.
Giai cấp công nhân Nga, với những đặc điểm nổi bật, đã trở thành lực lượng tiên phong và có đủ năng lực để lãnh đạo cuộc cách mạng xã hội trong nước.
Giai cấp nông dân, đặc biệt là nông dân nghèo, đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp cách mạng và là đồng minh đáng tin cậy của giai cấp công nhân Họ chiếm tới 80% dân số và 65% hộ nông thôn thuộc tầng lớp bần nông, thường xuyên phải chịu áp bức và bóc lột, với phần lớn không có hoặc chỉ sở hữu rất ít đất canh tác Trong lịch sử, nông dân Nga đã nhiều lần đứng lên đấu tranh, khẳng định vị thế của họ như một lực lượng cách mạng mạnh mẽ.
Các dân tộc bị áp bức ở vùng biên khu đóng vai trò quan trọng trong phong trào cách mạng và là đồng minh của giai cấp vô sản Nga Đại đa số dân cư các dân tộc này là nông dân nghèo khổ, chịu đựng sự áp bức và bóc lột nghiêm trọng Trong bối cảnh đế quốc chủ nghĩa, mâu thuẫn dân tộc và cuộc đấu tranh giành độc lập ngày càng trở nên gay gắt và gia tăng liên tục.
Cuộc cách mạng xã hội ở Nga đã trở thành hiện thực nhờ vào những tiền đề kinh tế - xã hội khách quan và điều kiện chủ quan thuận lợi Tuy nhiên, để cách mạng bùng nổ, cần có một tình thế cách mạng cụ thể Cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918) chính là yếu tố đã tạo ra tình thế cách mạng này tại Nga.
Hồng quân tiến chiếm Cung điện Mùa Đông Đảng Bôn sê vich quyết định khởi nghĩa ở Pê tro grat.
Cách mạng dân chủ tư sản Tháng Hai
Cuối năm 1916 và đầu năm 1917, nước Nga rơi vào khủng hoảng kinh tế và xã hội - chính trị nghiêm trọng sau năm năm tham gia chiến tranh Cuộc chiến kéo dài đã làm lộ rõ những yếu kém về kinh tế và quân sự, đồng thời gia tăng những mâu thuẫn trong xã hội.
Nền công nghiệp Nga không đáp ứng được yêu cầu của cuộc chiến, dẫn đến quân đội trang bị lạc hậu và thiếu thốn vũ khí Lãnh đạo chiến tranh lại thối nát và mang tâm lý chiến bại, nhiều quan chức đã nhận hối lộ từ Đức và tiết lộ bí mật quân sự Kết quả là quân Nga liên tiếp thua trận và chịu tổn thất nặng nề, đặc biệt là vào năm 1916 khi quân Đức chiếm đóng Ba Lan và nhiều vùng thuộc Ban Tích.
Chiến tranh đã tàn phá nặng nề và nhiều thảm họa đối với các tầng lớp nhân dân Đã có tới 1,5 triệu người chết và 4 - 5 triệu người bị thương.
Nền kinh tế quốc dân đang rơi vào tình trạng kiệt quệ, với sản xuất công nghiệp và nông nghiệp đình trệ Vận tải đường sắt không còn khả năng đáp ứng nhu cầu chuyên chở hành khách và hàng hóa, trong khi nạn thất nghiệp gia tăng đáng kể Ở các thành phố lớn, nguồn cung cấp bánh mì và đường sữa trở nên thất thường, dẫn đến nạn đói trầm trọng ở nhiều vùng nông thôn Phong trào đấu tranh của các tầng lớp nhân dân đã gia tăng mạnh mẽ.
Chế độ Nga hoàng đang trải qua khủng hoảng nghiêm trọng với nội bộ giai cấp thống trị ngày càng rạn nứt Chính phủ quyết định giải tán viện Đuma quốc gia và chuyển giao quyền lực cho các nhà độc tài quân sự, đồng thời âm thầm đàm phán ký hòa ước riêng với Đức để đối phó với phong trào cách mạng Tuy nhiên, giai cấp tư sản Nga phản đối việc ký hòa ước này vì họ đã thu lợi lớn từ chiến tranh và muốn theo đuổi tham vọng đế quốc Để ngăn chặn âm mưu của chính phủ Nga hoàng, giai cấp tư sản dự định thực hiện một cuộc đảo chính lật đổ Nga hoàng Nicôlai II, ép ông trao ngai vàng cho con trai nhỏ và đưa quận công Mikhain Rômanốp lên làm phụ chính.
Các nước đế quốc Anh, Pháp…đã hoàn toàn ủng hộ giai cấp tư sản Nga Chế độ Nga hoàng bị cô lập sâu sắc.
Những sự kiện đã nêu cho thấy tình thế cách mạng đã xuất hiện trong nước, khi mà các giai cấp thống trị không còn khả năng duy trì quyền lực theo hình thức cũ, nỗi khổ cực và áp bức của các giai cấp thấp kém gia tăng đáng kể, và nhờ đó, tinh thần đấu tranh của quần chúng được nâng cao rõ rệt.
Nước Nga đang tiến gần đến một cuộc cách mạng, theo Lênin, nội dung xã hội của cuộc cách mạng này sẽ là nền chuyên chính dân chủ cách mạng của giai cấp vô sản và nông dân Để đạt được thắng lợi, cần phải lật đổ chế độ quân chủ và bọn địa chủ phong kiến, mà giai cấp vô sản chỉ có thể thực hiện với sự hỗ trợ từ nông dân Trong bối cảnh lịch sử mới, khác với cuộc Cách mạng 1905 - 1907, Lênin nhấn mạnh rằng cuộc cách mạng dân chủ tư sản sắp tới ở Nga có nhiều khả năng thuận lợi và rất gần gũi với việc chuyển sang cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Đầu năm 1917, thủ đô Pêtrôgrát chứng kiến làn sóng đấu tranh mạnh mẽ chống chính quyền, với 250 nghìn công nhân tham gia bãi công trong tháng 1 Đến tháng 2, số công nhân bãi công tăng lên hơn 400 nghìn người.
Tình hình ở thủ đô Pêtrôgrát trở nên đặc biệt căng thẳng.
Vào ngày 23 tháng 2 (tức 8 tháng 3 theo công lịch), nhằm kỷ niệm Ngày Quốc tế Phụ nữ, các công nhân nữ tại các nhà máy đã tham gia biểu tình theo lời kêu gọi của Đảng bộ Bônsêvích Pêtrôgrát Sự kiện này thu hút sự tham gia của công nhân từ 50 nhà máy ở thủ đô, thể hiện tinh thần đoàn kết và quyết tâm của họ trong việc đấu tranh cho quyền lợi của phụ nữ.
Trong bối cảnh đấu tranh mạnh mẽ, 128 nghìn người đã tham gia với các khẩu hiệu như "Đả đảo chiến tranh", "Đả đảo chế độ chuyên chế" và "Bánh mì" Làn sóng phản kháng không ngừng gia tăng trong những ngày tiếp theo, cho thấy sự quyết tâm của quần chúng Đặc biệt, sự ủng hộ của binh lính - lực lượng cuối cùng của chế độ - ngày càng dao động và có dấu hiệu ngả về phía những người biểu tình.
Vào ngày 27-2, khởi nghĩa lan tỏa khắp thủ đô, khi công nhân chiếm lĩnh các kho vũ khí Sự ủng hộ từ quân đội gia tăng mạnh mẽ, từ 10 nghìn người vào buổi sáng lên tới 66 nghìn người vào buổi chiều Với sức mạnh vượt trội, quần chúng khởi nghĩa đã đánh chiếm các công sở, nhà ga xe lửa, trung tâm bưu điện, và giải phóng các tù chính trị Nhiều bộ trưởng và tướng tá bị bắt giữ, quần chúng đã làm chủ tình hình tại thủ đô.
Ngày 28-2, sau khi thấy bất lực và không còn kiểm soát được tình hình, tướng Khabalốp hạ lệnh cho các đơn vị quân đội ở thủ đô hạ vũ khí.
Vào ngày đầu tiên của cách mạng, Trung ương Đảng Bônêvích đã công bố Tuyên ngôn xác nhận sự sụp đổ của chế độ Nga hoàng Tuyên ngôn kêu gọi công nhân và binh lính nhanh chóng thành lập Chính phủ cách mạng lâm thời với sự tham gia của các đại biểu nhân dân, nhằm thiết lập nền cộng hòa dân chủ và thực hiện các quyền tự do dân chủ cũng như ý chí của nhân dân.
Chiều ngày 27-2, tại cung điện Tavritrécxki ở thủ đô, các đại biểu đầu tiên từ các nhà máy, xí nghiệp và đơn vị quân đội đã ra mắt và thành lập Xô viết đại biểu công nhân và binh lính, một tổ chức cách mạng thống nhất, đánh dấu sự hình thành của một cơ quan chính quyền mới.
Xô viết đại biểu công nhân và binh lính ở Pê trô grat
Tin thắng lợi của cuộc khởi nghĩa ở thủ đô đã lan tỏa nhanh chóng tới các địa phương trong cả nước Công nhân và nhân dân tại Mátxcơva cùng các thành phố khác đã nhanh chóng nổi dậy, lật đổ chế độ cũ và thành lập các Xô viết đại biểu công nhân, binh lính và nông dân Những Xô viết này, với vai trò là cơ quan liên minh giữa công nhân và nông dân, đã từ những tổ chức lãnh đạo cuộc khởi nghĩa trở thành các cơ quan chính quyền cách mạng.
Cuộc Cách mạng dân chủ tư sản tháng Hai năm 1917 đã thắng lợi, đánh dấu một sự kiện lịch sử quan trọng cho nước Nga khi chế độ Nga hoàng chuyên chế bị lật đổ chỉ trong 8 ngày Nước Nga đã chuyển mình thành một nhà nước cộng hòa dân chủ Tuy nhiên, sau Cách mạng tháng Hai, tình hình chính trị tại nước Nga trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.
Vào thời điểm này, Xô viết Pêtrôgrát có khả năng nắm chính quyền và chuyển giao quyền lực cho các Xô viết địa phương Tuy nhiên, các thủ lĩnh mensêvích và Xã hội cách mạng, với quan điểm cho rằng chính quyền thuộc về giai cấp tư sản sau cách mạng tư sản, đã bí mật thương lượng với các đảng tư sản Các Xô viết không ủng hộ đề xuất của Bônsêvích về việc thành lập Chính phủ cách mạng lâm thời Trong phiên họp ngày 2-3, Ban chấp hành Xô viết Pêtrôgrát đã thông qua nghị quyết chuyển giao chính quyền cho giai cấp tư sản.
Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười
Các lực lượng chính trị sau Cách mạng tháng Hai Chính sách của Chính phủ lâm thời
Cách mạng tháng Hai đã tạo ra tình trạng hai chính quyền và làm thay đổi đáng kể sự cấu trúc của các lực lượng chính trị trong nước Các lực lượng cực hữu như phái quân chủ Trăm Đen đã bị xóa sổ, trong khi các đảng phái hữu khác như Tháng Mười và Tiến Bộ rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng Đảng Cađê, đảng tư sản tự do lớn nhất, đã trở thành đảng cầm quyền và nắm giữ các vị trí quan trọng trong Chính phủ lâm thời với số lượng lên tới 70 nghìn thành viên Tại Đại hội lần thứ bảy, đảng này đã khẳng định vai trò lãnh đạo của mình trong bối cảnh chính trị mới.
Vào tháng 3 năm 1917, Đảng Cađê đã tuyên bố từ bỏ kế hoạch thiết lập chế độ quân chủ lập hiến, nhấn mạnh rằng "nước Nga cần phải trở thành một nước cộng hòa đại nghị và lập hiến" Đại hội của đảng xác định nhiệm vụ quan trọng nhất là thiết lập chính quyền duy nhất của Chính phủ lâm thời và tiếp tục cuộc chiến cho đến "thắng lợi hoàn toàn và triệt để đối với kẻ thù" Về vấn đề dân tộc, đảng Cađê chủ trương duy trì sự thống nhất của nước Nga, không chia cắt, và trong vấn đề ruộng đất, nhà nước sẽ tiến hành chuộc lại một phần đất đai từ tay địa chủ.
Những chủ trương có tính cương lĩnh của Đảng Cađê đã trở thành đường lối và chính sách của Chính phủ lâm thời.
Đảng Cađê và Chính phủ lâm thời đã không đáp ứng những yêu cầu cấp thiết của nhân dân Nga trong cuộc cách mạng, bao gồm hòa bình, ruộng đất, tự do và bánh mì Chính phủ lâm thời tiếp tục theo đuổi cuộc chiến tranh đế quốc, bảo vệ quyền sở hữu đất đai của giai cấp địa chủ, không thực hiện luật làm việc 8 giờ cho công nhân và giữ nguyên bộ máy nhà nước cũ của chế độ Nga hoàng.
Sau Cách mạng tháng Hai, số lượng đảng viên và ảnh hưởng của các đảng thỏa hiệp gia tăng đáng kể, trong đó Đảng Xã hội cách mạng có tới 800 nghìn thành viên, còn Đảng Mensêvích đạt 200 nghìn đảng viên.
Các Đảng Xã hội cách mạng và Đảng mensêvích đã thay đổi lập trường, hoàn toàn ủng hộ Chính phủ lâm thời và hợp tác với các đảng tư sản Họ cho rằng sự sụp đổ của chế độ Nga hoàng đã đánh dấu thành công của cách mạng, và mục tiêu của cách mạng đã được đạt được, do đó không cần thiết phải phát triển lên cách mạng xã hội chủ nghĩa Theo họ, cuộc cách mạng hiện tại là cuộc cách mạng tư sản và thuộc về giai cấp tư sản, đồng thời họ cũng nhấn mạnh rằng không thể can thiệp vào tiến trình tự nhiên của lịch sử.
Các đảng thỏa hiệp đã chọn cách tránh xung đột với các đảng tư sản và các giai cấp xã hội, dẫn đến việc từ bỏ những yêu cầu quan trọng về cải cách như xây dựng nhà nước mới, cải cách ruộng đất và chế độ làm việc 8 giờ Trong chính sách đối ngoại, họ ủng hộ nguyên tắc “vệ quốc cách mạng”, tiếp tục cuộc chiến chống lại các nước thuộc phe Đức Do đó, các Đảng Xã hội cách mạng và mensêvích đã trở thành chỗ dựa cho Chính phủ lâm thời và giai cấp tư sản.
Sau Cách mạng tháng Hai, Đảng Bônsêvích hoạt động công khai với số lượng đảng viên ít ỏi khoảng 24 nghìn người V.I Lênin theo dõi tình hình Nga từ nước ngoài và gửi nhiều thư nhấn mạnh sự cần thiết phải phát triển cách mạng đến giai đoạn xã hội chủ nghĩa Ông cảnh báo không nên tin tưởng hay ủng hộ Chính phủ lâm thời, đặc biệt là Kêrenxki Tuy nhiên, trong nội bộ Đảng và giữa các lãnh đạo như Camênhép, Xtalin, có những quan điểm khác nhau; một số ủng hộ Lênin, trong khi số khác lại chủ trương "ủng hộ có điều kiện" Chính phủ lâm thời, dẫn đến những ảo tưởng cho quần chúng và tạo cơ hội cho giai cấp tư sản tiếp tục nắm quyền.
Cách mạng sẽ tiến lên mạnh mẽ nhờ vào sự lãnh đạo của V.I Lênin, người đã trở thành yếu tố then chốt và không thể thiếu trong việc thúc đẩy sự phát triển của cách mạng Sự hiện diện của lãnh tụ này là một yêu cầu cấp bách, góp phần định hình hướng đi của phong trào cách mạng.
Luận cương tháng Tư của Lênin và đường lối của Đảng bônsêvích
Luận cương tháng 4-1917 của Lê-nin
Vào đêm 3-4-1917, Lênin trở về Pêtrôgrát từ Thụy Sĩ Ngày 4-4-1917, tại điện Tavritrécxki, ông đã trình bày báo cáo quan trọng mang tên “Nhiệm vụ của giai cấp vô sản trong cuộc cách mạng hiện nay”, được biết đến với tên gọi Luận cương tháng Tư Trong báo cáo, Lênin đã bác bỏ quan điểm về “sự hoàn thành cách mạng dân chủ tư sản”, cho rằng đây chỉ là một sự mị dân, và nhấn mạnh rằng Đảng cần nhanh chóng tiến hành cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Lênin tin rằng cách mạng ở Nga sẽ kích thích các cuộc cách mạng xã hội ở phương Tây, qua đó khẳng định chủ nghĩa xã hội tại Nga Các sự kiện cách mạng ở Tây Âu sau Chiến tranh thế giới thứ nhất đã chứng minh dự đoán của ông Ông chỉ ra rằng các đảng tư sản và thỏa hiệp không thể giải quyết triệt để các vấn đề cấp bách như ruộng đất, hòa bình, bánh mì và tự do cho các dân tộc bị áp bức Lênin nhận thấy giai cấp tư sản Nga thiếu kinh nghiệm chính trị so với giai cấp tư sản Tây Âu Từ đó, ông đề xuất chuyển từ cách mạng dân chủ tư sản sang cách mạng xã hội chủ nghĩa, một tư tưởng cốt lõi trong Luận cương của ông, dựa trên căn cứ khoa học Ông cũng lên án Chiến tranh thế giới thứ nhất mà Nga tham gia là "cuộc chiến tranh cướp bóc có tính chất đế quốc chủ nghĩa" và kêu gọi chấm dứt chiến tranh để thiết lập "hòa bình thật sự dân chủ".
Vấn đề cốt lõi của cách mạng là chính quyền, cần chấm dứt tình trạng hai chính quyền Trước mắt, tuyệt đối không ủng hộ Chính phủ lâm thời, vì họ còn dựa vào sự ủng hộ của các Xô viết do bọn thỏa hiệp chiếm đa số Mục tiêu là tiến tới xóa bỏ chính phủ này và tập trung toàn bộ quyền lực vào tay các Xô viết, nhằm xây dựng "chính quyền cho giai cấp vô sản và những tầng lớp nghèo trong nông dân".
Chế độ chính trị mới sẽ thiết lập Cộng hòa Xô viết đại biểu của công nhân và binh lính, thay vì trở lại chế độ cộng hòa đại nghị, vì điều đó sẽ đánh dấu một bước thụt lùi trong tiến trình phát triển.
Khẩu hiệu "Tất cả chính quyền về tay các Xô viết" nhấn mạnh hai bước quan trọng trong cách mạng: xóa bỏ Chính phủ lâm thời và tập trung quyền lực vào các Xô viết Cuộc đấu tranh nội bộ giữa bônsêvích và các lực lượng thỏa hiệp sẽ diễn ra một cách hòa bình, dẫn đến thắng lợi của bônsêvích Lênin khẳng định rằng vũ khí nằm trong tay nhân dân, không có bạo lực từ bên ngoài, tạo điều kiện cho sự phát triển hòa bình của cách mạng, một khả năng quý báu cần được tận dụng Về mặt kinh tế, Luận cương đề xuất tịch thu ruộng đất của địa chủ mà không bồi thường, quốc hữu hóa và giao cho các Xô viết nông dân quản lý, cùng với việc hợp nhất tất cả ngân hàng thành một ngân hàng quốc gia dưới sự kiểm soát của các Xô viết, nhằm kiểm soát sản xuất xã hội và phân phối sản phẩm.
Về xây dựng Đảng, Luận cương đề nghị đổi tên thành Đảng Cộng sản và thành lập một Quốc tế cách mạng mới của giai cấp công nhân.
Cuộc hội nghị toàn quốc bônsêvích vào cuối tháng 4 năm 1917 đã đồng thuận với Luận cương của Lênin, xác định đây là đường lối chung của Đảng nhằm hướng tới cách mạng xã hội chủ nghĩa Sự phát triển tiếp theo của các sự kiện tại Nga đã chứng minh tính đúng đắn của những luận điểm và dự kiến mà Lênin đưa ra, đánh dấu bước chuyển sang một giai đoạn đấu tranh mới của Đảng bônsêvích.
Cách mạng phát triển hòa bình dưới khẩu hiệu “Tất cả chính quyền về
Dưới ánh sáng của Luận cương tháng Tư, Đảng bônsêvích đã tăng cường hoạt động quần chúng với nhiệm vụ quan trọng là giành được sự ủng hộ của đa số nhân dân Mục tiêu hướng tới là thành lập một đội quân chính trị hùng mạnh, đủ khả năng lật đổ giai cấp tư sản và cô lập, đánh bại các đảng thỏa hiệp mensêvích và Xã hội cách mạng.
Ngày 18-4 (tức 1-5), Bộ trưởng ngoại giao của Chính phủ lâm thời là Miliucốp cam kếtChính phủ lâm thời sẽ thi hành các hiệp ước mà Chính phủ Nga hoàng đã ký kết trước đây và nước Nga sẽ tiếp tục tham chiến cho đến thắng lợi cuối cùng Công hàm của Chính phủ lâm thời đã gây nên sự căm phẫn lớn trong nhân dân và làm bùng nổ một làn sóng biểu tình của hơn
Cuộc khủng hoảng Chính phủ lâm thời tại Pêtrôgrát đã dẫn đến sự từ chức của Miliucốp và bộ trưởng chiến tranh Gusơcôp, khi 100 nghìn công nhân và binh lính tham gia biểu tình Chính phủ lâm thời buộc phải cải tổ với sự tham gia của đại diện từ các đảng mensêvích, Xã hội cách mạng, Đảng Cađê và Tháng Mười Cuộc biểu tình tháng Tư không chỉ là một sự kiện thông thường mà còn phản ánh sự sụt giảm lòng tin của quần chúng đối với Chính phủ lâm thời, đồng thời cho thấy các đảng thỏa hiệp đã đứng về phía giai cấp tư sản để cứu vãn tình hình trong cuộc khủng hoảng đầu tiên.
Ngày 3-6, Đại hội Xô viết toàn Nga lần thứ nhất khai mạc tại Pêtrôgrát Đại hội đã bầu ra Ban chấp hànhTrung ương toàn Nga với đa số thành viên là mensêvích và Xã hội cách mạng. Đại hội thông qua nghị quyết tán thành sự liên minh với giai cấp tư sản và ủng hộ các chính sách của Chính phủ lâm thời Tại đại hội chỉ có những người bônsêvích đòi chuyển toàn bộ chính quyền cho các Xô viết, và Lênin tuyên bố: Đảng bônsêvích sẵn sàng nắm lấy toàn bộ chính quyền.
Vào ngày 18-6, một cuộc biểu tình khổng lồ với gần 500 nghìn công nhân và binh lính ở Pêtrôgrát do bônsêvích tổ chức đã diễn ra, thể hiện sức mạnh của Lênin Biểu tình cũng lan rộng ra nhiều thành phố khác, với quần chúng giương cao các khẩu hiệu như “Toàn bộ chính quyền về tay các Xô viết”, “Đả đảo các bộ trưởng tư sản”, và “Đả đảo chiến tranh” Đây là một thắng lợi lớn của Đảng Bônsêvích, cho thấy giai cấp công nhân và binh lính ở thủ đô và nhiều nơi khác đã mất niềm tin vào Chính phủ tư sản lâm thời cũng như các đảng thỏa hiệp mensêvích và Xã hội cách mạng.
Tiến tới khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền
Vào ngày 18-6, Bộ trưởng chiến tranh Kêrenxki đã ra lệnh cho quân đội Nga tiến hành một cuộc tấn công lớn tại mặt trận Tây-Nam Tuy nhiên, cuộc tấn công này nhanh chóng thất bại và gây ra tổn thất nặng nề Thông tin về thất bại này đã lan truyền về hậu phương, khiến nhân dân vô cùng phẫn nộ và tràn đầy khí thế đấu tranh.
Ngày 3-7, nhiều cuộc biểu tình của công nhân và binh lính đã tự phát nổ ra ở thủ đô, thậm chí còn muốn lật đổ Chính phủ lâm thời.
Ngày 4-7, một cuộc biểu tình khổng lồ đã diễn ra ở Pêtrôgrát Hơn 500 nghìn công nhân, binh lính và lính thủy đã xuống đường Mặc dầu cuộc biểu tình hoàn toàn mang tính chất hòa bình và có tổ chức, nhưng Chính phủ lâm thời, được sự ủng hộ của các thủ lĩnh mensêvích và
Trong bối cảnh xã hội cách mạng, chính phủ đã ra lệnh cho quân đội và cảnh sát bắn vào đoàn biểu tình, dẫn đến cái chết và thương tích của hơn 400 người, tạo ra một sự kiện nghiêm trọng Được sự khuyến khích từ các nước đế quốc, Chính phủ lâm thời quyết định đàn áp phong trào cách mạng và thiết lập một trật tự mới, khiến Pêtrôgrát bị giới nghiêm Các trung đoàn tham gia biểu tình bị tước vũ khí và đưa ra ngoài thủ đô, trong khi quân đội từ mặt trận được gọi về Các tòa báo của Đảng bônsêvích bị đóng cửa và phá hủy Chính phủ tư sản còn cáo buộc Lênin và nhiều nhà lãnh đạo Đảng bônsêvích là phản quốc, buộc Lênin phải rời khỏi thủ đô và hoạt động bất hợp pháp, trong khi nhiều đảng viên bônsêvích bị bắt và đưa ra tòa án.
Ngày 8-7, Chính phủ lâm thời cải tổ lần thứ hai để thành lập một ''chính phủ mạnh'' do Kêrenxki đứng đầu.Các thủ lĩnh mensêvích và Xã hội cách mạng lãnh đạo các Xô viết tuyên bố chính phủ mới là ''chính phủ cứu cách mạng'' và được toàn quyền hành động Án tử hình ở mặt trận được khôi phục, các tòa án quân sự lưu động được thiết lập, các đơn vị quân đội còn kéo tới nhiều thành phố Trên thực tế, quyền lực đã hoàn toàn về tay Chính phủ lâm thời, và như thế tình trạng hai chính quyền đã chấm dứt.
Cuộc đấu tranh ở Nga đã bước sang một giai đoạn mới, khi quyền lực quân sự và nhà nước rơi vào tay phe phản cách mạng do bọn Dân chủ lập hiến đại diện, được hỗ trợ bởi bọn Xã hội cách mạng và mensêvích Tình hình hiện tại cho thấy không còn khả năng phát triển hòa bình cho cách mạng, và lịch sử đặt ra hai lựa chọn: hoặc phe phản cách mạng thắng lợi hoàn toàn, hoặc cần một cuộc cách mạng mới Sự kiện đầu tháng Bảy đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng, khi sự phân cực giữa các lực lượng giai cấp và chính trị gia tăng Chính phủ lâm thời tiếp tục cuộc chiến tranh, làm sâu sắc thêm khủng hoảng kinh tế và chính trị ở Nga Đảng bônsêvích đã triệu tập Đại hội VI tại Pêtrôgrát từ 26-7 đến 3-8-1917, mặc dù phải họp bí mật do bị truy nã; Lênin không tham dự nhưng các ý kiến và bài viết của Người đã trở thành nền tảng cho các nghị quyết của đại hội.
Đại hội đã phân tích tình hình chính trị trong nước và xác định đường lối mới cho đảng, quyết định tạm thời rút khẩu hiệu ''Toàn bộ chính quyền về tay các Xô viết'' do sự lũng đoạn của các phần tử mensêvích và Xã hội cách mạng Mặc dù vậy, bônsêvích vẫn ở lại các Xô viết để vạch trần sự phản bội và lôi kéo quần chúng Khẩu hiệu chính trị mới của đảng được xác định là ''Lật đổ nền chuyên chính của giai cấp tư sản bằng con đường khởi nghĩa vũ trang!'' Nhiệm vụ chính của đảng là chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa vũ trang của giai cấp công nhân và nông dân nghèo để lật đổ Chính phủ lâm thời, thiết lập chuyên chính vô sản và thoát khỏi cuộc chiến tranh đế quốc Đảng bônsêvích đã tăng trưởng nhanh chóng, từ 78 lên 162 tổ chức với 240 nghìn đảng viên chỉ trong ba tháng.
Các thế lực phản động đang theo đuổi việc thiết lập nền độc tài quân sự, trong khi các biện pháp của Chính phủ lâm thời nhằm khắc phục tình trạng rối ren và bất ổn đang ngày càng cho thấy sự kém hiệu quả.
Vào ngày 12-8, Chính phủ lâm thời đã tổ chức Hội nghị quốc gia tại Mátxcơva nhằm tập hợp và củng cố lực lượng Hội nghị quy tụ đại diện từ các giai cấp tư sản, địa chủ, nhà thờ, cùng các sĩ quan, tướng lĩnh, cựu đại biểu Đuma và ban lãnh đạo các Xô viết Đặc biệt, theo lời kêu gọi của Đảng bônsêvích, giai cấp công nhân đã tham gia đông đảo vào sự kiện này.
Khoảng 400 nghìn người đã tham gia tổng đình công để phản đối âm mưu phản cách mạng của giai cấp tư sản, với các cuộc đấu tranh và đình công diễn ra ở nhiều thành phố Tình hình này đã thúc đẩy giai cấp tư sản thực hiện kế hoạch thiết lập chế độ độc tài quân sự, trong đó tướng Coócnilốp, một tù binh trốn thoát từ Áo và được bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh quân đội Nga vào tháng 7-1917, trở thành nhân vật trung tâm Đại sứ Anh tại Nga, G.Buycơnen, đã ủng hộ âm mưu này Ngay sau hội nghị, Coócnilốp ra lệnh giải thể 50 sư đoàn “không còn khả năng chiến đấu”, thực chất là những sư đoàn chịu ảnh hưởng của cách mạng, và thành lập 33 sư đoàn xung kích để đối phó với phong trào cách mạng.
Ngày 25-6-1917, với sự thỏa thuận bí mật của Kêrenxki, Coócnilôp đã điều quân đoàn kị binh của tướng Crưmốp và hai sư đoàn kị binh khác từ mặt trận phía tây tiến và Pêtrôgrát với cái cớ được tung ra là ''hình như những người Bônêvích sẽ nổi dậy khởi nghĩa vào ngày 27-8 nhân kỉ niệm nửa năm thắng lợi của cuộcCách mạng tháng Hai''.
Ngày hôm sau, Kêrenxki nhận được thông tin rằng Coócnilốp sẽ tuyên bố thiết quân luật tại Pêtrôgrát, không chỉ tiêu diệt Đảng bônsêvích và các Xô viết mà còn giải tán Chính phủ lâm thời, thiết lập một chính quyền quân sự độc tài Vào ngày 27-8, Kêrenxki tuyên bố rằng các đơn vị của Coócnilốp đang hành quân về Pêtrôgrát để làm phản loạn sẽ bị trừng phạt và ông sẽ cách chức tổng tư lệnh quân đội của Coócnilốp.
Coi Coócnilốp là mối đe dọa lớn nhất đối với thủ đô Pêtrôgrát, khiến Đảng bônsêvích kêu gọi giai cấp công nhân và nhân dân bảo vệ thành phố Công nhân đường sắt đã phá hoại các đoàn tàu chở quân phiến loạn, trong khi các đội Cận vệ đỏ, lực lượng vũ trang của công nhân, được thành lập nhanh chóng để bảo vệ các nhà máy và ga xe lửa Quần chúng nhân dân cũng tham gia đào chiến hào, dựng chướng ngại vật và phá hủy đường sắt Nhờ sự tuyên truyền của bônsêvích, nhiều đơn vị quân đội đã quay về phía nhân dân, từ chối tiến vào thủ đô và bắt giữ các sĩ quan phản động Kết quả là Tướng Crưmốp bị xử bắn và Coócnilốp bị bắt giam.
Cuộc nổi loạn của Coócnilốp đã bị dập tắt, đánh bại âm mưu thiết lập chế độ độc tài của giai cấp tư sản Lực lượng quân sự không thể ngăn cản phong trào cách mạng đang ngày càng mạnh mẽ Thời kỳ "bônsêvích hóa" các Xô viết bắt đầu từ ngày 31-8, khi Xô viết Pêtrôgrát thông qua nghị quyết ủng hộ Đảng bônsêvích, quyết định chuyển toàn bộ quyền lực về tay các Xô viết và thay thế các đại biểu mensêvích cùng Xã hội cách mạng bằng những người bônsêvích trong ban lãnh đạo.
Từ tháng 9, Xô viết Mátxcơva cùng nhiều thành phố và địa phương khác đã có những thay đổi giống như Xô viết Pêtrôgrát Chỉ trong thời gian ngắn, hơn 250 Xô viết đã theo lập trường bônsêvích Trong giai đoạn đấu tranh chống Coócnilốp, số lượng các Xô viết trong nước đã nhanh chóng tăng lên, đạt 600 Xô viết vào tháng.
Vào tháng Chín, số lượng Xô viết đã lên tới 1600, khiến Đảng bônsêvích quyết định khôi phục khẩu hiệu "Tất cả chính quyền về tay các Xô viết" với mục tiêu mới là tiến hành khởi nghĩa vũ trang để lật đổ Chính phủ lâm thời và giành toàn bộ quyền lực Đảng bônsêvích đã tích cực chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa này.
Thắng lợi của Cách mạng tháng Mười
Từ mùa thu năm 1917, nước Nga đối mặt với cuộc khủng hoảng kinh tế và chính trị nghiêm trọng, với sản xuất công nghiệp chỉ đạt 36,4% so với năm trước và giao thông vận tải gần như tê liệt Nạn đói lan rộng, đặc biệt ở các thành phố, trong khi mâu thuẫn xã hội gia tăng Phong trào đấu tranh của công nhân, nông dân, binh lính và các dân tộc thiểu số diễn ra mạnh mẽ, tạo nên một tình thế cách mạng khi quần chúng không thể sống như trước và các giai cấp thống trị rơi vào khủng hoảng.
Sau vụ nổi loạn của Coócnilốp, giai cấp tư sản tại Nga đối mặt với sự lung lay nghiêm trọng trong quyền lực Để củng cố vị thế thống trị và tạo ra ảo tưởng về dân chủ, vào ngày 9-1917, Nga tuyên bố trở thành một nước cộng hòa với chế độ Đốc chính do Kêrenxki lãnh đạo Tuy nhiên, phải đến ngày 25-9, Kêrenxki mới thành lập được nội các mới Chính phủ lâm thời cùng các đảng thỏa hiệp đã triệu tập "Hội nghị dân chủ" nhằm thiết lập Tiền nghị viện, thể hiện rằng Nga đã thực hiện nghị viện Trong khi đó, những người bôn sê vích đã tẩy chay cả Hội nghị dân chủ lẫn Tiền nghị viện.
Giữa tháng 9, Lênin khẳng định rằng tình hình đã có sự chuyển biến rõ rệt Ông nhận thấy rằng Đảng đã giành được đa số trong giai cấp tiên phong của cách mạng, có khả năng thu hút quần chúng Lênin tin tưởng rằng thắng lợi chắc chắn sẽ thuộc về Đảng và nhân dân.
Nước Nga đã tiến sát tới một cuộc khởi nghĩa vũ trang.
Theo nghị quyết của Trung ương Đảng bônsêvích, ngày 7-10-1917, Lênin từ Phần Lan đã bí mật trở về Pêtrôgrát để trực tiếp lãnh đạo cuộc khởi nghĩa.
Vào các ngày 10 và 16 tháng 10, Trung ương Đảng bônsêvích đã thông qua nghị quyết khởi nghĩa vũ trang, bác bỏ ý kiến của Dinôviép và Camênhép về việc cách mạng sẽ phát triển hòa bình thông qua bầu cử vào Tiền nghị viện.
Trốtxki cho rằng cần hoãn khởi nghĩa cho đến sau Đại hội Xô viết toàn Nga lần thứ hai, nhằm để Đại hội có thể biểu quyết về vấn đề chính quyền Cả hai quan điểm này đều thể hiện sự không đồng tình với nghị quyết về khởi nghĩa vũ trang.
Ngày 12-10, Xô viết Pêtrôgrát đã cử ra ủy ban quân sự cách mạng để chỉ đạo việc chuẩn bị và tiến hành khởi nghĩa vũ trang ở thủ đô Ngày 16-10, Trung ương Đảng bônsêvích thành lập Trung tâm quân sự cách mạng để lãnh đạo cuộc khởi nghĩa trong cả nước gồm A.Bupnốp, F.Đdécginxki, Ia.Xvéclôp, I Xta1in, M.Uritki.
Các tổ chức đảng bônsêvích đã chủ động thực hiện các công việc quan trọng liên quan đến chính trị, tư tưởng, tổ chức và kỹ thuật quân sự nhằm chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa vũ trang.
Ngày 10-10, trong bài trả lời phỏng vấn của tờ báo Đời sống mới (nửa mensêvích). Caménhép và Dinôviép đã nêu rõ việc họ không tán thành nghị quyết khởi nghĩa vũ trang của Trung ương Đảng bônsêvích Câu trả lời đó như một tiết lộ báo trước để chính phủ nhanh chóng thi hành những biện pháp khẩn cấp nhằm đập tan các lực lượng cách mạng Từ mặt trận,
70 tiểu đoàn xung kích và một số trung đoàn độc lập được điều động về bảo vệ những trung tâm lớn như Pêtrôgrát, Mátxcơva, Kiép, Minxcơ
Ngày 24-l0, Chính phủ lâm thời bắt giam các ủy viên của ủy ban quân sự cách mạng, lục soát và đóng cửa các tờ báo của Đảng bônsêvích, ra lệnh chiếm điện Xmônưi…Cùng ngày, Kêrenxki tuyên bố Chính phủ lâm thời sẽ áp dụng mọi biện pháp để tiêu diệt cuộc khởi nghĩa ở Pêtrôgrát.
Trước tình hình khẩn trương và nghiêm trọng, Lênin đã chủ trương khởi nghĩa ngay lập tức Vào ngày 24-10, ông đã gửi ba bức thư tới Trung ương Đảng bônsêvích, yêu cầu tiến hành khởi nghĩa trong đêm Đến nửa đêm, Lênin đã có mặt tại điện Xmônưi để trực tiếp chỉ đạo cuộc khởi nghĩa ở thủ đô.
Cuộc khởi nghĩa đã bắt đầu
Vào đêm 24 và ngày 25 tháng 10, lực lượng Cận vệ đỏ gồm công nhân, binh lính cách mạng và thủy binh hạm đội Ban Tích, với khoảng 200 nghìn người, đã chiếm giữ các vị trí chiến lược tại thủ đô, bao gồm các cầu qua sông Nêva, nhà ga xe lửa, trung tâm bưu điện, nhà máy điện, Ngân hàng quốc gia và các cơ quan quan trọng khác Đến sáng 25-10, trừ Cung điện mùa đông và một số địa điểm, lực lượng khởi nghĩa đã kiểm soát hoàn toàn tình hình tại thủ đô Vào đêm 25-10, quân khởi nghĩa tấn công Cung điện mùa Đông, dẫn đến việc các Bộ trưởng của Chính phủ lâm thời bị bắt giữ, và cuộc khởi nghĩa ở Pêtrôgrát đã giành được thắng lợi toàn diện.
Vào đêm 25-10, Đại hội Xô viết toàn Nga lần thứ II đã khai mạc, thông qua lời kêu gọi ''Gửi công nhân, binh lính và nông dân'' do Lênin dự thảo Đại hội đã ra quyết nghị các vấn đề quan trọng cho tương lai của đất nước.
Xô viết đại biểu công nhân, binh lính và nông dân có trách nhiệm bảo đảm trật tự cách mạng thật sự.
Tối 26-10, trong buổi họp thứ hai Đại hội đã thông qua hai văn kiện đầu tiên của Chính quyền Xô viết – Sắc luật hòa bình và Sắc luật ruộng đất do Lênin dự thảo Sắc luật hòa bình lên án cuộc chiến tranh đế quốc chủ nghĩa là ''một tội ác lớn nhất đối với nhân loại'' và đề nghị các nước tham chiến hãy nhanh chóng đàm phán để kí kết một hòa ước dân chủ và công bằng - không có thôn tính đất đai và bồi thường chiến tranh Sắc luật ruộng đất tuyên bố thủ tiêu không bồi thường ruộng đất của giai cấp địa chủ quý tộc và của các sở hữu lớn khác, quốc hữu hóa toàn bộ ruộng đất Đại hội đã cử ra Chính phủ Xô viết đầu tiên, được gọi là Hội đồng ủy viên nhân dân, do Lênin đứng đầu.
Sau thắng lợi ở Pêtrôgrát, Chính quyền Xô viết đã được thành lập tại Mátxcơva và lan rộng ra khắp cả nước Mặc dù cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Mátxcơva gặp phải sự kháng cự mạnh mẽ từ kẻ thù, nhưng từ ngày 26 tháng 10 đến 3 tháng 11 năm 1917, cuộc khởi nghĩa vẫn diễn ra Với những chiến thắng tại Pêtrôgrát và Mátxcơva, phong trào thành lập Chính quyền Xô viết tại các địa phương đã diễn ra mạnh mẽ và quyết liệt.
Chính quyền Xô viết đã được thành lập tại 28 trong tổng số 49 tỉnh ở phần lãnh thổ châu Âu của Nga Đến cuối tháng 3 năm 1918, Chính quyền Xô viết đã đạt được thắng lợi hoàn toàn trên toàn quốc, đánh dấu một "thời kỳ" thắng lợi rực rỡ, như Lênin đã gọi.
Cuộc đấu tranh để xây dựng và bảo vệ chính quyền Xô viết
Công cuộc xây dưng Chính quyền Xô viết
a Xây dựng hệ thống chính trị - nhà nước Xô viết
Vấn đề cốt lõi của mọi cuộc cách mạng là chính quyền Sau thắng lợi của Cách mạng tháng Mười, giai cấp công nhân và nông dân Nga cần phải tiêu diệt hoàn toàn bộ máy nhà nước cũ của giai cấp tư sản và địa chủ, đồng thời khẩn trương xây dựng một bộ máy nhà nước mới phục vụ lợi ích của người lao động.
Vào ngày 28-10-1917, chính quyền Xô viết đã ban hành sắc lệnh thành lập cảnh sát công nông, thay thế cho các cơ quan cảnh sát của Chính phủ lâm thời từ chế độ Nga hoàng Đồng thời, các bộ của Chính phủ tư sản và các cơ quan chính quyền tư sản địa chủ ở địa phương, như các viện Đuma thành phố, đã bị bãi bỏ Hơn nữa, các quan lại và tay chân của Chính phủ lâm thời cũng bị sa thải và cách chức.
Từ cuối năm 1917 đến giữa năm 1918, hệ thống chính trị và nhà nước Xô viết đã được xây dựng khẩn trương từ trung ương đến địa phương, với sự lãnh đạo của Ban chấp hành Trung ương.
Xô viết toàn Nga, bao gồm Hội đồng ủy viên nhân dân và các cơ quan trung ương, nắm quyền lập pháp thông qua Đại hội các Xô viết và Ban chấp hành Trung ương Xô viết toàn Nga Hội đồng ủy viên nhân dân thực hiện chức năng hành pháp Tại các địa phương, các Xô viết đại biểu nông dân được hợp nhất với các Xô viết đại biểu công nhân và binh lính, tạo thành các cơ quan chính quyền thống nhất.
Vào ngày 15-1-1918, Lênin đã ký sắc luật về tổ chức Hồng quân công nông nhằm xây dựng lực lượng vũ trang cho chính quyền Xô viết, tiếp theo là sắc luật thành lập Hạm đội Đỏ vào ngày 29-1 Trước đó, vào ngày 20-12-1917, Ủy ban đặc biệt toàn Nga - cơ quan an ninh quốc gia đã được thành lập, đóng vai trò quan trọng trong việc triệt phá các tổ chức phản cách mạng và bảo vệ Nhà nước xã hội chủ nghĩa khỏi các hành động phá hoại.
Chính quyền Xô viết đã nhanh chóng xóa bỏ tàn tích của chế độ phong kiến nông nô để hoàn thành nhiệm vụ cách mạng dân chủ tư sản Sau khi ban hành sắc lệnh xóa bỏ chế độ ruộng đất của địa chủ, Ban chấp hành Xô viết toàn Nga đã thực hiện việc xóa bỏ mọi sự phân biệt đẳng cấp, dân tộc và tước vị phong kiến, công nhận tất cả công dân là công dân của nước Cộng hòa Xô viết Nga Chính quyền này cũng tuyên bố bình đẳng giới, tự do tín ngưỡng và tách rời nhà thờ khỏi nhà nước và trường học, bãi bỏ mọi đặc quyền của nhà thờ Đối với nước Nga với nhiều dân tộc, vấn đề dân tộc rất quan trọng; do đó, Bộ ủy viên nhân dân về vấn đề dân tộc được thành lập, do I.Xtalin lãnh đạo Ngày 2-11-1917, Chính phủ Xô viết đã tuyên bố Tuyên ngôn về quyền của các dân tộc nước Nga, khẳng định các nguyên tắc cơ bản của Chính quyền Xô viết đối với các vấn đề dân tộc.
1.Bình đẳng và chủ quyền của các dân tộc
2.Quyền của các dân tộc nước Nga được tự quyết một cách tự do, kể cả việc tách ra và thành lập các quốc gia độc lập.
3.Xóa bỏ tất cả các đặc quyền và hạn chế về dân tộc và tôn giáo – dân tộc.
Các dân tộc thiểu số và nhóm dân cư tại Nga được phát triển tự do, thể hiện qua những nguyên tắc pháp lý quan trọng về vấn đề dân tộc Nhà nước Xô viết đã tán thành quyền tách ra của Ucraina và công nhận quyền độc lập của Phần Lan, Ba Lan, đồng thời xóa bỏ mọi hiệp ước bất bình đẳng trước đây của Chính phủ Nga hoàng với Thổ Nhĩ Kỳ, Ba Tư (Iran) và các quốc gia khác.
Mặc dù đã nắm quyền, Đảng bônsêvích không lập tức giải tán Quốc hội lập hiến, một thể chế được xem là dân chủ tại Nga Quốc hội lập hiến, được bầu ra từ ngày 12-2-1917, chủ yếu gồm các đại biểu tư sản và địa chủ, đã khai mạc vào ngày 5-1-1918 tại Pêtrôgrát Tuy nhiên, với thành phần này, Quốc hội lập hiến đã từ chối công nhận Chính quyền Xô viết và các sắc lệnh của họ, đồng thời không thông qua bản "Tuyên ngôn về quyền lợi của nhân dân lao động và bị bóc lột" Đến đêm 6-1-1918, Ban chấp hành Xô viết toàn Nga đã quyết định giải tán Quốc hội lập hiến.
Ngày 10-1-1918, Đại hội Xô viết toàn Nga lần thứ III đã khai mạc, Đại hội tán thành quyết định của Đảng bônsêvích và Chính phủ Xô viết đối với Quốc hội lập hiến Đại hội quyết định hợp nhất các Xô viết đại biểu nông dân với Xô viết đại biểu công nhân và binh lính Đại hội thông qua bản Tuyên ngôn về quyền lợi của nhân dân lao động và bị bóc lột Với sự khẳng định nước Nga là một nước Cộng hòa Xô viết và mục tiêu là xóa bỏ mọi chế độ người bóc lột người, xóa bỏ giai cấp, Tuyên ngôn đã trở thành cơ sở cho bản Hiến pháp đầu tiên của nước Nga Xô viết, được thông qua vào tháng 7-1918 Đại hội đã thông qua quyết định lịch sử cải tổ nước Cộng hòa Xô viết Nga thành Cộng hòa Xô viết xã hội chủ nghĩa Liên bang Nga, trên cơ sở liên minh tự nguyện giữa các dân tộc ở nước Nga.
Các biện pháp của Đảng bônsêvích và Chính quyền Xô viết đóng vai trò quan trọng trong việc phá vỡ bộ máy nhà nước tư sản - địa chủ cũ, đồng thời góp phần hình thành hệ thống chính trị - Nhà nước Xô viết Đây là bước đầu tiên trong việc xây dựng nền kinh tế của chế độ mới.
Trước Cách mạng tháng Mười, bônsêvích hiểu rằng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa là một hệ thống phi thị trường và chỉ huy, không có sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất Tất cả các mối quan hệ kinh tế được xã hội hóa hoàn toàn, không dựa trên quan hệ tiền tệ - hàng hóa, mà được phân phối theo nguyên tắc hành chính từ một trung tâm duy nhất.
Ngày 14-l1-1917, bản ''Điều lệ về chế độ kiểm soát của công nhân'' đã được ban hành. Theo điều lệ, quyền kiểm soát của công nhân - do các ủy ban nhà máy xí nghiệp đảm nhiệm - được tiến hành trong tất cả các xí nghiệp công nghiệp, thương nghiệp, nông nghiệp, vận tải và các xí nghiệp hợp tác Các chủ nhà máy đã chống lại kịch liệt Chúng đóng cửa hàng loạt các nhà máy Tình hình càng khó khăn thêm, khi sản xuất lâm vào tình trạng hỗn độn do những người công nhân kiểm soát thiếu kinh nghiệm Trong tình hình như thế, Chính quyền Xô viết quyết định tổ chức ''Cuộc tấn công của đội Cận vệ đỏ vào giai cấp tư sản''.
Từ cuối tháng 11-1917, Chính quyền Xô viết bắt đầu quốc hữu hóa các nhà máy và xí nghiệp tư sản Vào ngày 14-12-1917, Sắc lệnh quốc hữu hóa tất cả ngân hàng tư nhân được ban hành, dẫn đến việc thành lập Ngân hàng nhà nước thống nhất và quản lý giao thông đường sắt Đến tháng 1-1918, Chính phủ Xô viết đã xóa bỏ các món nợ của Nga hoàng và chính phủ tư sản lâm thời, giúp tiết kiệm 400 triệu rúp tiền lãi hàng năm Đến tháng 4-1918, Chính phủ tuyên bố độc quyền ngoại thương và tịch thu tài sản công thương nghiệp của tư bản nước ngoài.
1918, Sắc luật quốc hữu hóa toàn bộ nền đại công nghiệp được ban hành và tới đầu tháng 9-
Năm 1918, hơn 3000 xí nghiệp công nghiệp đã được quốc hữu hóa, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc xóa bỏ các thế lực kinh tế tư sản và thiết lập hệ thống kinh tế xã hội chủ nghĩa Đầu tháng 12-1917, Hội đồng kinh tế quốc dân tối cao được thành lập để thống nhất quản lý toàn bộ nền kinh tế quốc dân, thực hiện các chức năng tổ chức kinh tế của Nhà nước Xô viết.
Vào tháng 4-1918, theo chỉ đạo của Trung ương Đảng, Lênin đã viết tác phẩm "Những nhiệm vụ trước mắt của Chính quyền Xô viết", trong đó ông kêu gọi tổ chức chặt chẽ sự kiểm soát của toàn dân đối với sản xuất và phân phối sản phẩm Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc củng cố kỉ luật lao động, lôi kéo các chuyên gia tư sản và áp dụng những thành tựu mới nhất của khoa học và kĩ thuật Tác phẩm cũng đề ra các nguyên tắc và biện pháp quan trọng nhằm xây dựng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa thắng lợi ở Nga, với nguyên tắc tập trung dân chủ là cốt lõi.
Đánh bại thù trong, giặc ngoài
a) Chiến tranh và nổi loạn
Thắng lợi của Cách mạng tháng Mười và sự ra đời của Nhà nước Xô viết đã khiến các nước đế quốc lo ngại, dẫn đến việc họ nhanh chóng tập hợp lực lượng để chống phá, nhằm tiêu diệt nước Cộng hòa Xô viết non trẻ Cuộc nội chiến kéo dài ba năm từ đầu năm 1918 đến cuối năm 1920, do các thế lực phản động trong nước và sự can thiệp vũ trang của 14 nước đế quốc bên ngoài thực hiện.
Vào cuối tháng 11 năm 1917, các nước đế quốc đã tổ chức một cuộc họp tại Paris, trong đó bốn nước Mỹ, Anh, Pháp và Nhật Bản đóng vai trò chủ chốt trong "cuộc thập tự chinh chống cộng" Tháng 12
1917, quân chư hầu Rumani (được Pháp hỗ trợ) đã chiếm Bétxarabi Từ tháng 3 đến tháng 4 -
1918, quân đội các nước Hiệp ước đã xuất hiện tại vùng biên giới của nước Nga Quân đội Anh,
Mỹ và Pháp đã đổ bộ lên hải cảng Muốcmăngxcơ ở phía bắc, trong khi quân đội Nhật và sau đó là Mỹ chiếm đóng Vlađivôxtốc, một hải cảng ở miền đông nước Nga Quân Anh cũng đã tiến vào Tuốcmênixtan và Ngoại Cápcadơ Đồng thời, quân Đức kiểm soát các nước vùng Ban Tích, một phần Bêlarut, Ngoại Cápcadơ và Bắc Ngoại Cápcadơ, đồng thời thiết lập một chính quyền thân Đức tại Ucraina Trước tình hình này, Bộ chỉ huy tối cao các nước Hiệp ước đã quyết định triển khai 60 nghìn binh lính của quân đoàn Tiệp Khắc để đối phó với Chính quyền Xô viết.
Ngày 25-5-1918, quân đoàn Tiệp Khắc nổi loạn Cùng với bọn bạch vệ Nga và các thế lực phản động khác, quân đoàn Tiệp Khắc đã chiếm được toàn bộ vùng Xibia rộng lớn và nhiều thành phố dọc sông Vonga như Xamara, Ximbiếc, Cadan ở nhiều nơi, Chính quyền Xô viết đã bị lật đổ Tại Cadan, bọn nổi loạn đã chiếm được kho bạc quốc gia với hơn 600 triệu rúp vàng, đó là phần lớn số vàng dự trữ của Nhà nước Xô viết.
Cuộc nổi loạn của quân đoàn Tiệp Khắc đã mở đầu cho giai đoạn can thiệp vũ trang mạnh mẽ của các nước đế quốc Sau sự kiện này, với sự hỗ trợ tích cực từ các nước bên ngoài, các thế lực phản động trong nước đã nhanh chóng nổi dậy.
Tại các khu vực như Ackhanghenxcơ, Tômxcơ và Askhabát, các lực lượng phản cách mạng đã lật đổ Chính quyền Xô viết và thành lập nhiều chính phủ mới Sự tham gia của các nhóm xã hội cách mạng, mensêvích và nhiều thành viên của quốc hội lập hiến vừa bị giải tán đã tạo nên một bối cảnh chính trị phức tạp và đầy biến động.
Tình hình nội bộ Nga Xô viết trở nên nghiêm trọng khi tại Đại hội Xô viết toàn Nga lần thứ V vào tháng 7 năm 1918, các phần tử xã hội cách mạng phái tả yêu cầu bãi bỏ "chế độ độc quyền lúa mì", hủy bỏ hòa ước Brét Litốp và giải tán các Ủy ban bần nông Những phần tử này còn thực hiện vụ ám sát đại sứ Đức tại Nga, chiếm giữ các tòa nhà ở Mátxcơva và tấn công vào điện Kremlin.
Cuộc nội chiến đã lan rộng khắp lãnh thổ, với các đội quân bạch vệ nổi dậy ở nhiều vùng Sau cái chết của Coocnilốp, tướng Đênikin lãnh đạo "Đội quân tình nguyện" chiếm phần lớn Bắc Cápcadơ Đội quân bạch vệ Côdắc của Craxnốp và Mamôngtốp kiểm soát khu vực sông Đông và tiến công vào thành phố Xarixưn (nay là Vongagrát) Đội quân Côdắc của Ataman Đutốp ở Uran đã chiếm Ôrenbua, cắt đứt Tuốcmênixtan với trung tâm đất nước.
Trong bối cảnh hỗn loạn, các kẻ thù nổi loạn trong nước và quân đội nước ngoài đã chiếm lĩnh một vùng lãnh thổ rộng lớn, từ sông Vonga đến cảng Vlađivôxtôc trên bờ Thái Bình Dương Tại hậu phương, bọn phản cách mạng tổ chức các cuộc nổi dậy và khủng bố ám sát, gây ra nhiều tội ác Chỉ trong tháng 7-1918, chúng đã nổi loạn ở 23 thành phố thuộc vùng trung tâm Nga, bao gồm cả thủ đô Mátxcơva, và giết hại nhiều cán bộ, công nhân cách mạng Đặc biệt nghiêm trọng, vào ngày 30-8-1918, bọn xã hội cách mạng đã ám sát hụt Lênin và cùng ngày, chúng đã sát hại Urixki, Chủ tịch ủy ban đặc biệt toàn Nga ở Pêtrôgrát.
Tình hình trở nên khó khăn hơn khi quân Đức tiếp tục chiếm đóng nhiều vùng đất rộng lớn và hỗ trợ vũ khí cho các đội quân bạch vệ Thực tế cho thấy, Đức đã hợp tác với các nước đế quốc khác để chống lại nước Nga Xô viết.
Từ giữa năm 1918, nước Nga Xô viết rơi vào tình trạng khó khăn nghiêm trọng, khi chính quyền Xô viết chỉ kiểm soát được 1/4 lãnh thổ của Nga sa hoàng trước đây Điều này dẫn đến việc mất mát những vùng đất quan trọng về lương thực, nguyên liệu và nhiên liệu, ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế và an ninh quốc gia Đồng thời, nước Cộng hòa Xô viết trở thành một mặt trận quân sự thống nhất, cần thiết để khôi phục và bảo vệ các quyền lợi của đất nước.
Trước những thách thức nghiêm trọng, Đảng bônsêvích và Nhà nước Xô viết đã thực hiện các biện pháp kiên quyết để bảo vệ chính quyền Xô viết Vào tháng 9 năm 1918, nước Cộng hòa Xô viết được công nhận là một mặt trận quân sự thống nhất, áp dụng các biện pháp khẩn cấp để chiến đấu chống lại kẻ thù Chính quyền Xô viết đã thực thi chính sách "khủng bố đỏ" nhằm trấn áp các phần tử có liên quan đến tổ chức bạch vệ, cũng như các âm mưu và bạo loạn.
Tháng 11-1918, Hội đồng quốc phòng công nông được thành lập do Lênin đứng đầu. Trong tình hình chiến sự khẩn trương, mùa thu năm 1919 các Xô viết ở các vùng mặt trận và gần mặt trận được quy định đều phải phục tùng một cơ quan đặc biệt - các Ủy ban cách mạng. Tháng 6-1919, các nước Cộng hòa Xô viết - Nga, Ucraina, Bêlarút, Litva, Látvia và Extônia đã kí kết liên minh quân sự, thành lập bộ chỉ huy quân sự thống nhất, tập trung thống nhất mọi điều hành về tài chính, công nghiệp và giao thông vận tải.
Việc xây dựng và củng cố sức chiến đấu của Hồng quân, lực lượng vũ trang của Nhà nước Xô viết, là vô cùng quan trọng và cấp bách Lênin nhấn mạnh rằng đất nước cần một đội quân 3 triệu người, dẫn đến việc thực hiện chế độ nghĩa vụ quân sự thay vì tình nguyện Nhờ đó, Hồng quân đã tăng trưởng từ gần nửa triệu quân vào mùa hè 1918 lên 3 triệu rưỡi vào tháng 9-1919 và đạt 5 triệu 300 nghìn người vào cuối năm 1920 Trong quá trình xây dựng lực lượng, Hồng quân đặc biệt chú trọng đến chất lượng chính trị, nguyên tắc giai cấp và kỉ luật nghiêm minh.
Vào mùa hè năm 1919, trong bối cảnh đất nước bị bao vây, nước Nga Xô viết đã quyết định thực hiện Chính sách cộng sản thời chiến Chính sách này chủ yếu tập trung vào việc huy động nguồn lực cho cuộc chiến tranh, kiểm soát sản xuất và phân phối hàng hóa, đồng thời tăng cường quyền lực của nhà nước đối với nền kinh tế.