Huyền thoại trong tiểu thuyết của Mạc Ngôn.Huyền thoại trong tiểu thuyết của Mạc Ngôn.Huyền thoại trong tiểu thuyết của Mạc Ngôn.Huyền thoại trong tiểu thuyết của Mạc Ngôn.Huyền thoại trong tiểu thuyết của Mạc Ngôn.Huyền thoại trong tiểu thuyết của Mạc Ngôn.Huyền thoại trong tiểu thuyết của Mạc Ngôn.
Lí do chọn đ ề tài
Mạc Ngôn, nhà văn nổi tiếng và sáng tạo của Trung Quốc đương đại, đã được vinh danh với giải Nobel văn học năm 2012, khẳng định vị thế của ông trong nền văn học thế giới.
Mạc Ngôn, được mệnh danh là "có bút lực mạnh nhất Trung Quốc", đã thay đổi diện mạo văn học nước này và trở thành niềm tự hào của nền văn học Trung Quốc Ông kết hợp tinh hoa văn học thế giới với truyền thống văn học Trung Quốc cùng những sáng tạo riêng, tạo nên phong cách nghệ thuật hiện đại độc đáo Các nhà phê bình quốc tế đã công nhận ông là một nhà văn có tầm vóc thế giới và có khả năng trở thành một trong những nhà văn vĩ đại Tác phẩm của Mạc Ngôn đã được dịch ra nhiều thứ tiếng, tạo nên "cơn sốt sách" ở nhiều quốc gia và thu hút sự quan tâm của đông đảo các nhà nghiên cứu.
Trong sự nghiệp sáng tác với hơn 200 tác phẩm đa dạng thể loại, tiểu thuyết của Mạc Ngôn nổi bật với sức hấp dẫn mạnh mẽ, phần lớn nhờ vào yếu tố huyền thoại Mặc dù có nhiều nghiên cứu về ông, chủ yếu tập trung vào thi pháp, tự sự, xã hội học và chính trị học, nhưng vấn đề huyền thoại vẫn chưa được khai thác đúng mức Việc tìm hiểu huyền thoại trong tiểu thuyết Mạc Ngôn không chỉ giúp làm rõ giá trị và sức sống của các tác phẩm mà còn mở ra một hướng nghiên cứu mới cho văn học của ông và các nhà văn khác.
Mối quan hệ giữa huyền thoại và văn học đã được nghiên cứu từ lâu, với việc xem xét huyền thoại qua văn học dân gian và văn học viết Các công trình nghiên cứu chỉ ra rằng huyền thoại không chỉ cung cấp cổ mẫu cho văn học, mà còn được coi là một phương thức nghệ thuật quan trọng trong sáng tác tiểu thuyết hiện đại Lịch sử văn học thế giới ghi nhận sự tái xuất hiện của huyền thoại trong văn học phương Tây thế kỷ XIX, một thời kỳ được biết đến với chủ nghĩa hiện thực.
Trong thế kỷ XX và XXI, sự ảnh hưởng mạnh mẽ của các tác phẩm văn học theo khuynh hướng "huyền thoại hóa" như tiểu thuyết của J Joyce, Th Mann, F Kafka, cùng với thơ của T S Eliot và W B Yeats, đã chứng tỏ sự trường tồn của huyền thoại như một giá trị tinh thần qua thời gian Huyền thoại vẫn tồn tại miễn là con người còn kết nối với tổ tiên, còn đối mặt với những điều bí ẩn mà khoa học chưa thể giải thích, và còn giữ sự hiếu kỳ với thực tại xung quanh Mặc dù có vị trí quan trọng trong lịch sử văn hóa, việc nghiên cứu huyền thoại trong văn học vẫn gặp nhiều thách thức do sự đa nghĩa và quan niệm chưa thống nhất Do đó, việc nghiên cứu đề tài này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, nhằm tạo ra một diễn giải có định hướng và lý thuyết rõ ràng về "lí luận huyền thoại", được minh chứng qua tác phẩm của nhà văn Mạc Ngôn.
Là giảng viên đại học chuyên giảng dạy văn học nước ngoài, đặc biệt là văn học phương Đông, việc nghiên cứu về Mạc Ngôn, một tác giả quan trọng trong văn học Trung Quốc, mang lại cơ hội quý giá để nâng cao kiến thức khoa học và chuyên môn Đề tài này hy vọng sẽ trở thành tài liệu tham khảo hữu ích cho giảng dạy và học tập văn học Trung Quốc tại các trường học ở Việt Nam, đồng thời góp phần bồi dưỡng tình yêu văn học nước ngoài cho thế hệ trẻ.
1.5 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Thực hiện đề tài này, chúng tôi hướng đến những mục đích sau:
Bài viết này nhằm xác lập cách hiểu về "huyền thoại" như một cơ sở để tiếp cận và nhận diện hệ huyền thoại trong tiểu thuyết của Mạc Ngôn Chúng tôi hy vọng nghiên cứu này sẽ mang đến cái nhìn tổng quát về lý thuyết huyền thoại và vai trò của huyền thoại trong văn học.
Nghiên cứu luận án này nhằm khám phá và xác định những đặc sắc của huyền thoại trong tiểu thuyết của Mạc Ngôn, so sánh với huyền thoại chung của nhân loại và huyền thoại truyền thống Trung Quốc, cũng như các tác giả khác Qua đó, bài viết khẳng định vai trò và đóng góp của Mạc Ngôn đối với nền văn học đương đại Trung Quốc và thế giới.
Luận án này xuất phát từ những nghiên cứu huyền thoại trong tác phẩm của Mạc Ngôn, cung cấp những kiến giải riêng biệt và làm sáng tỏ chiều sâu tư tưởng của nhà văn về cuộc sống và con người Kết quả nghiên cứu sẽ là tài liệu tham khảo quý giá, góp phần làm phong phú thêm cho các nghiên cứu về Mạc Ngôn tại Việt Nam.
Từ những mục đích trên, luận án xác định các nhiệm vụ nghiên cứu sau:
Bài viết này tổng hợp các lý thuyết nghiên cứu tiêu biểu về huyền thoại, từ đó hình thành quan niệm về huyền thoại mà chúng tôi sẽ áp dụng trong luận án Chúng tôi sẽ phân tích các quan điểm khác nhau và lựa chọn lý thuyết phù hợp nhất để làm nền tảng cho nghiên cứu của mình.
-Tổng quan các công trình nghiên cứu về huyền thoại trong tiểu thuyết Mạc Ngôn ở trong nước và trên thế giới.
-Lí giải về cội nguồn làm nên huyền thoại trong tiểu thuyết Mạc Ngôn.
- Nhận diện, phân tích và lí giải những nét đặc thù của hệ huyền thoại trong tiểu thuyết Mạc Ngôn.
1.8 Phạm vi nội dung nghiên cứu
Luận án này tập trung vào việc khám phá nguồn gốc của huyền thoại, hai loại huyền thoại tiêu biểu là huyền thoại nghi lễ và huyền thoại cổ mẫu, cũng như các phương thức xây dựng huyền thoại như truyền kì, tầm căn và giải huyền thoại trong các tiểu thuyết của Mạc Ngôn, dựa trên lý thuyết về huyền thoại trong văn học.
1.9 Phạm vi tài liệu nghiên cứu
Luận án nghiên cứu 11 tiểu thuyết của Mạc Ngôn đã được dịch và xuất bản tại Việt Nam, bao gồm: "Cao lương đỏ" (dịch và giới thiệu bởi Lê Huy Tiêu, NXB Phụ nữ, 2000), "Báu vật của đời" (dịch bởi Trần Đình Hiến, NXB Văn nghệ, 2001), "Đàn hương hình" (dịch bởi Trần Đình Hiến, NXB Phụ nữ, 2002), "Rừng xanh lá đỏ" (dịch bởi Trần Đình Hiến, NXB Văn học, 2003), "Cây tỏi nổi giận" (dịch bởi Trần Đình Hiến, NXB Văn học, 2003), "Tửu Quốc" (dịch bởi Trần Đình Hiến, NXB Hội nhà văn, 2004), "Tổ tiên có màng chân" (dịch bởi Thanh Huệ và Bùi Việt Dương, NXB Văn học, 2006), và "Sống đọa thác đày" (dịch bởi Trần Đình Hiến, NXB Văn học, 2006).
Trung Hỷ dịch, NXB Phụ nữ, 2007), Tứ thập nhất pháo (Trần Trung Hỷ dịch, NXBVăn nghệ, 2007),
Thập tam bộ (Trần Trung Hỷ dịch, NXB Văn nghệ, 2008), Ếch (Nguyên Trần dịch, NXB
Ngoài các tiểu thuyết, chúng tôi còn nghiên cứu các tác phẩm khác của Mạc Ngôn, bao gồm truyện ngắn, tản văn, cũng như các bài phỏng vấn và bài nói chuyện của ông với độc giả.
Luận án áp dụng linh hoạt nhiều phương pháp nghiên cứu, bao gồm các phương pháp phổ biến trong khoa học và các phương pháp nghiên cứu đặc thù, với sự chú trọng vào các phương pháp cụ thể trong tiếp cận văn hóa học và thi pháp học.
Phương pháp phê bình huyền thoại là một luận phương nghiên cứu văn học đặc thù, được nhiều nhà nghiên cứu vận dụng để khảo sát các huyền thoại trong tiểu thuyết Mạc Ngôn Chúng tôi dựa vào các học thuyết mới nhất về huyền thoại để xác định các huyền thoại tiêu biểu và tìm hiểu ý nghĩa, đặc trưng của chúng trong mối quan hệ với hệ huyền thoại truyền thống và hiện đại Qua đó, chúng tôi cũng khám phá cách Mạc Ngôn sáng tạo nên hệ huyền thoại độc đáo trong các tác phẩm của mình.