ViÖc thø nhÊt: l·o th× giµ, con ®i v¾ng, v¶ l¹i nã còng cßn d¹i l¾m, nÕu kh«ng cã ngêi tr«ng nom cho thì khó mà giữ đợc vờn đất để làm ăn ở làng này; tôi là ngời nhiÒu ch÷ nghÜa, nhiÒu l[r]
(1)TrườngưTHCSưTrưngưTrắc Gi¸o viªn: Ph¹m ThÞ Thanh H¬ng Ngữ văn (2) TiÕt 57:L·oH¹c II Ph©n tÝch Nh©n vËt l·o H¹c c Cuéc sèng cña l·o H¹c sau b¸n cËu Vµng Nam Cao (3) Và lão kể Lão kể nhỏ nhẻ và dài dòng thật Nhng đại khái cã thÓ rót vµo hai viÖc ViÖc thø nhÊt: l·o th× giµ, ®i v¾ng, v¶ l¹i nã còng cßn d¹i l¾m, nÕu kh«ng cã ngêi tr«ng nom cho thì khó mà giữ đợc vờn đất để làm ăn làng này; tôi là ngời nhiÒu ch÷ nghÜa, nhiÒu lÝ luËn, ngêi ta kiªng nÓ, vËy l·o muèn nhê t«i cho l·o göi ba sµo vên cña th»ng l·o; l·o viÕt v¨n tự nhợng cho tôi để không còn tơ tởng dòm ngó đến; nào lão nó nhận vờn làm, nhng văn tự để tên tôi đợc, để để tôi trông coi cho nó…Việc thứ hai: lão già yÕu l¾m råi, kh«ng biÕt sèng chÕt lóc nµo, kh«ng cã nhµ, lỡ chết không biết đứng lo cho đợc; để phiền cho hàng xóm thì chết không nhắm mắt; lão còn đợc hăm nhăm đồng bạc với năm đồng bạc vừa bán chó là ba mơi đồng bạc, muốn gửi tôi, để lỡ có chết thì tôi đem ra, nói với hàng xóm giúp, gọi là lão có tí chút, còn bao nhiêu đành nhờ hàng xóm cả… (4) Lu«n mÊy h«m, t«i thÊy l·o H¹c chØ ¨n khoai Råi th× khoai hết Bắt đầu từ đấy, lão chế tạo đợc món gì, ăn mãn Êy H«m th× l·o ¨n cñ chuèi, h«m th× l·o ¨n sung luéc, h«m th× ¨n rau m¸, víi thØnh tho¶ng mét vµi cñ r¸y hay b÷a trai, b÷a èc T«i giÊu giÕm vî t«i, thØnh tho¶ng gióp ngÊm ngÇm l·o H¹c Nhng h×nh nh l·o còng biÕt vî t«i kh«ng ng gióp l·o L·o tõ chèi tÊt c¶ nh÷ng c¸i g× t«i cho l·o L·o tõ chèi mét c¸ch gÇn nh lµ h¸ch dÞch Vµ l·o cø xa t«i dÇn dÇn ? Em h·y t×m nh÷ng tõ ng÷ miªu t¶ cuéc sèng cña l·o H¹c sau nhê «ng gi¸o? (5) TiÕt 57:L·oH¹c II Ph©n tÝch Nh©n vËt l·o H¹c c Cuéc sèng cña l·o H¹c sau b¸n cËu Vµng -L·o H¹c sèng v« cùc khæ, hÕt lßng v× vµ giµu lßng tù träng Nam Cao ? Qua nh÷ng ph©n tÝch trªn, em cã nhËn xÐt g× vÒ cuéc sèng vµ nh©n c¸ch cña l·o H¹c? ? Qua lêi kÓ cña «ng gi¸o em hiÓu g× vÒ Binh T? - Lµ hµng xãm cña “t«i” ( tøc «ng gi¸o ) - Lµm nghÒ ¨n trém - Kh«ng a l·o H¹c v× l·o H¹c l¬ng thiÖn qu¸ (6) TiÕt 57:L·oH¹c II Ph©n tÝch Nh©n vËt l·o H¹c c Cuéc sèng cña l·o H¹c sau b¸n cËu Vµng -L·o H¹c sèng v« cùc khæ, hÕt lßng v× vµ giµu lßng tù träng Nam Cao ? Binh T xuất đã đem theo t×nh tiÕt míi nµo cho c©u chuyÖn vÒ l·o H¹c? - L·o H¹c xin Binh T b¶ chã ? Theo lêi kÓ cña Binh T th× l·o Hạc xin bả chó để làm gì? - Lão Hạc xin bả chó để bẫy chã cø sang vên nh· l·o, nÕu tróng sÏ mêi Binh T uèng rîu cïng (7) Hỡi lão Hạc! Thì đến lúc cùng lão có thể làm liều nh hết… Một ngời nh ấy! Một ngời đã khóc vì trót lừa chó! Một ngời nhịn ăn để tiền lại làm ma, không muốn liên lụy đến hàng xóm, láng giềng… Con ngời đáng kính bây theo gót Binh T để có ăn ? Cuộc đời thật ngày thêm đáng buồn… ? Theo em, ®o¹n v¨n trªn lµ lêi cña ai? ? Những câu văn đó cho ta hiểu ông giáo đã đánh giá nh nµo vÒ l·o H¹c ? ? Nếu đọc đến đây hẳn ngời đọc hiểu lão Hạc nh thÕ Nhng theo dâi tiÕp ®o¹n truyÖn cuèi, ta hiÓu l·o H¹c xin bả chó để làm gì ? (8) TiÕt 57:L·oH¹c II Ph©n tÝch Nh©n vËt l·o H¹c c Cuéc sèng cña l·o H¹c sau b¸n cËu Vµng -L·o H¹c sèng v« cùc khæ, hÕt lßng v× vµ giµu lßng tù träng d C¸i chÕt cña l·o H¹c Nam Cao TH¶OLUËNNHãM ? T¹i t¸c gi¶ kh«ng miªu t¶ c¸i chÕt cña l·o H¹c mµ cßn ® a thªm vµo truyÖn chi tiÕt l·o H¹c xin b¶ chã? ( Chi tiÕt l·o H¹c xin b¶ chã cã ý nghÜa g×?) (9) Không! Cuộc đời cha hẳn đáng buồn, hay đáng buồn nhng lại đáng buồn theo nghĩa khác Tôi nhà Binh T đợc lúc lâu thì thÊy nh÷ng tiÕng nhèn nh¸o ë bªn nhµ l·o H¹c T«i m¶i mèt ch¹y sang Mấy ngời hàng xóm đến trớc tôi xôn xao nhà Tôi xồng xộc ch¹y vµo L·o H¹c ®ang vËt v· ë trªn giêng, ®Çu tãc rò rîi, quÇn ¸o xéc xÖch, hai m¾t long sßng säc L·o tru trÐo, bät mÐp sïi ra, kh¾p ngêi chèc chốc lại bị giật mạnh cái, nảy lên Hai ngời đàn ông lực lỡng phải ngồi đè lên ngời lão Lão vật vã đến hai đồng hồ chết Cái là dội Chẳng hiểu lão chết vì bệnh gì mà đau đớn và bất thình lình nh vËy ChØ cã t«i víi Binh T hiÓu Nhng nãi lµm g× n÷a! L·o H¹c ¬i! L·o h·y yªn lßng mµ nh¾m m¾t! Lão đừng lo gì cho cái vờn lão Tôi cố giữ gìn cho lão Đến trai l·o vÒ, t«i sÏ trao l¹i cho h¾n vµ b¶o h¾n: “§©y lµ c¸i vên mµ «ng cô thân sinh anh đã cố để lại cho anh trọn vẹn; cụ thà chết không chịu b¸n ®i mét sµo ” ? H·y cho biÕt néi dung cña ®o¹n v¨n trªn? (10) TiÕt 57:L·oH¹c II Ph©n tÝch Nh©n vËt l·o H¹c c Cuéc sèng cña l·o H¹c sau b¸n cËu Vµng -L·o H¹c sèng v« cùc khæ, hÕt lßng v× vµ giµu lßng tù träng d C¸i chÕt cña l·o H¹c - Cách chết: Ăn bả chó để tự tử Nam Cao ? L·o H¹c chÕt b»ng c¸ch nµo? (11) Không! Cuộc đời cha hẳn đáng buồn, hay đáng buồn nhng lại đáng buồn theo nghĩa khác Tôi nhà Binh T đợc lúc lâu thì thấy tiÕng nhèn nh¸o ë bªn nhµ l·o H¹c T«i m¶i mèt ch¹y sang MÊy ngêi hµng xóm đến trớc tôi xôn xao nhà Tôi xồng xộc chạy vào Lão Hạc ®ang vËt v· ë trªn giêng, ®Çu tãc rò rîi, quÇn ¸o xéc xÖch, hai m¾t long sßng säc L·o tru trÐo, bät mÐp sïi ra, kh¾p ngêi chèc chèc l¹i bÞ giËt m¹nh mét c¸i, nảy lên Hai ngời đàn ông lực lỡng phải ngồi đè lên ngời lão Lão vật vã đến hai đồng hồ chết Cái là dội Chẳng hiểu lão chết vì bệnh gì mà đau đớn và bất thình lình nh Chỉ có tôi với Binh T hiểu Nhng nãi lµm g× n÷a! L·o H¹c ¬i! L·o h·y yªn lßng mµ nh¾m m¾t! L·o đừng lo gì cho cái vờn lão Tôi cố giữ gìn cho lão Đến trai lão vÒ, t«i sÏ trao l¹i cho h¾n vµ b¶o h¾n: “§©y lµ c¸i vên mµ «ng cô th©n sinh anh đã cố để lại cho anh trọn vẹn; cụ thà chết không chịu bán sµo ” ? Em h·y t¶ l¹i c¸i chÕt cña l·o H¹c ? ? Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch dïng tõ ng÷ cña t¸c gi¶ miªu t¶ c¸i chÕt cña l·o H¹c? T¸c dông cña viÖc dïng c¸c từ ngữ đó? (12) TiÕt 57:L·oH¹c Nam Cao II Ph©n tÝch ? H×nh ¶nh c¸i chÕt cña l·o H¹c Nh©n vËt l·o H¹c khiến em liên tởng đến cái chết c Cuéc sèng cña l·o H¹c sau b¸n cËu Vµng cña vËt nµo? -L·o H¹c sèng v« cùc khæ, hÕt lßng v× vµ - C¸i chÕt cña chã giµu lßng tù träng ? ViÖc l·o H¹c chän c¸ch chÕt d C¸i chÕt cña l·o H¹c nh vËy cã ý nghÜa g×? - Cách chết: Ăn bả chó để tự tử th¶oluËnnhãm - NT: Tõ l¸y tîng h×nh, tîng ? C¸i chÕt cña l·o H¹c cã ý nghÜa g×? - Đặc tả cái đau đớn, dội, thê thảm -Tè c¸o x· héi phong kiÕn nöa thùc cña l·o H¹c - L·o H¹c tù trõng ph¹t m×nh d©n tµn ¸c ®Èy ngêi d©n vµo ® êng cïng kh«ng lèi tho¸t * TK: L·o H¹c lµ tiªu biÓu cho sè phËn c¬ cực, đáng thơng ngời nông dân - Khẳng định phẩm chất cao quý nghÌo tríc c¸ch m¹ng th¸ng T¸m cña l·o H¹c: hi sinh v× vµ giµu lßng tù träng ? Theo em, x©y dùng nh©n vËt l·o H¹c, Nam Cao muèn thÓ hiÖn ®iÒu g×? (13) TiÕt 57:L·oH¹c II Ph©n tÝch Nh©n vËt l·o H¹c Nh©n vËt «ng gi¸o Nam Cao ? So víi c¸ch kÓ chuyÖn cña Ng« Tất Tố Tắt đèn thì cách kể chuyÖn cña Nam Cao truyÖn nµy cã g× kh¸c? - Ng« TÊt Tè kÓ chuyÖn theo ng«i thø ba- Ngêi kÓ giÊu mÆt ®i - Nam Cao kÓ theo ng«i thø nhÊt, ng êi kÓ xng “t«i” («ng gi¸o) ? Theo em, kÓ theo ng«i thø nhÊt («ng gi¸o) cã t¸c dông g×? - ¤ng gi¸o võa lµ ngêi chøng kiÕn võa lµ ngêi tham gia vµo c©u chuyÖn cña nh©n vËt trung t©m - Trực tiếp bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc thân nhân vËt trung t©m (14) TiÕt 57:L·oH¹c II Ph©n tÝch Nh©n vËt l·o H¹c Nh©n vËt «ng gi¸o - Lµ trÝ thøc nghÌo Nam Cao ? Em h·y cho biÕt hoµn c¶nh cña «ng gi¸o? ? Em h·y t×m nh÷ng tõ ng÷ thÓ hiÖn thái độ ông giáo lão H¹c? (15) T«i an ñi l·o: - Cụ tởng nó chả hiểu gì đâu! T«i bïi ngïi nh×n l·o, b¶o: -KiÕp còng thÕ th«i cô ¹! ? T«i vui vÎ b¶o: - VËy, cô cø ngåi xuèng ®©y, t«i ®i luéc khoai, nÊu níc T«i bËt cêi b¶o l·o: -Sao cô lo xa qu¸ thÕ? T«i giÊu giÕm vî t«i, thØnh tho¶ng gióp ngÊm ngÇm l·o H¹c (16) TiÕt 57:L·oH¹c II Ph©n tÝch Nh©n vËt l·o H¹c Nh©n vËt «ng gi¸o - Lµ trÝ thøc nghÌo - Sèng gÇn gòi, th©n mËt, yªu quý l·o H¹c Nam Cao ? Qua nh÷ng biÓu hiÖn trªn, em hiểu ông giáo có thái độ, tình cảm nh thÕ nµo víi l·o H¹c? (17) Hỡi lão Hạc! Thì đến lúc cùng lão có thể làm liều nh hết… Một ngời nh ấy! Một ngời đã khóc vì trót lừa chó! Một ngời nhịn ăn để tiền lại làm ma, không muốn liên lụy đến hàng xóm, láng giềng… Con ngời đáng kính bây theo gót Binh T để có ăn ? Cuộc đời thật ngày thêm đáng buồn… Không! Cuộc đời cha hẳn đã đáng buồn, hay đáng buồn nhng lại đáng buồn theo nghĩa khác ? Em hiểu ý nghĩ đó nhân vật “tôi” nh nào? (18) TiÕt 57:L·oH¹c II Ph©n tÝch Nh©n vËt l·o H¹c Nh©n vËt «ng gi¸o - Lµ trÝ thøc nghÌo - Sèng gÇn gòi, th©n mËt, yªu quý l·o H¹c - Lµ ngêi träng nh©n c¸ch, kh«ng mÊt lßng tin vào điều tốt đẹp ngời Nam Cao ? Những ý nghĩ đó cho ta hiểu thêm ®iÒu g× vÒ nh©n c¸ch cao quý cña «ng gi¸o? (19) Chao «i! §èi víi nh÷ng ngêi ë quanh ta, nÕu ta kh«ng cè mµ t×m hiÓu hä, th× ta chØ thÊy hä gµn dë, ngu ngèc, bÇn tiện, xấu xa, bỉ ổi toàn cớ ta tàn nhẫn; không ta thấy họ là ngời đáng thơng; không bao giê ta th¬ng [ ] C¸i b¶n tÝnh tèt cña ngêi ta bÞ nh÷ng nçi lo l¾ng, buån ®au, Ých kØ che lÊp mÊt ? Theo em, qua đoạn văn trên ông giáo ( có thể coi là tác giả) đã nghÜ g×? - Quan điểm sống cao đẹp: Sống gần gũi, quan sát, suy ngẫm, đặt mình vào cảnh ngộ ngời khác để hiểu họ (20) TiÕt 57:L·oH¹c Nam Cao II Ph©n tÝch Nh©n vËt l·o H¹c Nh©n vËt «ng gi¸o - Lµ trÝ thøc nghÌo - Sèng gÇn gòi, th©n mËt, yªu quý l·o H¹c - Lµ ngêi träng nh©n c¸ch, kh«ng mÊt lßng tin vào điều tốt đẹp ngời * TK: Lµ ngêi cã tÊm lßng yªu th¬ng vµ tr©n träng ngêi n«ng d©n ? Qua phÇn ph©n tÝch trªn, em h·y nªu nhËn xÐt chung vÒ «ng gi¸o? (21) TiÕt 57:L·oH¹c II Ph©n tÝch III Tæng kÕt NghÖ thuËt - T¹o dùng t×nh huèng truyÖn bÊt ngê, thó vÞ - Miªu t¶ t©m lÝ nh©n vËt rÊt tµi t×nh - Ng«n ng÷ giµu h×nh ¶nh, gîi c¶m - Chän ng«i kÓ thø nhÊt phï hîp Néi dung - Miêu tả chân thực và cảm động số phận đau th ¬ng cña ngêi n«ng d©n x· héi cò - Khẳng định, ngợi ca phẩm chất cao quý hä * Ghi nhí: SGK Nam Cao ? Theo em, c¸i hay cña truyÖn thÓ hiÖn ë nh÷ng ®iÓm nµo? - T×nh huèng truyÖn - C¸ch x©y dùng vµ miªu t¶ nh©n vËt - Ng«n ng÷ truyÖn - Ng«i kÓ ? C¸c biÖn ph¸p nghÖ thuËt trªn cã tác dụng gì việc biểu đạt nội dung cña truyÖn? (22) ? Qua ®o¹n trÝch Tøc níc vì bê vµ truyÖn ng¾n Lão Hạc, em hiểu nào đời và tính c¸ch ngêi n«ng d©n x· héi cò? -T×nh c¶nh nghÌo khæ, bÕ t¾c -Giµu t×nh yªu th¬ng -Vẻ đẹp tâm hồn cao quý, lòng tận tuỵ hi sinh v× ngêi th©n (23) l·oh¹c Nh©n vËt «ng gi¸o Nh©n vËt l·o H¹c Hoµn c¶nh cña l·o H¹c §ãi nghÌo, thª th¶m vµ th¬ng t©m T©m tr¹ng cña l·o H¹c b¸n cËu Vµng T©m tr¹ng đau đớn, xãt xa, ©n hËn, d»n vÆt m×nh Cuéc sèng cña l·o H¹c sau b¸n cËu Vµng L·o sèng v« cïng cùc khæ C¸i chÕt cña l·o H¹c C¸i chÕt thËt ®au đớn, déi, thª th¶m L·o H¹c lµ tiªu biÓu cho sè phËn cực, đáng thơng ng êi n«ng d©n nghÌo tríc c¸ch m¹ng th¸ng T¸m Lµ mét trÝ thøc nghÌo Sèng gÇn gòi, th©n mËt vµ yªu quý l·o H¹c Lµ ngêi träng nh©n c¸ch Lµ ngêi cã tÊm lßng yªu th ¬ng, tr©n träng ngêi n«ng d©n (24) Hướngưdẫnưvềưnhà -Häc bµi cò - ViÕt ®o¹n v¨n nªu c¶m nhËn cña em vÒ nh©n vËt l·o H¹c - ChuÈn bÞ bµi míi: Tõ tîng h×nh, tõ tîng (25) (26)