Bai 20 Cau dac biet * NGƯỜI THỰC HIỆN Nguyễn Hồng Nhung ÔN TẬP CÂU RÚT GỌN VÀ CÂU ĐẶC BIỆT TRẠNG NGỮ I Kiến thức cơ bản 1 Rút gọn câu ? Em hãy cho biết cấu tạo của câu được bôi đỏ? VD Bao giờ cậu đi Đ[.]
NGƯỜI THỰC HIỆN: Nguyễn Hồng Nhung ÔN TẬP CÂU RÚT GỌN VÀ CÂU ĐẶC BIỆT TRẠNG NGỮ I Kiến thức Rút gọn câu VD: - Bao cậu Đà Lạt? - Ngày mai ? Em cho biết cấu tạo câu bôi đỏ? Câu thiếu chủ ngữ vị ngữ ?Theo em khơi phục thành phần cịn thiếu khơng? Nếu có khơi phục? Có thể khơi phục thành phần thiếu Ngày mai/ tớ/ Đà Lạt TN CN VN Thế rút gọn câu: - Khi nói viết, lược bỏ số thành phần câu, tạo thành câu rút gọn - Mục đích: + Làm cho câu gọn hơn,vừa thơng tin nhanh, vừa tránh lặp từ ngữ xuất câu trước đó; + Ngụ ý hành động, đặc điểm nói câu chung người (lược bỏ chủ ngữ) BÀI TẬP NHANH BT 1: Trong câu tục ngữ sau,câu câu rút gọn? Những thành phần câu rút gọn? Rút gọn câu để làm gì? a/ Người ta hoa đất b/ Ăn nhớ kẻ trồng • Đáp án: - Câu b câu rút gọn chủ ngữ - Có thể khơi phục: Chúng ta ăn nhớ kẻ trồng - Câu b câu tục ngữ nêu quy tắc ứng xử chung cho người BT 2: Đâu câu rút gọn trả lời cho câu hỏi “ Hằng ngày, cậu dành thời gian cho việc nhiều nhất?” A.Hằng ngày dành thời gian cho việc đọc sách nhiều B Đọc sách việc dành nhiều thời gian C Đọc sách BT 3: Tìm câu rút gọn đoạn trích, cho biết thành phần rút gọn ? a, Anh hát Hết sức hát Gò ngực mà hát Há miệng to mà hát ( Nguyễn Công Hoan ) b,Tiếng hát ngừng Cả tiếng cười (Nam Cao) Rút gọn CN Rút gọn VN Câu đặc biệt Xác định câu đặc biệt đoạn văn sau: a Rầm! Mọi người ngoảnh lại nhìn, hai xe máy tông vào Thật khủng khiếp! b Sớm Chúng tơi tụ hội góc sân Tồn chuyện trẻ em Râm ran (Duy Khán) Câu đặc biệt hai đoạn văn : a Rầm! Thật khủng khiếp! b Sớm Râm ran Câu khơng cấu tạo theo mơ hình chủ ngữ - vị ngữ => Câu đặc biệt Tác dụng câu đặc biệt Xem bảng sau, đánh dấu X vào thích hợp Tác dụng Bộ lộ cảm xúc Câu đặc biệt Liệt kê, thông báo tồn vật, tượng Một đêm mùa xuân Trên dịng sơng êm ả, đị cũ bác tài Phán từ từ trơi (Ngun Hồng) x Đồn người nhốn nháo lên Tiếng reo Tiếng vỗ tay (Nam Cao) “ Trời ơi!” Cô giáo tái mặt nước mắt giàn giụa Lũ nhỏ khóc lúc to (Khánh Hoài) An gào lên: - Sơn! Em Sơn! Sơn ơi! - Chị An ơi! - Sơn nhìn thấy chị (Nguyễn Đình Thi) Xác định Gọi đáp thời gian, nơi chốn x x x Tác dụng: - Nêu lên thời gian, nơi chốn diễn việc nói đến đoạn - Liệt kê, thơng báo tồn vật tượng - Bộc lộ cảm xúc - Gọi đáp Người nói Thường gặp hướng trongtới vănngười miêu tả, Thường gặp văn miêu tả, Xác định câu đặc biệt cho Bộc lộ trực tiếp tình cảm kể chuyện nghe, kêu gọi ; bối ý cảnh củađoạn cho biết tác dụng kể chuyện ; thường có nhiều câu thực Thường người nghe việc Trong đượctrường trình bày hợp văn sau: đặc biệt nối tiếp dùng thán tiếp thường theo có từ : Vd: :Trời Gió.ơiMưa Não nùng Vd ! Vd+ :Từ SàihơGịn gọi,Năm đại từ1975 nhânQn xưng, ta tên riêng cơng + Tình thái từ : ạ, ơi, nhỉ, này, à, hỡi, ơi… Tác dụng - Nêu lên thời gian, nơi chốn diễn việc nói đến đoạn - Liệt kê, thơng báo tồn vật tượng - Bộc lộ cảm xúc - Gọi đáp 3 Chú ý Phân biệt câu màu đỏ sau, cho biết câu câu rút gọn, câu câu đặc biệt? a) A hỏi : - Chị gặp anh bao giờ? B trả lời : - Một đêm mùa xn b) Một đêm mùa xn Trên dịng sơng êm ả, đò cũ bác tài Phán từ từ trôi 3 Chú ý: a) A hỏi : - Chị gặp anh bao giờ? B trả lời : - Một đêm mùa xuân b) Một đêm mùa xuân Trên dịng sơng êm ả, đị cũ bác tài Phán từ từ trôi ↓ Câu đặc biệt ↓ Câu rút gọn Gống nhau: Khác Có cấu tạo gồm từ cụm từ; ngắn gọn, truyền tải thơng tin nhanh -Ví Là loại dụ:câu cấu tạo theo mơ hình CN – VN Bao anhsửđi Dựa vào hồn cảnh dụng, xác định Hà Nội? thành phần bị rút gọn - Ngày khơi phục lạimai thành phần - Là loại câu khơng cấu tạo theo mơ Ví dụ: hình chủ ngữ - vị ngữ a.Lan ơi! - Do từ cụm từ câu làm trung tâm cú pháp, không xác định b.Gió.Mưa.Não thành phần câu nùng II HƯỚNG DẪN GIẢI MỘT SỐ BÀI TẬP VỀ CÂU RÚT GỌN VÀ CÂU ĐẶC BIỆT TRONG ĐỀ CƯƠNG Đề số 1: Câu 2:Trong đoạn trích sau câu câu đặc biệt? "Mọi người lên xe đủ Cuộc hành trình tiếp tục Xe chạy cánh đồng hiu quạnh Và lắc Và xóc" Câu đặc biệt: Và lắc Và xóc Đề số Câu 1: Hãy xác định câu rút gọn có đoạn trích sau khôi phục lại thành phần rút gọn câu tìm được. a) Con cá trả lời: – Thơi đừng lo lắng Cứ Trời phù hộ lão Mụ già nữ hồng (Ơng lão đánh cá cá vàng – A.Pu-skin) Câu rút gọn: Thôi đừng lo lắng Cứ Rút gọn chủ ngữ b) Quan lớn đỏ mặt tía tai, quay quát rằng: – Đê vỡ rồi!… Đê vỡ rồi, thời ông cách cổ chúng mày, thời ơng bỏ tù chúng mày! Có biết khơng?… Lính đâu? Sao bay dám chạy xồng xộc vào vậy? Khơng cịn phép tắc à? (Sống chết mặc bay – Phạm Duy Tốn) Câu rút gọn: Có biết khơng? Khơng cịn phép tắc à? Rút gọn chủ ngữ Câu 2: Hãy tìm nêu tác dụng câu đặc biệt có đoạn trích sau a) Đêm Thành phố lên đèn sa Màn sương dày dần lên, cảnh vật mờ màu trắng đục (Ca Huế sông Hương – Hà Ánh Minh) b) Mẹ ơi! Con khổ mẹ ơi! Sao mẹ lâu thế? Mãi không về! c) Than ơi! Sức người khó địch với sức trời! Thế đê không cự lại với nước! Lo thay! Nguy thay! Khúc đê hỏng (Sống chết mặc bay – Phạm Duy Tốn) a) Đêm → Xác định thời gian diễn việc nêu đoạn b) Mẹ ơi! → Gọi đáp c) – Than ôi! → Bộc lộ cảm xúc – Lo thay! → Bộc lộ cảm xúc – Nguy thay! → Bộc lộ cảm xúc ĐỀ 11 Câu Tìm câu đặc biệt đoạn trích cho biết tác dụng chúng: a) Buồn ơi! Xa vắng mênh mông buồn b) Cây tre Việt Nam! Cây tre xanh nhũn nhặn, thẳng, thủy chung, can đảm, tre mang đức tính người hiền tượng trưng cao quý người Việt Nam a.Buồn ơi! → Bộc lộ cảm xúc b Cây tre Việt Nam → nêu lên nơi chốn diễn việc nói đến đoạn Câu Tìm câu rút gọn, khơi phục lại thành phần bị lược bỏ nhận xét tác dụng việc rút gọn đoạn văn sau: Một thói quen xấu ta thường gặp ngày, đâu thói quen vứt rác bừa bãi Ăn chuối xong tiện tay vứt vỏ cửa, đường… (Băng Sơn) Phượng xui ta nhớ đâu Nhớ người xa, cịn đứng trước mặt… nhớ trưa hè gà gáy khan… nhớ thành xưa son uể oải… Câu rút gọn: a) Ăn chuối xong tiện tay vứt vỏ cửa, đường → Thành phần bị lược bỏ: chủ ngữ → Chúng ta ăn chuối xong tiện tay vứt vỏ cửa, đường → Tác dụng: tránh lỗi lặp từ câu trước b) Nhớ người xa,cịn đứng trước mặt nhớ trưa hè gà gáy khan nhớ thành xưa son uể oải → Thành phần bị lược bỏ: chủ ngữ → Phượng nhớ người xa,còn đứng trước mặt Phượng nhớ trưa hè gà gáy khan phượng nhớ thành xưa son uể oải → Tác dụng: không làm cho câu gặp phải lỗi lặp từ hay tránh lỗi lặp từ câu • ĐỀ BÀI 16 Câu 1: Xác định câu rút gọn trường hợp sau, rõ thành phần rút gọn khôi phục lại thành phần bị rút gọn? a Vệ sĩ thân yêu lại nhé! Ở lại gác cho anh tao ngủ nhé! ( Khánh Hoài) b Thế Dế Choắt tắt thở Tơi thương Vừa thương vừa ăn năn tội (Tơ Hồi) c - Những ngồi đấy? - Ơng Lí Cựu với ơng Chánh hội ( Ngơ Tất Tố) d - Khi lớp tham quan? - Sáng thứ tư e Có cơng mài sắt, có ngày nên kim f Chớ thấy sóng mà ngã tay chèo g “Muốn sang phải bắt cầu Kiều Muốn hay chữ, phải yêu lấy thầy” .. .ÔN TẬP CÂU RÚT GỌN VÀ CÂU ĐẶC BIỆT TRẠNG NGỮ I Kiến thức Rút gọn câu VD: - Bao cậu Đà Lạt? - Ngày mai ? Em cho biết cấu tạo câu bôi đỏ? Câu thiếu chủ ngữ vị ngữ ?Theo... đó; + Ngụ ý hành động, đặc điểm nói câu chung người (lược bỏ chủ ngữ) BÀI TẬP NHANH BT 1: Trong câu tục ngữ sau ,câu câu rút gọn? Những thành phần câu rút gọn? Rút gọn câu để làm gì? a/ Người... định b.Gió.Mưa.Não thành phần câu nùng II HƯỚNG DẪN GIẢI MỘT SỐ BÀI TẬP VỀ CÂU RÚT GỌN VÀ CÂU ĐẶC BIỆT TRONG ĐỀ CƯƠNG Đề số 1: Câu 2:Trong đoạn trích sau câu câu đặc biệt? "Mọi người lên xe đủ