Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty TNHH APEC Việt Nam
Tính cấp thiết của đề tài
Năm 2007, Việt Nam gia nhập WTO, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu Hiện nay, nền kinh tế Việt Nam đang trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa, mang lại cả cơ hội và thách thức cho sự phát triển Sự thay đổi trong phương thức kinh doanh và quản trị đã tạo ra một môi trường kinh tế đầy biến động, tiềm ẩn nhiều rủi ro Từ năm 2020, đại dịch Covid-19 đã gây ra những tác động nghiêm trọng, khiến các doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều khó khăn Do đó, các chính sách của Nhà nước và công tác quản trị rủi ro của các công ty cần phải linh hoạt và hoàn thiện hơn để ứng phó với tình hình phức tạp hiện nay.
Hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực giáo dục tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 Các doanh nghiệp giáo dục gặp khó khăn trong việc điều hành và duy trì hoạt động kinh doanh Việc áp dụng giãn cách xã hội buộc học sinh phải chuyển sang học trực tuyến, dẫn đến sự gia tăng chi phí giáo dục đáng kể Kể từ đầu học kỳ 2 năm học 2020 - 2021, chương trình đào tạo đã bị xáo trộn, phát sinh thêm nhiều chi phí cho việc thiết kế lại nội dung giảng dạy Ngoài ra, các khoản chi phí cho công tác tiêu độc, khử trùng và phòng chống dịch bệnh cũng đã gia tăng trong thời gian qua, tạo thêm gánh nặng cho các cơ sở giáo dục.
Công ty TNHH APEC Việt Nam, hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, đang đối mặt với nhiều khó khăn do ảnh hưởng của giãn cách xã hội Việc tạm dừng kinh doanh kéo dài đã gây ra nhiều thách thức, bao gồm khó khăn trong việc triển khai học online do hạn chế về cơ sở vật chất và sự phản đối từ phụ huynh, cũng như tình trạng nhân viên nghỉ việc do tình hình kéo dài Hơn nữa, công ty còn thiếu một phòng ban quản trị rủi ro chuyên biệt, dẫn đến sự hạn chế trong công tác khắc phục rủi ro khi các bộ phận vẫn còn hoạt động xen kẽ nhau.
Nhận thấy tầm quan trọng của quản trị rủi ro đối với doanh nghiệp, tôi đã quyết định nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại công ty TNHH APEC Việt Nam” nhằm hiểu rõ hơn về các vấn đề liên quan.
Tổng quan tình hình nghiên cứu
Trong lĩnh vực quản trị rủi ro, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Qua quá trình tìm hiểu, tôi nhận thấy có nhiều công trình nghiên cứu và đề tài liên quan đến vấn đề này.
Nguyễn Thị Thu Thu (2019) đã thực hiện đề tài "Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại công ty cổ phần phát triển giáo dục Pomath" tại Đại học Thương Mại, trong đó tác giả đã thu thập thông tin về thực trạng quản trị rủi ro của công ty và đưa ra các đề xuất giải pháp, tuy nhiên các giải pháp này còn chung chung và cần được cụ thể hóa hơn Tương tự, Nguyễn Thúy Quỳnh (2019) với đề tài "Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro của Công ty cổ phần kỹ thuật và công nghệ Việt Nam" cũng đã trình bày chi tiết các khái niệm và nội dung cơ bản của quản trị rủi ro, phân tích thực trạng công tác quản trị rủi ro của công ty, và đưa ra các đề xuất, nhưng giải pháp vẫn chưa thực sự gắn liền với thực tế kinh doanh của thị trường và doanh nghiệp.
Nguyễn Thị Thanh (2016) đã thực hiện nghiên cứu về "Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Xây dựng Công nghiệp" thuộc Khoa quản trị doanh nghiệp, Đại học thương mại Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá hiệu quả của công tác quản trị rủi ro tại doanh nghiệp, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả này Bài viết đã làm rõ tính hiệu quả của công tác quản trị doanh nghiệp, nhưng chưa cung cấp các giải pháp cụ thể cho doanh nghiệp.
Giáo trình quản trị rủi ro của PGS.TS Trần Hùng, xuất bản năm 2019 bởi Nhà xuất bản Hà Nội, cung cấp cái nhìn tổng quan về quản trị rủi ro qua hai khía cạnh chính Khía cạnh đầu tiên bao gồm các nội dung như nhận dạng, phân tích, kiểm soát và tài trợ rủi ro, trong đó phân tích bao hàm cả đo lường và đánh giá rủi ro, cũng như khắc phục hậu quả do rủi ro gây ra Khía cạnh thứ hai tập trung vào các đối tượng chịu rủi ro, cụ thể là nhân lực và tài sản.
Bài viết của Nguyễn Quang Cúc Hòa trên Tạp chí tài chính kỳ 2 tháng 5/2019 đã phân tích khái niệm quản trị rủi ro và các yếu tố cơ bản liên quan Tác giả cũng đưa ra định hướng thực hành các bước trong quản trị rủi ro tại doanh nghiệp, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động kinh doanh.
Bài viết của ThS Lê Hải Linh trên Tạp chí Công Thương (01/2020) đã tổng quan về quản trị rủi ro trong doanh nghiệp, trình bày các chuẩn mực quốc tế để hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thiết lập quy trình quản lý rủi ro Nghiên cứu làm rõ bản chất của quản trị rủi ro và phân tích cơ sở lý luận, đồng thời hướng dẫn các bước từ nhận diện, đánh giá, định lượng đến giám sát rủi ro, tạo nền tảng cho doanh nghiệp xây dựng mô hình quản trị rủi ro hiệu quả.
Tất cả các bài viết đã cung cấp cho tôi nền tảng lý thuyết vững chắc về rủi ro, bao gồm việc phát hiện, phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro, cũng như quản trị rủi ro trong doanh nghiệp, giúp tôi hoàn thiện bài luận văn một cách hiệu quả.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tại công ty TNHH APEC Việt Nam.
Mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:
Thứ nhất, nghiên cứu các nội dung cơ bản về rủi ro và quản trị rủi ro.
Thứ hai, nghiên cứu thực trạng về công tác quản trị rủi ro của công ty TNHH APEC Việt Nam trong 3 năm gần đây nhất là năm 2018, 2019, 2020.
Thứ ba, đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản trị rủi ro của công ty TNHH APEC Việt Nam
Phương pháp nghiên cứu
5.1 Phương pháp thu thập dữ liệu:
Dữ liệu thứ cấp thu thập được từ việc nghiên cứu tài liệu sẵn có ở sách và tài liệu do công ty cung cấp cụ thể là:
Để thu thập dữ liệu thứ cấp, chúng tôi sử dụng các nguồn tài liệu có sẵn như sách tham khảo, giáo trình Quản trị rủi ro, internet và các công trình nghiên cứu trước đó có liên quan Dữ liệu thứ cấp này bao gồm các báo cáo tài chính từ năm 2018 trở đi, giúp cung cấp cái nhìn tổng quan và chính xác về tình hình tài chính trong lĩnh vực quản trị rủi ro.
2020, bảng báo cáo nhân sự của phòng hành chính nhân sự.
+ Các bài báo đang trên các diễn đàn.
Để thu thập dữ liệu sơ cấp phục vụ cho nghiên cứu, đề tài đã áp dụng ba phương pháp chính: quan sát, phỏng vấn và điều tra.
Phương pháp quan sát là một công cụ quan trọng để ghi lại các sự kiện và hành vi của con người trong công ty, cho phép nhận định chính xác những thay đổi đang diễn ra và tác động của chúng tới kết quả kinh doanh Đối tượng quan sát bao gồm khách hàng, nhân viên và cán bộ công ty Bên cạnh đó, phương pháp phỏng vấn trực tiếp được sử dụng để thu thập thông tin về công tác quản trị rủi ro, với đối tượng phỏng vấn là cán bộ và nhân viên, nhằm làm rõ thực trạng quản trị rủi ro hiện tại của công ty.
Phương pháp phiếu điều tra là một công cụ hiệu quả để thu thập thông tin về công tác quản trị rủi ro của công ty Bằng cách lập các phiếu điều tra với câu hỏi trắc nghiệm, kết hợp giữa câu hỏi đóng và câu hỏi mở, chúng ta có thể thu hút ý kiến từ cán bộ, nhân viên trong công ty Nội dung phỏng vấn sẽ tập trung vào việc làm rõ thực trạng và tham khảo ý kiến về công tác quản trị rủi ro hiện tại, từ đó giúp nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro trong tổ chức.
5.2.Phương pháp phân tích dữ liệu;
Phương pháp so sánh là một công cụ hữu ích để đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh của công ty bằng cách so sánh giữa kỳ thực hiện và kỳ thu hoạch, cũng như giữa các năm khác nhau Qua việc đối chiếu các chỉ tiêu, doanh nghiệp có thể xác định được những mặt mạnh, yếu và hiệu quả trong hoạt động của mình Từ đó, công ty có thể tìm ra các biện pháp cải thiện công tác quản trị rủi ro, nâng cao hiệu suất hoạt động và đảm bảo sự phát triển bền vững.
Phương pháp thống kê là công cụ quan trọng trong việc tổng hợp và phân tích kết quả điều tra từ dữ liệu thu thập được từ phòng kinh doanh và phòng kế toán Phương pháp này giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản trị rủi ro của công ty, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và ra quyết định.
Phương pháp tổng hợp khái quát là cách thức hiệu quả để tổng hợp thông tin và kết quả đã xử lý, nhằm đưa ra cái nhìn tổng quan về rủi ro mà công ty đối mặt trong hoạt động kinh doanh Phương pháp này giúp đánh giá tình hình quản trị rủi ro của công ty, ghi nhận những thành tựu đã đạt được, đồng thời chỉ ra các vấn đề còn tồn tại và nguyên nhân gây ra những vấn đề đó.
Kết cấu đề tài
Khóa luận tốt nghiệp gồm 3 phần: Mở đầu, kết luận và 3 chương chính của đề tài:
Chương 1: Một số lý luận cơ bản về quản trị rủi ro trong doanh nghiệp
Chương 2: Phân tích và đánh giá thực trạng công tác quản trị rủi ro của công ty TNHH APEC Việt Nam
Chương 3: Đề xuất và kiến nghị để hoàn thiện công tác quản trị rủi ro của công ty TNHH APEC Việt Nam
MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG
Các khái niệm liên quan
Có nhiều quan điểm khác nhau để tiếp cận đến khái niệm rủi ro Sau đây là một số quan điểm phổ biến:
+ Theo Từ điển Tiếng Việt do trung tâm từ điển học Hà Nội xuất bản năm 1995:
“Rủi ro là điều không lành, không tốt, bất ngờ xảy đến”.
Theo quan điểm phương Tây, rủi ro được định nghĩa là "sự không chắc chắn về tổn thất" (Alan H.Willent, 1951) và "sự không chắc chắn có thể đo lường được" (Frank H.Knight, 1997) Rủi ro còn được xem là sự biến động tiềm ẩn ở các kết quả, xuất hiện trong hầu hết các hoạt động của con người, khiến cho việc dự đoán chính xác kết quả trở nên khó khăn.
Sự hiện diện của rủi ro gắn liền với sự bất định, và nguy cơ này phát sinh khi một hành động có thể dẫn đến kết quả không thể đoán trước, bao gồm cả khả năng thu được lợi ích hoặc chịu tổn thất.
C.Arthur William, Jr.Micheal, L.Smith (1998))
Trong nghiên cứu tại giảng đường, rủi ro được định nghĩa theo Giáo trình quản trị rủi ro của PGS.TS Trần Hùng (2019) là một biến cố không chắc chắn, và nếu xảy ra, nó có thể gây tổn thất cho con người hoặc tổ chức.
1.1.2 Khái niệm Rủi ro trong kinh doanh:
Trong kinh doanh, rủi ro được định nghĩa là sự tổn thất tài sản hoặc giảm sút lợi nhuận thực tế so với dự kiến Nó cũng bao gồm những bất trắc không mong muốn xảy ra trong quá trình sản xuất và kinh doanh, có thể ảnh hưởng xấu đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Rủi ro trong kinh doanh, theo PGS.TS Trần Hùng (2017), là sự bất định của các sự kiện hoặc điều kiện có thể ảnh hưởng đến mục tiêu kinh doanh của tổ chức Những rủi ro này không chỉ gây cản trở cho việc đạt được mục đích mà còn có thể dẫn đến những kết quả không mong muốn, ảnh hưởng tiêu cực đến các thành quả hiện có Tuy nhiên, rủi ro cũng mang đến cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp Nếu doanh nghiệp có khả năng nhận diện và phân tích rủi ro một cách kịp thời, họ có thể giảm thiểu tổn thất và tận dụng cơ hội mà rủi ro mang lại.
1.1.3 Khái niệm quản trị rủi ro:
Quản trị rủi ro được định nghĩa bởi Nguyễn Quang Thu (2008) trong cuốn “Quản trị rủi ro và bảo hiểm trong doanh nghiệp” là quá trình nhận dạng, đo lường và kiểm soát các loại rủi ro có thể ảnh hưởng đến tài sản và thu nhập của doanh nghiệp Quản trị rủi ro bao gồm ba nội dung chính: nhận dạng, đo lường và kiểm soát rủi ro Theo quan điểm của Kloman Haims và các tác giả khác, Đoàn Thị Hồng Vân và đồng nghiệp trong cuốn “Quản trị rủi ro và khủng hoảng” đã nhấn mạnh rằng quản trị rủi ro là một quá trình khoa học, toàn diện, liên tục và có hệ thống nhằm nhận dạng, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu tổn thất, đồng thời chuyển hóa rủi ro thành cơ hội thành công.
Trong quá trình học tập tại trường Đại học Thương Mại, tôi đã tiếp cận khái niệm quản trị rủi ro theo lý luận của PGS.TS.Trần Hùng trong giáo trình Quản trị rủi ro (2017) Quản trị rủi ro được định nghĩa là quá trình nhận dạng và phân tích rủi ro, bao gồm đo lường và đánh giá, cùng với việc xây dựng và triển khai kế hoạch kiểm soát và tài trợ nhằm khắc phục hậu quả của rủi ro.
Công tác quản trị rủi ro trong doanh nghiệp là quá trình mà nhà quản trị xác định và quản lý các rủi ro có thể xảy ra Điều này bao gồm việc xem xét toàn bộ hoạt động của tổ chức, xác định các nguy cơ tiềm ẩn và khả năng xảy ra của chúng, từ đó áp dụng các biện pháp xử lý thích hợp để đảm bảo sự phát triển bền vững cho doanh nghiệp.
1.1.4 Vai trò của quản trị rủi ro:
Trong quá khứ, vai trò của quản trị rủi ro chưa được các nhà lãnh đạo doanh nghiệp đánh giá đúng mức, dẫn đến thua lỗ và thất bại trong các dự án đầu tư Tuy nhiên, hiện nay, cùng với quản trị chiến lược và quản trị hoạt động, quản trị rủi ro ngày càng được chú trọng Mặc dù một số doanh nghiệp tư nhân lớn và tập đoàn nhà nước đã triển khai công tác này, vẫn còn ít công ty có bộ phận quản trị rủi ro riêng biệt, ngoại trừ ngân hàng và công ty tài chính; nhiều doanh nghiệp khác đã bắt đầu sử dụng dịch vụ bên ngoài Quản trị rủi ro hiện nay được coi là chức năng thiết yếu trong quản trị doanh nghiệp với nhiều vai trò cơ bản.
Nhận diện và giảm thiểu các nguyên nhân gây rủi ro trong hoạt động doanh nghiệp là rất quan trọng Điều này giúp tạo ra một môi trường an toàn cả bên trong và bên ngoài cho doanh nghiệp, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và bảo vệ tài sản.
Để giảm thiểu tổn thất và xử lý hiệu quả những hậu quả không mong muốn khi rủi ro xảy ra, doanh nghiệp cần có các biện pháp nhằm nhanh chóng phục hồi và ổn định hoạt động Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn mà còn nâng cao hiệu quả kinh doanh và phát triển bền vững.
Doanh nghiệp cần tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện các mục tiêu và triển khai chiến lược hoạt động hiệu quả Việc xác định nguyên nhân gây rủi ro sẽ hỗ trợ quản lý cải thiện hiệu quả hoạt động, từ đó giảm thiểu thiệt hại về doanh thu và lợi nhuận Lập kế hoạch ứng phó với rủi ro giúp doanh nghiệp chủ động đối phó với môi trường kinh doanh và các thay đổi có thể dự đoán Hệ thống quản trị rủi ro không chỉ đánh giá khả năng xảy ra của các tình huống xấu mà còn xây dựng các biện pháp ngăn ngừa và ứng phó hiệu quả để bảo vệ doanh nghiệp.
Tận dụng cơ hội kinh doanh và chuyển hóa rủi ro thành lợi thế là cách tối ưu hóa nguồn lực của tổ chức Quản trị rủi ro giúp doanh nghiệp nhận diện chi phí phát sinh trong quá trình đầu tư, đồng thời cung cấp cái nhìn tổng thể về hoạt động đầu tư – kinh doanh, từ đó loại bỏ sự thừa thãi và hạn chế bất lợi.
Nội dung của quản trị rủi ro trong doanh nghiệp
1.2.1 Đặc trưng của rủi ro:
Khi nhắc đến rửi do, người ta thường nhắn đến hai đặc trưng cơ bản của rủi ro là tần suất rủi ro và biên độ rủi ro.
Tần suất rủi ro là chỉ số quan trọng thể hiện tính phổ biến và mức độ thường xuyên của các sự kiện rủi ro Nó được định nghĩa là số lần xuất hiện của rủi ro trong một khoảng thời gian nhất định hoặc trong tổng số lần quan sát Trong quản trị rủi ro hiện đại, tần suất rủi ro được đo lường thông qua xác suất của các sự kiện rủi ro.
Biên độ rủi ro là chỉ số thể hiện mức độ tổn thất mà rủi ro có thể gây ra, phản ánh tính chất nguy hiểm và mức độ thiệt hại đối với chủ thể Nó mô tả hậu quả và tổn thất do rủi ro mang lại Để đánh giá biên độ rủi ro, cần xem xét các yếu tố như tổn thất tài chính, tổn thất về nhân lực, khả năng tài chính của chủ thể và thái độ của con người.
Khi phân tích rủi ro, cần kết hợp hai yếu tố quan trọng là "tần suất" và "biên độ" để đánh giá mức độ nguy hiểm Mức độ rủi ro được xác định bởi sự kết hợp của cả hai đặc trưng này Các nhà quản trị rủi ro thường tập trung vào những rủi ro có tần suất và biên độ lớn để đưa ra các biện pháp quản lý hiệu quả.
Tuỳ thuộc vào các tiêu thức phân loại khác nhau, rủi ro được phân loại khác nhau Có các tiêu thức phân loại khác nhau:
Theo nguyên nhân gây ra rủi ro bao gồm: Rủi ro sự cố và rủi ro cơ hội
Rủi ro sự cố là những rủi ro không lường trước, thường liên quan đến các yếu tố bên ngoài như kinh tế, chính trị và tự nhiên, và có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho cộng đồng và xã hội Việc nghiên cứu môi trường và xác định quy luật của các yếu tố khách quan đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu những rủi ro này.
Rủi ro cơ hội là loại rủi ro liên quan đến quá trình ra quyết định của chủ thể Nó bao gồm ba giai đoạn: đầu tiên là rủi ro trước khi quyết định, liên quan đến việc thu thập và xử lý thông tin để lựa chọn phương thức ra quyết định; tiếp theo là rủi ro trong quá trình ra quyết định, khi chủ thể phải lựa chọn một quyết định mà bỏ qua những lựa chọn khác; cuối cùng là rủi ro sau khi ra quyết định, liên quan đến sự tương hợp giữa kết quả đạt được và những dự kiến ban đầu.
Theo kết quả/hậu quả thu nhận được:
Theo tiêu thức này rủi ro được phân thành hai loại: rủi ro thuần túy và rủi ro suy đoán.
Rủi ro thuần tuý là loại rủi ro khách quan, không bị ảnh hưởng bởi ý chí của nhà đầu tư, thường dẫn đến thiệt hại cho các phương án đầu tư.
Rủi ro suy đoán là yếu tố liên quan đến khả năng thành công hoặc thất bại trong các hoạt động đầu tư, kinh doanh và đầu cơ Loại rủi ro này có thể mang lại lợi nhuận cao nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ thua lỗ đáng kể.
Theo nguồn gốc của rủi ro
Tất cả các rủi ro đều bắt nguồn từ các yếu tố môi trường đa dạng và phức tạp, có sự phụ thuộc lẫn nhau, khiến việc nhận dạng biến cố rủi ro trở nên khó khăn Dựa trên nguồn gốc, rủi ro có thể được phân loại thành nhiều loại như rủi ro chính trị, kinh tế, pháp lý, văn hóa, xã hội, công nghệ, thiên nhiên, và rủi ro liên quan đến khách hàng cũng như nhà cung cấp.
Theo đối tượng chịu rủi ro
Các rủi ro xuất hiện có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn lực của doanh nghiệp, khiến nguồn lực trở thành đối tượng chịu rủi ro Dựa trên các đối tượng chịu rủi ro, có thể phân loại thành một số loại rủi ro khác nhau.
Rủi ro nhân lực là một yếu tố quan trọng trong doanh nghiệp, bởi vì nhân lực không chỉ là nguồn tài nguyên quý giá nhất mà còn là đối tượng chịu ảnh hưởng lớn từ các rủi ro Trong mối quan hệ tương tác này, con người không chỉ góp phần biến các biến cố tiềm ẩn thành hiện thực mà còn là nạn nhân của những rủi ro đó.
Rủi ro tài sản là một yếu tố quan trọng mà doanh nghiệp cần chú ý, vì tài sản của họ, bao gồm cả tài sản hữu hình như nhà cửa, máy móc và hàng hóa, có thể gặp phải nhiều rủi ro khác nhau Việc quản lý và bảo vệ tài sản là cần thiết để giảm thiểu những thiệt hại có thể xảy ra.
…), có thể là tìa sản vô hình ( danh tiếng, thương hiệu, sở hữu trí tuệ,…) hay tài sản tài chính ( tiền mặt, cổ phiếu, các khoản cho vay ,…).
Rủi ro trách nhiệm pháp lý là những nguy cơ có thể dẫn đến tổn thất về trách nhiệm pháp lý theo quy định của pháp luật từng quốc gia.
Các rủi ro pháp lý chứa đựng những rủi ro về tài sản, tuy nhiên những rủi ro pháp lý là những rủi ro thuần túy.
Phân loại theo khả năng giảm tổn thất:
Theo phân thức này có thể chia rủi ro thành hai loại: rủi ro phân tán và rủi ro không thể phân tán.
Rủi ro có thể phân tán là loại rủi ro mà tổn thất có thể được giảm thiểu thông qua các thỏa hiệp đóng góp, bao gồm tài sản, tiền bạc và việc chia sẻ rủi ro.
Rủi ro không thể phân tán là loại rủi ro mà những đóng góp tài chính hoặc tài sản không giúp giảm thiểu tổn thất cho các thành viên trong quỹ đóng góp chung.
Rủi ro theo chiều dọc và rủi ro theo chiều ngang:
Rủi ro theo chiều dọc là rủi ro theo chiều chức năng chuyên môn truyền thống của doanh nghiệp.
Rủi ro theo chiều ngang là rủi ro xảy ra ở các bộ phận chuyên môn như: Nhân sự, tài chính, nghiên cứu phát triển
Trong quá trình phát triển của doanh nghiệp, có bốn giai đoạn chính: khởi sự, phát triển, trưởng thành và suy vong Mỗi giai đoạn đều tiềm ẩn những rủi ro riêng mà doanh nghiệp cần nhận diện và quản lý Rủi ro trong giai đoạn khởi sự có thể liên quan đến việc thiếu kinh nghiệm, trong khi giai đoạn phát triển có thể gặp khó khăn về tài chính Giai đoạn trưởng thành thường đối mặt với sự cạnh tranh gia tăng, và giai đoạn suy vong có thể xuất phát từ sự thay đổi trong thị trường hoặc nhu cầu của khách hàng.
1.2.3 Nguyên tắc quản trị rủi ro
Trong quản trị rủi ro có 3 nguyên tắc phải đảm bảo đó là:
Nguyên tắc 1: Không chấp nhận các rủi ro không cần thiết, chấp nhận rủi ro khi lợi ích lớn hơn chi phí
Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản trị rủi ro trong doanh nghiệp
1.3.1 Các yếu tố bên ngoài doanh nghiệp :
Môi trường kinh tế bao gồm nhiều yếu tố phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp Các hiện tượng như tốc độ tăng trưởng kinh tế, tỷ giá hối đoái, lãi suất cho vay, lạm phát và tỷ lệ thất nghiệp có thể tạo ra rủi ro lớn nếu nền kinh tế không ổn định Sự biến động của nền kinh tế hiện nay có thể tác động tích cực hoặc tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh và công tác quản trị rủi ro của doanh nghiệp.
Môi trường chính trị - pháp luật đóng vai trò quan trọng trong sự ổn định và an toàn cho doanh nghiệp và người dân Một quốc gia có chính trị ổn định là điều kiện cần thiết cho sự thành công của doanh nghiệp Ngược lại, những thay đổi chính sách thường xuyên, xung đột và tham nhũng có thể tạo ra rủi ro cao, làm cho việc xác định và quản lý rủi ro trở nên khó khăn Sự thiếu minh bạch trong môi trường pháp lý, cùng với những thay đổi bất lợi trong quy định pháp luật như tăng thuế hay chính sách quản lý chặt chẽ, sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh và quản trị rủi ro.
Môi trường văn hoá - xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc phân tích các cơ hội và nguy cơ cho doanh nghiệp Các yếu tố như mối quan hệ xã hội, tôn giáo, phong tục tập quán, lối sống, ngôn ngữ, và trình độ dân trí có thể ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh Thiếu hiểu biết về những yếu tố này có thể dẫn đến rủi ro như bất đồng tôn giáo, phân biệt đối xử, và thay đổi thói quen tiêu dùng Do đó, doanh nghiệp cần xây dựng chính sách quản trị rủi ro phù hợp với từng địa phương nơi họ hoạt động.
Môi trường tự nhiên đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn lực cho tổ chức và doanh nghiệp Sự biến động của môi trường, bao gồm thiên tai như bão lũ, động đất, sóng thần và dịch bệnh, có thể gây ra những thiệt hại nghiêm trọng mà doanh nghiệp khó lường trước Hiện nay, rủi ro từ các điều kiện tự nhiên ngày càng gia tăng, trở thành mối lo ngại toàn cầu Do đó, doanh nghiệp cần xây dựng các phương án phòng tránh rủi ro để giảm thiểu tổn thất một cách hiệu quả.
Môi trường công nghệ đang thay đổi nhanh chóng, ảnh hưởng đến nhu cầu nhân lực của tổ chức Sự gia tăng về phát minh và cải tiến khoa học kỹ thuật đã dẫn đến cuộc cách mạng thông tin và truyền thông, với nhiều máy móc và nguyên liệu mới xuất hiện Trình độ tự động hóa và công nghệ hóa trong sản xuất và quản lý ngày càng cao, cùng với sự phát triển của phương tiện truyền thông và vận tải, mở rộng không gian sản xuất và kinh doanh Do đó, doanh nghiệp cần ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, cải thiện năng lực cạnh tranh, đồng thời điều chỉnh chiến lược quản trị cho phù hợp Tuy nhiên, sự cải tiến công nghệ cũng làm gia tăng yêu cầu về lao động có kỹ năng cao, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt nguồn nhân lực Doanh nghiệp cần nghiên cứu và định hướng nguồn nhân lực phù hợp để không bị tụt hậu và giảm năng lực cạnh tranh.
Khách hàng là yếu tố quyết định sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp, nhưng nhu cầu và sở thích của họ lại rất đa dạng và thay đổi theo thời gian Nếu doanh nghiệp không nắm bắt kịp thời những biến đổi này, họ có thể đối mặt với rủi ro như sản phẩm lỗi thời và mất khách hàng Do đó, việc theo dõi và dự báo nhu cầu của khách hàng là rất quan trọng để xây dựng chiến lược hợp lý Bên cạnh đó, cạnh tranh trên thị trường là điều không thể tránh khỏi, và doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ lưỡng đối thủ để nhận diện rủi ro và đưa ra chính sách cạnh tranh phù hợp nhằm duy trì vị thế trên thị trường.
Doanh nghiệp cần chú trọng đến mối quan hệ với các cơ quan hữu quan như cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức phi chính phủ, hiệp hội và tổ chức trung gian Ứng xử đúng mực với các cơ quan này cùng các định chế và thỏa thuận có thể giúp giảm thiểu rủi ro, từ đó bảo vệ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Nhà cung ứng là cá nhân hoặc tổ chức cung cấp nguyên vật liệu cần thiết cho doanh nghiệp và đối thủ cạnh tranh, phục vụ cho quá trình sản xuất hàng hóa và dịch vụ cụ thể Các sự kiện trong môi trường xung quanh có thể ảnh hưởng đến hoạt động của nhà cung ứng.
Nhà cung ứng đóng vai trò quan trọng trong quản trị doanh nghiệp, ảnh hưởng đến giá cả và tiến độ sản xuất Các nhà quản trị cần theo dõi chặt chẽ giá nguyên liệu, vì sự tăng giá có thể dẫn đến việc tăng giá sản phẩm Họ cũng phải nghiên cứu và đưa ra chính sách phù hợp để tránh tình trạng gián đoạn từ phía cung ứng, điều này có thể làm chậm tiến độ sản xuất và lỡ đơn hàng Trong ngắn hạn, điều này có thể dẫn đến việc bỏ lỡ cơ hội tiêu thụ, và trong dài hạn, có thể làm giảm uy tín của công ty trong mắt khách hàng.
1.3.2 Các yếu tố bên trong doanh nghiệp :
Nhà quản trị doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện quản trị rủi ro Sự thành công của các chính sách rủi ro phụ thuộc vào năng lực và quyết định của các nhà lãnh đạo Khi trình độ quản trị yếu kém, khả năng nhận diện và phân tích vấn đề sẽ bị ảnh hưởng, dẫn đến quyết định sai lầm Sự khác biệt giữa nhận thức và thực tế sẽ gia tăng rủi ro Do đó, các nhà quản trị cần có khả năng nhanh chóng nhận diện và chủ động ứng phó với mọi rủi ro có thể xảy ra.
Có những biện pháp kịp thời để hạn chế rủi ro cũng như tổn thất do rủi ro mang lại.
Nguồn nhân lực là yếu tố quyết định sự thành công hay thất bại của mọi doanh nghiệp Doanh nghiệp có đội ngũ nhân viên chuyên môn cao, có năng lực và trách nhiệm, cùng với nguồn nhân lực đầy đủ về số lượng và hợp lý về cơ cấu sẽ phát triển bền vững Ngược lại, doanh nghiệp thiếu hụt nguồn nhân lực, có trình độ chuyên môn yếu kém và thiếu tinh thần trách nhiệm sẽ gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến hoạt động và quản trị rủi ro.
Nguồn tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và thực hiện chiến lược quản trị rủi ro Doanh nghiệp có tiềm lực tài chính mạnh dễ dàng đầu tư cho đội ngũ quản trị rủi ro và các chính sách liên quan, trong khi doanh nghiệp có tài chính hạn chế phải lựa chọn cẩn thận để tối ưu hóa hiệu quả chi phí Nhiều doanh nghiệp tiết kiệm chi phí cho các khoản đầu tư vào chính sách rủi ro và cắt giảm nhân sự, do đó cần có sự cân nhắc tài chính hợp lý và tính toán cẩn thận để hạn chế rủi ro và đảm bảo chi tiêu hiệu quả cho quản trị rủi ro.
Văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống giá trị chung, niềm tin, mong đợi, thái độ và tập quán của tổ chức, ảnh hưởng lẫn nhau để hình thành chuẩn mực hành động cho tất cả thành viên Một số rủi ro có thể phát sinh từ nội bộ doanh nghiệp, bao gồm thái độ đối với rủi ro, sai lầm trong chiến lược kinh doanh, quản lý, cũng như sự yếu kém của cán bộ quản lý và nhân viên.
Cơ sở vật chất, bao gồm thiết bị dạy và học, lớp học và văn phòng, có ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Việc trang bị các thiết bị như camera giám sát, máy nhận mã vạch và máy thanh toán thẻ không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro trong nhập hàng và thanh toán, mà còn ngăn ngừa tình trạng mất cắp Hơn nữa, cơ sở vật chất được đầu tư đúng mức giúp nâng cao năng suất lao động và đảm bảo chất lượng sản phẩm, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.