MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP
KHÁI QUÁT VỀ TỔ CHỨC SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP
1.1.1 Khái niệm về tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp
Tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp là sự kết hợp hiệu quả giữa sức lao động và tư liệu sản xuất, nhằm đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ, quy mô và công nghệ sản xuất đã được xác định Mục tiêu của tổ chức này là tạo ra của cải vật chất cho xã hội với hiệu suất cao.
Tổ chức sản xuất là yếu tố then chốt trong quản lý sản xuất mà mọi doanh nghiệp, từ lớn đến nhỏ, cần thực hiện Điều này giúp doanh nghiệp trả lời các câu hỏi quan trọng liên quan đến quy trình sản xuất và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động.
- Sản xuất sản phẩm gì?
- Sản phẩm được sản xuất ở đâu?
- Ai sẽ sản xuất chúng?
- Cần bao nhiêu thời gian để sản xuất chúng?
1.1.2 Mục đích của tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp
Tổ chức quá trình sản xuất là nhằm thực hiện 3 chức năng chủ yếu sau:
Chức năng kế hoạch hoá
- Kế hoạch hoá những công việc khác nhau cần thực hiện trong một thời kỳ nhất định (chương trình sản xuất sản phẩm).
- Kế hoạch hoá các phương tiện vật chất và lao động để thực hiện chương trình sản xuất.
- Thực hiện các nguyên công sản xuất khác nhau và theo dõi quá trình thực hiện đó.
- So sánh giữa kế hoạch và thực hiện.
- Tính toán mức chênh lệch so với kế hoạch và phân tích để tìm nguyên nhân.
Để khắc phục sự chênh lệch thời gian gia công giữa các loạt sản phẩm khác nhau, cần tổ chức quy trình sản xuất một cách hiệu quả, tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực vật chất và con người Đồng thời, phải đảm bảo đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chất lượng và thời gian từ phía khách hàng.
Khi xây dựng chương trình sản xuất, chúng ta phải chú ý tới một số yêu cầu cơ bản đó là:
- Cực tiểu mức dự trữ (nguyên vật liệu, sản phẩm dở dang, sản phẩm cuối cùng).
- Cực tiểu chi phí sản xuất.
- Cực tiểu chu kỳ sản xuất.
1.1.3 Ý nghĩa của việc tổ chức sản xuất hợp lý trong doanh nghiệp
Về cả mặt lý luận và thực tiễn đều cho thấy, tổ chức sản xuất hợp lý đem lại ý nghĩa to lớn về nhiều mặt:
- Cho phép hoặc góp phần quan trọng vào việc sử dụng có hiệu quả nguyên, nhiên, vật liệu, thiết bị máy móc và sức lao động trong doanh nghiệp.
Việc nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh đóng vai trò quan trọng trong việc giúp doanh nghiệp đạt được mục tiêu kinh tế tổng hợp, từ đó đảm bảo lợi nhuận bền vững.
- Có tác dụng tốt đối với việc bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp (không gây ô nhiễm, không gây độc hại).
1.1.4 Yêu cầu của tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp
Do tính phức tạp trong tổ chức sản xuất và các trở ngại công nghệ, việc thiết kế phương án tổ chức phù hợp với lĩnh vực kinh doanh và điều kiện cụ thể của từng doanh nghiệp là rất quan trọng Vì vậy, công tác tổ chức sản xuất cần đáp ứng những yêu cầu nhất định để đạt hiệu quả cao.
- Thích ứng với môi trường sản xuất bao gồm cả môi trường bên trong và bên ngoài doanh nghiệp.
- Tính hiệu quả của hoạt động sản xuất.
- Thích hợp với đặc điểm thiết kế của sản phẩm và dịch vụ.
- Phù hợp với khối lượng sản phẩm sản xuất.
- An toàn cho người lao động.
- Đáp ứng những đòi hỏi của công nghệ và phương pháp chế biến.
NỘI DUNG CHỦ YẾU CỦA TỔ CHỨC SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP
Tổ chức sản xuất bao gồm các phương pháp và thủ thuật nhằm kết hợp hiệu quả các yếu tố trong quá trình sản xuất Tuy nhiên, tổ chức sản xuất có thể được nhìn nhận từ nhiều góc độ khác nhau, dẫn đến việc hình thành các nội dung cụ thể trong tổ chức sản xuất.
Tổ chức sản xuất có thể được hiểu như một trạng thái, bao gồm các phương pháp và thủ thuật nhằm tạo ra các bộ phận sản xuất liên kết chặt chẽ với nhau và được phân bố hợp lý trong không gian Nội dung của tổ chức sản xuất bao gồm những yếu tố quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình sản xuất.
- Hình thành cơ cấu sản xuất hợp lý.
Để xây dựng các bộ phận sản xuất hiệu quả, cần xác định loại hình sản xuất phù hợp cho từng nơi làm việc trong bộ phận sản xuất Việc này sẽ giúp tối ưu hóa quy trình làm việc và nâng cao năng suất.
- Bố trí sản xuất nội bộ doanh nghiệp.
Tổ chức sản xuất được hiểu là quá trình áp dụng các biện pháp, phương pháp và thủ thuật nhằm duy trì mối quan hệ và phối hợp hoạt động của các bộ phận sản xuất một cách hợp lý theo thời gian Nội dung của tổ chức bao gồm các yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả trong quá trình sản xuất.
- Lựa chọn phương pháp tổ chức quá trình sản xuất.
- Nghiên cứu chu kỳ sản xuất, tìm cách rút ngắn chu kỳ sản xuất.
- Lập kế hoạch tiến độ sản xuất và tổ chức công tác điều độ sản xuất.
1.2.1 Cơ cấu tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp
1.2.1.1 Quá trình sản xuất trong doanh nghiệp
Quá trình sản xuất trong doanh nghiệp luôn có hai mặt gắn bó chặt chẽ với nhau đó là:
Mặt vật chất – kỹ thuật của sản xuất là quá trình mà sức lao động tác động lên đối tượng lao động thông qua các công cụ lao động cần thiết, nhằm tạo ra của cải vật chất phục vụ cho xã hội.
Quá trình sản xuất trong doanh nghiệp không chỉ là hoạt động kinh tế mà còn củng cố mối quan hệ sản xuất, đồng thời thể hiện sự sáng tạo và hợp tác của người lao động.
Quá trình sản xuất trong doanh nghiệp được tổ chức dựa trên phân công lao động nội bộ, với mỗi bộ phận đảm nhận một phần công việc cụ thể Trong các bộ phận sản xuất và phục vụ sản xuất, các quá trình này được chia thành bốn loại: quá trình sản xuất chính, quá trình sản xuất phù trợ, quá trình sản xuất phụ và quá trình phục vụ sản xuất.
1.2.1.2 Cơ cấu sản xuất trong doanh nghiệp
Cơ cấu sản xuất bao gồm tổng hợp các bộ phận sản xuất và hỗ trợ sản xuất, thể hiện hình thức tổ chức các bộ phận này, cùng với sự phân bố không gian và mối quan hệ giữa chúng.
Mỗi doanh nghiệp nếu xác định hay xây dựng được một cơ cấu sản xuất hợp lý thì nó sẽ đem lại ý nghĩa to lớn về nhiều mặt:
Cơ cấu sản xuất là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp hiểu rõ hình thức tổ chức của quá trình sản xuất Nó thể hiện tính chất phân công lao động giữa các bộ phận sản xuất và phục vụ sản xuất, đồng thời phản ánh đặc điểm của sự kết hợp giữa lao động, tư liệu lao động và đối tượng lao động trong quá trình sản xuất.
Cơ cấu sản xuất là nền tảng vật chất và kỹ thuật thiết yếu cho sự hoạt động của doanh nghiệp Để phát triển và mở rộng quy mô, việc đầu tư hợp lý vào cơ cấu sản xuất là điều kiện tiên quyết.
Cơ cấu sản xuất đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng bộ máy quản lý doanh nghiệp Để tối ưu hóa bộ máy quản lý và nâng cao hiệu quả công việc, việc hoàn thiện cơ cấu sản xuất là điều không thể thiếu.
1.2.1.3 Các nguyên tắc hình thành cơ cấu tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp
- Nguyên tắc chuyên môn hoá theo sản phẩm hay theo đối tượng lao động
Theo nguyên tắc này, doanh nghiệp được tổ chức sản xuất thành các bộ phận chính dựa trên từng loại sản phẩm Mỗi bộ phận sẽ chuyên sản xuất một hoặc một vài sản phẩm có khối lượng lớn và ổn định trong thời gian dài.
- Nguyên tắc chuyên môn hoá theo công nghệ
Theo nguyên tắc phân chia sản xuất, các bộ phận được xác định dựa trên quy trình công nghệ và phương pháp gia công sản phẩm Mỗi bộ phận đảm nhận một giai đoạn công nghệ cụ thể trong quá trình sản xuất sản phẩm chính hoặc áp dụng một phương pháp công nghệ nhất định.
1.2.1.4 Các bộ phận và các cấp sản xuất trong doanh nghiệp
1- Các bộ phận sản xuất trong cơ cấu tổ chức sản xuất
Trong cơ cấu sản xuất của mỗi doanh nghiệp thường có những bộ phận sau:
- Bộ phận sản xuất chính
Bộ phận sản xuất chính là những bộ phận trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất ra các sản phẩm chính của doanh nghiệp.
- Bộ phận sản xuất phù trợ
Bộ phận sản xuất phụ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ trực tiếp cho sản xuất chính, cung cấp các sản phẩm cần thiết để đảm bảo quá trình sản xuất diễn ra liên tục và ổn định.
- Bộ phận sản xuất phụ
Bộ phận sản xuất phụ đóng vai trò quan trọng trong việc tận dụng phế liệu và phế phẩm từ sản xuất chính, nhằm chế tạo ra các sản phẩm phụ bổ sung, không nằm trong danh mục sản phẩm thiết kế.
- Bộ phận phục vụ sản xuất